DARVO Nedir? İnkar Et, Saldır, Mağdur ve Faili Yer Değiştir
İstanbul Psikolog Bul ·
Kısa cevap: DARVO, İngilizce “Deny, Attack, Reverse Victim and Offender” ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede “İnkar et, saldır, mağdur ile failin yerini değiştir” anlamına gelir. Zarar veren davranışı nedeniyle sorgulanan kişinin önce olayı inkar etmesi, ardından kendisini sorgulayan kişiye saldırması ve sonunda kendini asıl mağdur gibi göstermesidir. Bu örüntü, mağdurun yaşadığını sorgulamasına ve suçluluk duymasına yol açar.
Kavramın kaynağı
DARVO kavramı, psikolog Jennifer Freyd tarafından 1990’ların sonunda tanımlandı. Freyd, ihanet travması üzerine yaptığı çalışmalarda, zarar veren kişilerin sorgulandıklarında sık sık aynı üç adımlı tepkiyi verdiğini fark etti. Kavram ilk olarak istismar ve ihanet bağlamında kullanılsa da bugün romantik ilişkilerden aile içi çatışmalara, iş yerinden kurumlara kadar geniş bir alanda tartışılıyor.
DARVO’nun üç aşaması
1. İnkar (Deny)
Kişi, kendisine yöneltilen eleştiri ya da suçlamayı tamamen reddeder: “Öyle bir şey olmadı.”, “Asla böyle bir şey söylemedim.” Bu inkar, çoğu zaman gaslighting ile birleşir ve mağdurun kendi hafızasından şüphe etmesine yol açar.
2. Saldırı (Attack)
İnkarın ardından kişi, konuyu açan kişinin güvenilirliğine, karakterine ya da niyetine saldırır: “Sen hep abartırsın.”, “Bunu beni kötü göstermek için uyduruyorsun.”, “Senin ruh sağlığın yerinde değil.”
3. Mağdur ve failin yer değiştirmesi (Reverse Victim and Offender)
Son aşamada kişi, kendini asıl mağdur olarak konumlandırır: “Bana bunu nasıl yaparsın?”, “Asıl ben senden zarar görüyorum.” Böylece konuşmanın odağı zarar veren davranıştan, onu dile getiren kişinin “zalimliğine” kayar.
DARVO ile sağlıklı tartışma arasındaki fark
Sağlıklı tartışma
DARVO
Farklı bir bakış açısı sunulur
Olayın kendisi inkar edilir
Davranış konuşulur
Konuyu açan kişiye saldırılır
Sorumluluk paylaşılabilir
Sorumluluk tamamen karşı tarafa yüklenir
Konuşma çözüme ilerler
Mağdur sonunda özür dileyen taraf olur
Her inkar ya da savunma DARVO değildir. İnsanlar bazen gerçekten farklı hatırlar ya da haklı olarak kendilerini savunur. DARVO’yu ayırt eden, bu üç adımın bir örüntü halinde tekrar etmesi ve sonuçta zarar gören kişinin susturulmasıdır.
DARVO nerelerde görülür?
Romantik ilişkiler: Aldatma, sözlü ya da duygusal istismar konuşulduğunda.
Aile: Çocukluktaki zarar verici davranışlar yetişkinlikte dile getirildiğinde.
İş yeri: Mobbing ya da taciz bildirildiğinde.
Kurumlar: Bir kurumun kendi içindeki istismar iddialarına verdiği tepkilerde.
Mağdur üzerindeki etkileri
DARVO ile karşılaşan kişi zamanla kendi algısına güvenmemeye, yaşadıklarını dile getirmekten kaçınmaya ve suçluluk duymaya başlar. Araştırmalar, DARVO ile karşılaşan kişilerin kendilerini daha fazla suçladığını gösteriyor. Uzun vadede bu durum kaygı, çökkün ruh hali ve özgüven kaybına yol açabilir. DARVO bazen flying monkeys ile birleşerek mağdurun çevresinden de destek görmesini engeller.
Destek ve güvenlik
DARVO’yu tanımak, yaşadıklarınızı daha net görmenizi sağlar. Yaşanan olayları yazılı olarak kaydetmek, güvendiğiniz kişilerle paylaşmak ve kendi algınızı doğrulamak önemlidir. Bu örüntüye maruz kaldığınız bir ilişki sizi yıpratıyorsa bir psikolog ile görüşmek, yaşadıklarınızı anlamlandırmanıza ve kendinize güveninizi yeniden kazanmanıza yardımcı olabilir. Travma ve yas alanında çalışan uzmanlar, ihanet ve istismar deneyimlerinin etkileriyle çalışır.
Fiziksel güvenliğiniz tehlikedeyse 112’yi arayın. Kadınlar ALO 183 Sosyal Destek Hattı’ndan ve KADES uygulamasından da destek alabilir.
DARVO bilinçli olarak mı yapılır?
Her zaman değil. Bazı kişiler bunu stratejik olarak kullanır; bazıları ise utanç ve savunma ihtiyacıyla otomatik olarak bu tepkiyi verir. Ancak niyet ne olursa olsun etkisi zarar vericidir.
DARVO ile gaslighting aynı şey mi?
Hayır, ama örtüşürler. Gaslighting gerçekliği çarpıtmaya odaklanır; DARVO ise sorgulanma anında verilen üç aşamalı bir tepkidir ve inkar aşaması gaslighting içerebilir.
DARVO’ya maruz kaldığımı nasıl anlarım?
Bir sorunu dile getirdiğinizde sürekli özür dileyen taraf olarak kalıyorsanız ve asıl konu hiç konuşulamıyorsa, bu örüntüyü düşünmeye değer.
Zorlayıcı ilişki dinamikleri üzerine destek almak isterseniz İstanbul psikologları arasından size uygun bir uzman bulabilirsiniz.
Sitemizde daha iyi hizmet sunabilmek için yasal düzenlemelere uygun zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar için Çerez Politikası sayfamıza göz atabilirsiniz.