Alkol Bağımlılığının Belirtileri: Sosyal İçicilikten Bağımlılığa

Kısa cevap: Alkol bağımlılığı, içmeyi kontrol edememe, içme isteğinin güçlenmesi, tolerans, yoksunluk belirtileri ve olumsuz sonuçlara rağmen içmeye devam etme ile kendini gösterir. Sosyal içicilikten sorunlu içiciliğe geçiş çoğu zaman yavaş ve fark edilmeden olur. Erken fark etmek, tedavinin başarısını büyük ölçüde artırır.

Alkol, toplumda en yaygın kullanılan ve en kolay ulaşılabilen bağımlılık yapıcı maddedir. Sosyal hayatın bir parçası olarak görüldüğü için, içmenin ne zaman sorunlu hale geldiğini fark etmek zor olabilir. Bu yazıda alkol bağımlılığının belirtilerini ve dikkat edilmesi gereken işaretleri ele alıyoruz.

Alkol Kullanım Bozukluğu Nedir?

Ruh sağlığı alanında alkol bağımlılığı “alkol kullanım bozukluğu” olarak adlandırılır ve hafif, orta ya da ağır düzeyde olabilir. Belirleyici olan, ne kadar içildiğinden çok, içmenin kişinin kontrolünde olup olmadığı ve hayatını nasıl etkilediğidir. Her gün içmeyen ama içtiğinde duramayan biri de sorunlu bir içme düzenine sahip olabilir.

Başlıca Belirtiler

• Planladığından daha fazla ya da daha uzun süre içmek
• Azaltmayı ya da bırakmayı denemek ama başaramamak
• İçmek ve etkisinden kurtulmak için çok zaman harcamak
• Güçlü içme isteği
• İş, okul ya da ev sorumluluklarını aksatmak
• İlişkilerde sorun çıkmasına rağmen içmeye devam etmek
• Sevilen etkinliklerden vazgeçmek
• Riskli durumlarda, örneğin araç kullanırken içmek
• Sağlık sorunlarına rağmen içmeyi sürdürmek
• Tolerans: aynı etki için daha fazla içme ihtiyacı
• Yoksunluk: içilmediğinde titreme, terleme, huzursuzluk, uykusuzluk

Sosyal İçicilikten Sorunlu İçiciliğe

Sorunlu içicilik genellikle yavaş gelişir. Uyarı işaretleri:

• Sadece sosyal ortamlarda değil, yalnız başına içmeye başlamak
• Stres, öfke ya da üzüntüyle baş etmek için içmek
• İçmeyi planlamak, içeceği saati ipleçekmek
• İçtiği miktarı gizlemek ya da küçümsemek
• Sabahları “ayılmak” için içmeye ihtiyaç duymak
• İçtiği gecenin bazı bölümlerini hatırlayamamak
• Alkolsüz etkinliklere katılmak istememek

Bedensel ve Ruhsal İşaretler

Düzenli ve fazla alkol tüketimi uyku bozuklukları, sık baş ağrısı, mide sorunları, yüksek tansiyon, karaciğer değerlerinde bozulma ve bağışıklık sisteminde zayıflama gibi bedensel sorunlara yol açabilir. Ruhsal olarak kaygı, depresyon, sinirlilik, unutkanlık ve dikkat sorunları sık görülür.

Kendinize Sorabileceğiniz Sorular

1. İçtiğiniz miktarı azaltmanız gerektiğini hissettiniz mi?
2. Çevrenizdekiler içtiğiniz için sizi eleştirdi ya da endişelendi mi?
3. İçmekle ilgili suçluluk hissettiniz mi?
4. Güne başlamak ya da sinirlerinizi yatıştırmak için sabah içtiğiniz oldu mu?

Bu sorulardan iki ya da daha fazlasına “evet” diyorsanız, içme düzeniniz hakkında bir uzmanla konuşmanız faydalı olabilir. Bu bir tanı aracı değildir, ama düşünmeniz için iyi bir başlangıçtır.

Yoksunluk Konusunda Uyarı

Uzun süre ve yüksek miktarda alkol tüketen kişilerde aniden bırakmak tehlikeli olabilir. Titreme, terleme, çarpıntı, bulantı, kaygı, uykusuzluk ve ağır durumlarda nöbet ve bilinç bulanıklığı görülebilir. Bu nedenle alkolü bırakmaya karar verdiğinizde önce bir hekime başvurmanız çok önemlidir.

Ne Zaman Destek Almalı?

İçme düzeniniz sizi ya da yakınlarınızı endişelendiriyorsa, azaltmakta zorlanıyorsanız ya da yukarıdaki belirtilerden birkaçını yaşıyorsanız, beklemeden destek almak en doğrusudur. Ücretsiz ve gizli danışmanlık için Yeşilay’ın 115 numaralı hattına ulaşabilirsiniz. Nöbet, bilinç bulanıklığı ya da alkol zehirlenmesi şüphesinde 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Yakınlarınızın fark edebileceği işaretler

Alkol sorunu yaşayan kişi çoğu zaman durumu küçümser. Yakınların fark edebileceği bazı değişiklikler, sorunun büyüdüğüne işaret edebilir:

• Gizlice içmek ya da şişeleri saklamak
• Sabah saatlerinde ya da işe gitmeden önce içmek
• İçki içilmeyen davetlere gitmek istememek
• Önceki gece yaşananları hatırlamamak
• Ruh halinde ani değişiklikler, sinirlilik ve tartışmaların artması
• Para harcamalarının açıklanamaması
• İçki konusunda konuşulduğunda savunmaya geçmek

Bu işaretleri fark ettiğinizde kişiyle sakin bir anda, suçlamadan ve somut örneklerle konuşmak en doğru başlangıçtır. Kendiniz için de bir uzmandan destek almayı düşünebilirsiniz.

Bağımlılık alanında çalışan uzmanlar için İstanbul psikologları listesini inceleyebilirsiniz.