Kısa cevap: İstanbul Anadolu Yakası’nda MOXO dikkat testi, WISC-4 zekâ testi ya da MMPI yaptırmak isteyenler için başvuru yolu, testin amacına göre değişir: resmi rapor gerekiyorsa kamu ya da üniversite hastanesi ve rehberlik ve araştırma merkezi, bilgi ve yönlendirme amaçlıysa testin eğitimini almış psikologlar. Psikolojik testler yüz yüze uygulanır ve tek başına tanı koymaz; dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü ya da ruhsal bozukluk tanısını hekim koyar. En sık yapılan hata, testi sorunun yanıtı sanmaktır; test, yalnızca yanıtın bir parçasıdır.
Hangi durumda hangi test? Karar tablosu
Psikolojik test, belirli bir soruya yanıt aramak için kullanılan standart bir ölçme aracıdır; hangi testin yapılacağına, yanıtlanması gereken soruya bakarak uzman karar verir.
Durum
İlk adım
Kullanılabilecek araçlar
Çocuk dersine odaklanamıyor, yerinde duramıyor
Çocuk ve ergen psikiyatristi
Klinik görüşme; anne baba ve öğretmen ölçekleri; yardımcı olarak MOXO; gerekirse WISC-4
Okuma yazmayı öğrenemiyor
Çocuk ve ergen psikiyatristi; rehberlik ve araştırma merkezi
WISC-4; akademik beceri testleri
“Çocuğum üstün yetenekli mi?”
Okul rehberlik servisi; psikolog
Zekâ testleri; resmi tanılama süreci
Okula erken başlasın mı, beklesin mi?
Okul öncesi öğretmeni; psikolog
Okul olgunluğu değerlendirmesi
Yetişkinde dikkat ve unutkanlık
Psikiyatrist
Klinik görüşme; ölçekler; yardımcı olarak dikkat testleri
Tanıya destek, tedavi planı
Psikiyatrist
MMPI; belirti ölçekleri
Kurumun istediği değerlendirme
Kurumun belirttiği sağlık kuruluşu
Kurumun istediği testler
Kendimi tanımak istiyorum
Psikolog
Çoğu zaman test değil, birkaç görüşme
MOXO testi: Nasıl uygulanır, ne söyler?
MOXO, bilgisayar başında uygulanan bir dikkat performans testidir. Ekranda belirli bir hedef görüntü belirdiğinde boşluk tuşuna bir kez basılır; başka görüntülerde basılmaz. Test ilerledikçe ekranda ve hoparlörde gündelik yaşamı andıran çeldiriciler (sesler, hareket eden görüntüler) ortaya çıkar.
Özellik
Açıklama
Süre
Çocuk sürümü yaklaşık 15 dakika; ergen ve yetişkin sürümü biraz daha uzun
Yaş
Okul çağı çocukları, ergenler ve yetişkinler için ayrı sürümler
Ortam
Sessiz bir oda; uygulayıcı yönergeyi verir ve gözler
Dil
Okuma yazma ve dil becerisi gerektirmez
Çıktı
Dört alan: dikkat, zamanlama, dürtüsellik, hiperaktivite; yaşa ve cinsiyete göre norm karşılaştırması
Ne söyler
Ne söylemez
O gün, o on beş dakikada, bilgisayar görevinde dikkat performansı nasıldı
DEHB var ya da yok
Çeldiriciler performansı ne kadar etkiledi
Güçlüğün nedeni: kaygı, uykusuzluk, öğrenme güçlüğü, isteksizlik de düşük puan yapar
Hangi alan daha zayıf: dikkat mi, dürtüsellik mi
Sınıfta, ödev başında, arkadaşlar arasında ne olduğu
Tedavi öncesi-sonrası değişim
İlaç gerekip gerekmediği
Araştırmalar, sürekli performans testlerinin DEHB olan ve olmayan grupları ortalamada ayırt edebildiğini, ancak tek tek kişilerde hem yanlış “var” hem de yanlış “yok” sonuçlarının sık olduğunu gösteriyor. Bu nedenle uluslararası kılavuzlar bu testlerin tek başına tanı için kullanılmamasını önerir.
MOXO’yu yalnızca bir test çıktısı olarak değil, hekim ya da psikoloğun yorumuyla birlikte alın. Bu alanda çalışan uzmanlar dikkat eksikliği ve hiperaktivite sayfasında yer alıyor.
WISC-4 testi: Dört dizin, bir profil
WISC-4, 6-16 yaş arasındaki çocukların zihinsel becerilerini bire bir uygulamayla ölçen, Türkiye uyarlaması ve normları bulunan zekâ testidir. Uygulaması 60-90 dakika sürer.
Dizin
Alt test örnekleri
Gündelik karşılığı
Sözel kavrama
Benzerlikler, sözcük dağarcığı, kavrama
Anlatılanı anlama; kendini sözle ifade etme
Algısal akıl yürütme
Küp deseni, resim kavramları, matris muhakeme
Görsel sorun çözme; şekil, harita, geometri
Çalışma belleği
Sayı dizisi, harf-rakam dizisi
Yönergeyi akılda tutma; zihinden işlem
İşlem hızı
Şifre, simge arama
Tahtadan yazıya geçirme; sınavı yetiştirme
Profil
Düşündürebilecekleri (tek başına tanı değildir)
Dört dizin dengeli
Güçlüğün kaynağı zihinsel beceriler dışında aranır: duygusal, çevresel, öğretimle ilgili
Çalışma belleği ve işlem hızı diğerlerinden belirgin düşük
Dikkat güçlükleri, öğrenme güçlükleri ve kaygıda sık görülür
Sözel kavrama belirgin düşük
Dil temelli güçlükler; dil ortamı
Algısal akıl yürütme belirgin düşük
Görsel-uzamsal güçlükler
Bütün dizinler düşük
Kapsamlı değerlendirme; gündelik yaşam becerileriyle birlikte
Bütün dizinler çok yüksek
Üstün yetenek açısından değerlendirme
Dizinler arasında büyük fark olduğunda toplam puan yanıltıcı olabilir; uzman bu durumda profili yorumlar.
Anne babalar için
Çocuğa “zekâ testi” demeyin; “bulmaca ve soru-yanıt etkinlikleri” deyin
Dinlenmiş ve tok getirin; hasta ise erteleyin
Soruları önceden çalıştırmayın: sonucu geçersiz kılar
Çocuğa puan söylemeyin
Aynı test en erken bir yıl sonra yinelenir
MMPI ve yetişkinlerde kişilik değerlendirmesi
Soru
Yanıt
MMPI nedir
Ruhsal belirtileri ve kişilik örüntülerini değerlendiren, yüzlerce “doğru-yanlış” maddesinden oluşan klinik envanter
Kimlere
Yetişkinlere; yeterli okuma ve anlama düzeyi gerekir
Süre
60-90 dakika
Kim ister
Çoğunlukla psikiyatrist; bazı kurumlar
Kim uygular ve yorumlar
MMPI eğitimi almış psikolog
Ne verir
On klinik ölçek ve geçerlik ölçeklerinden oluşan bir profil; rapor
Tanı koyar mı
Hayır; görüşme ve diğer bilgilerle birlikte değerlendirilir
Kurum için MMPI yaptıracaksanız, raporun hangi sağlık kuruluşundan kabul edildiğini önce kuruma sorun; birçok kurum kamu hastanesi raporu ister.
Merak amaçlı “kişilik testi” isteyenler için: MMPI bu amaçla tasarlanmamıştır. Kendini tanımak için bir psikologla yapılacak birkaç görüşme çoğu zaman daha çok şey söyler.
Anadolu Yakası’nda başvuru yolları
Yol
Kimler için
Nasıl
Devlet ve eğitim araştırma hastaneleri
Resmi rapor gerekenler; tanı ve tedavi
Merkezi hekim randevu sisteminden psikiyatri ya da çocuk ve ergen psikiyatrisi randevusu; testi hekim ister
Üniversite hastaneleri
Kapsamlı değerlendirme
Kendi randevu sistemleri
Rehberlik ve araştırma merkezleri
Çocuklarda eğitsel değerlendirme ve yönlendirme
Okul rehberlik servisi aracılığıyla ya da veli başvurusuyla; ücretsiz
Özel merkezler ve psikologlar
Bilgi, yönlendirme, hızlı randevu
Doğrudan; raporun resmi geçerliğini önceden sorun
Anadolu Yakası’nda kamu hastaneleri sahil hattı boyunca ve iç ilçelerde dağılmıştır; her ilçe bir rehberlik ve araştırma merkezine bağlıdır ve hangisine bağlı olduğunuzu ilçe millî eğitim müdürlüğünden ya da okulunuzdan öğrenebilirsiniz.
Şile, Beykoz’un uzak mahalleleri ve Adalar’da oturanlar için test, tek günde tamamlanabildiği için planlaması terapiye göre kolaydır: sabah erken bir randevu alıp aynı gün dönmek mümkündür.
Dikkat değerlendirmesi adım adım: Test nerede duruyor?
“Dikkat testi yaptıralım” diye yola çıkan ailelerin bilmesi gereken: DEHB değerlendirmesi bir test değil, bir süreçtir.
Adım
Ne yapılır
Kim
1. Öykü
Belirtiler ne zaman başladı (12 yaşından önce mi?); hangi ortamlarda görülüyor; gelişim, sağlık, aile öyküsü
Hekim
2. Birden çok kaynaktan bilgi
Anne baba ve öğretmen ölçekleri; karne ve öğretmen notları
Hekim, psikolog, okul
3. Gözlem ve görüşme
Çocukla görüşme
Hekim
4. Başka nedenlerin dışlanması
Uyku, görme, işitme, kaygı, çökkünlük, öğrenme güçlüğü, ev ve okul koşulları
Hekim
5. Gerekirse testler
Zekâ testi; dikkat testleri (MOXO gibi); akademik beceri testleri
Psikolog
6. Tanı ve plan
Tanı konur ya da konmaz; tedavi ve okul önerileri
Hekim
Test beşinci adımdadır ve “gerekirse” sözcüğüyle başlar. Belirtilerin en az iki ortamda (ev ve okul gibi) görülmesi ve işlevi bozması tanı için temel koşuldur; bu bilgiyi hiçbir bilgisayar testi veremez.
Tedavi kararını ve varsa ilacı çocuk ve ergen psikiyatristi düzenler; psikologlar ilaç yazmaz. Psikolog, anne baba eğitimi, davranış düzenlemeleri ve çocuğa beceri kazandırma konularında çalışır.
Uygulayıcıya sorulacak sorular
Soru
Neden
“Bu testi neden öneriyorsunuz; hangi soruyu yanıtlayacak?”
Gereksiz testi önler
“Testi kim uygulayacak; temel mesleği nedir?”
Psikolojik testleri psikologlar uygular
“Bu test için uygulayıcı eğitiminiz ve belgeniz var mı?”
WISC-4 ve MMPI ayrı eğitim ister
“Kullanılan sürüm ve Türkiye normları güncel mi?”
Eski normlar sonucu çarpıtır
“Kaç oturum, toplam ne kadar sürer?”
Planlama
“Yazılı rapor ve geri bildirim görüşmesi dahil mi?”
Sayı tek başına işe yaramaz
“Sonuca göre bizi kime yönlendirirsiniz?”
Sınırını bilme
“Rapor resmi işlemlerde geçerli mi?”
Çoğu zaman kamu raporu gerekir
Dikkat işaretleri
Görüşme yapmadan doğrudan test paketi önermek
“Bu test kesin tanı koyar” demek
Test sonucuna dayanarak ilaç önermek ya da ilacı kestirmek (hekim değilse)
Rapor vermemek ya da yalnızca bilgisayar çıktısı vermek
Testin hemen ardından uzun ve pahalı bir “eğitim programı” satmaya çalışmak
Rapor elinize geçtiğinde
İyi bir psikolojik değerlendirme raporunda şunlar bulunur:
Bölüm
İçerik
Başvuru nedeni
Hangi soruya yanıt arandı
Uygulanan testler
Adları, sürümleri, tarih
Gözlemler
Test sırasında davranış, iş birliği, dikkat, kaygı
Bulgular
Puanlar ve anlamları; güçlü ve zayıf alanlar
Yorum
Bulgular başvuru nedenini nasıl açıklıyor
Sınırlılıklar
Sonucu etkilemiş olabilecek etmenler
Öneriler
Ev, okul ya da iş için somut adımlar; gerekiyorsa yönlendirme
Uygulayıcı
Ad, unvan, imza
Raporu okulla paylaşıp paylaşmamak sizin kararınızdır; çocuğun yararına olacak uyarlamalar için çoğu zaman paylaşmak yerindedir. Hangi bölümlerin paylaşılacağını uzmanla konuşabilirsiniz.
Raporu bir dosyada saklayın: yıllar sonra yapılacak yeni bir değerlendirmede karşılaştırma için değerlidir.
Test sonuçları hakkında yedi yanlış inanış
Yanlış inanış
Doğrusu
1. “Test tanıyı koyar”
Tanıyı hekim koyar. Test, kararı destekleyen bir veridir; hiçbir psikolojik testin sonucu tek başına “hastalık var” demez
2. “Zekâ puanı ömür boyu değişmez”
Okul çağından sonra görece dengelidir, ama sabit değildir; küçük yaşta ölçülen puanlar daha çok oynar. Hastalık, eğitim ve yaşam koşulları etkiler
3. “Puan yüksekse sorun yoktur”
Çok zeki çocuklarda da dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü ve kaygı görülür; hatta yüksek zekâ güçlüğü yıllarca gizleyebilir
4. “Puan düşükse çocuk başaramaz”
Puan, o günkü performansın bir aralığıdır. Çaba, öğretim niteliği ve destek en az o kadar belirleyicidir
5. “Bilgisayar testi nesneldir; yanılmaz”
Ölçüm nesneldir; ama neyi ölçtüğü sınırlıdır. On beş dakikalık bir tuşlama görevi, sınıftaki kırk dakikayı temsil etmez
6. “Ne kadar çok test, o kadar iyi değerlendirme”
İyi değerlendirme, doğru soruya uygun az sayıda testle yapılır. Gereksiz test, yorgunluk ve rastlantısal “bulgular” üretir
7. “Test kötü çıkarsa çocuğum damgalanır”
Sonuçlar gizlidir ve sizin izninizle paylaşılır. Asıl damga, adı konmamış güçlüğün “tembel”, “yaramaz” diye etiketlenmesidir
Bir de sekizincisi, anne babalar için: “Test sonucu, benim nasıl bir anne baba olduğumu gösterir.” Göstermez. Dikkat, öğrenme ve zekâ özellikleri büyük ölçüde gelişimsel ve kalıtsaldır. Sonuç ne çıkarsa çıksın, test yaptırmış olmak, çocuğunuzu anlamak için çaba gösterdiğinizin kanıtıdır.
Sık sorulan sorular
Anadolu Yakası’nda MOXO testi nerede yapılır?
Testi bulunduran çocuk ve ergen psikiyatrisi muayenehanelerinde ve psikologların çalıştığı özel merkezlerde. Sonucu mutlaka hekim ya da psikolog yorumuyla alın.
MOXO testi kaç dakika sürer?
Çocuk sürümü yaklaşık 15 dakika; ergen ve yetişkin sürümü biraz daha uzundur.
WISC-4 testi Anadolu Yakası’nda nerede uygulanır?
Kamu ve üniversite hastanelerinde hekim isteğiyle, rehberlik ve araştırma merkezlerinde ve WISC-4 uygulayıcı eğitimi almış psikologların çalıştığı özel merkezlerde.
Çocuğumun testi kötü geçti; yeniden yaptırabilir miyim?
Aynı zekâ testi, öğrenme etkisi nedeniyle en erken bir yıl sonra yinelenir. O gün hastalık ya da yoğun kaygı varsa bunu uygulayıcıya söyleyin; raporda belirtilir.
Yetişkinler için dikkat testi var mı?
Evet; ancak yetişkinlerde de DEHB tanısı psikiyatristin klinik değerlendirmesiyle konur, test yardımcıdır.
Test sonuçlarını görüntülü görüşmede konuşabilir miyiz?
Evet; testler yüz yüze uygulanır, geri bildirim görüşmesi ve sonraki destek görüntülü yapılabilir. Ayrıntılar online terapi sayfasında.
Bütün ilçeleri bir arada görmek için İstanbul psikolog sayfasını inceleyebilirsiniz.
İstanbul'da psikolog mu arıyorsunuz?
İstanbul psikolog listesinde adres, telefon ve yol tarifiyle size en yakın uzmanı bulun.
Sitemizde daha iyi hizmet sunabilmek için yasal düzenlemelere uygun zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar için Çerez Politikası sayfamıza göz atabilirsiniz.