Esentepe Psikolog: Esentepe’de Terapi Rehberi

Kısa cevap: Kartal Esentepe’de evde ailesiyle rahatça konuşan ama okulda, kreşte ya da yabancıların yanında hiç konuşamayan çocuklar için terapi, seçici mutizmle baş etmede etkili bir destek sunar. Seçici mutizm, inatçılık ya da utangaçlık değil, yoğun bir kaygı durumudur. Erken fark edilip tedavi edildiğinde çocuklar büyük ölçüde iyileşebilir. Kademeli maruz bırakma temelli davranışsal yöntemler ve okul ile aile iş birliği tedavinin temelidir.

Esentepe, ilkokulu, konut blokları ve parklarıyla Kartal’ın çocuklu ailelerinin yaşadığı mahallelerinden biri. Burada bazı aileler, öğretmenden şaşırtıcı bir haber alıyor: “Çocuğunuz okulda hiç konuşmuyor.” Oysa evde aynı çocuk neşeyle şarkı söylüyor, kardeşiyle oynuyor ve durmadan konuşuyor. Sınıfta ise ne öğretmene ne de arkadaşlarına tek kelime söylemiyor; tuvalete gitmek istediğinde bile ifade edemiyor. Aileler önce “Utangaçtır, geçer” diye bekliyor; ama aylar geçse de değişen bir şey olmuyor. Bu yazıda Esentepe’de seçici mutizm için terapi rehberi sunuyoruz.

Seçici Mutizm Nedir?

Seçici mutizm, çocuğun bazı ortamlarda, örneğin evde rahatça konuşabilmesine rağmen, okul gibi konuşmasının beklendiği belirli sosyal ortamlarda sürekli olarak konuşamamasıdır. Bu durum en az bir ay sürer ve çocuğun okul ve sosyal hayatını etkiler. Genellikle okul öncesi dönemde ya da okula başlarken fark edilir.

Seçici Mutizm Bir İnatlaşma Değildir

Seçici mutizmi olan çocuklar, konuşmamayı seçmezler; konuşmaları beklenen ortamlarda yoğun kaygı nedeniyle konuşamazlar. Bu durum genellikle sosyal kaygıyla yakından ilişkilidir. Çocuğu konuşmaya zorlamak, cezalandırmak ya da ödüllendirme vaat ederek baskı yapmak, kaygıyı artırarak durumu kötüleştirebilir.

Belirtiler

• Evde ve yakın aile üyeleriyle normal konuşmak
• Okulda, kreşte ya da yabancıların yanında konuşamamak
• Konuşması beklendiğinde donup kalmak, göz teması kurmamak
• Kendini baş sallama, işaret etme ya da fısıldama ile ifade etmeye çalışmak
• Sosyal ortamlarda gergin ve ifadesiz görünmek
• Okulda yemek yememek ya da tuvalete gitmemek

Önce Değerlendirme

Konuşmama durumunun işitme sorunu, dil ve konuşma gelişimi bozukluğu, otizm spektrum bozukluğu ya da yeni bir dil öğrenme sürecinden kaynaklanmadığından emin olmak için kapsamlı bir değerlendirme yapılmalıdır. Çocuk ve ergen psikiyatristi, psikolog ve gerekirse dil ve konuşma terapisti bu değerlendirmede rol alır.

Tedavide Neler Yapılır?

1. Baskıyı kaldırmak: Çocuktan konuşmasını isteme baskısı azaltılır; sözsüz iletişime izin verilir.
2. Kademeli maruz bırakma: Çocuğun konuşabildiği kişilerden başlayarak, konuşma alanı yavaş yavaş genişletilir. Örneğin önce annesiyle okul bahçesinde konuşmak, sonra öğretmenin yakınındayken annesiyle konuşmak, ardından öğretmene tek bir kelime söylemek.
3. Kaygı yönetimi: Yaşına uygun gevşeme ve kaygıyla baş etme becerileri öğretilir.
4. Olumlu pekiştirme: Küçük adımlar fark edilir ve abartmadan takdir edilir.
5. Okul iş birliği: Öğretmen sürecin önemli bir parçasıdır; sınıf içinde uygulanacak stratejiler birlikte planlanır.

Öğretmenler İçin Öneriler

• Çocuğu sınıfın önünde konuşmaya zorlamayın.
• Sözsüz katılıma izin verin: işaret etmek, yazmak, kart kullanmak.
• Çocukla bire bir, düşük baskılı ortamlar yaratın.
• Diğer çocukların “O hiç konuşmuyor” yorumlarını nazikçe yönlendirin.
• Aile ve terapistle düzenli iletişimde olun.

Ailelere Öneriler

• Çocuğunuzun yerine sürekli konuşmayın; ama onu konuşmaya da zorlamayın.
• Başkalarının yanında “Neden konuşmuyorsun?” diye sormaktan kaçının.
• Çocuğunuzun arkadaşlarını eve davet edin; tanıdık ortamda konuşma daha kolay olabilir.
• Okul öncesinde öğretmenle evde ya da okul dışında tanışma fırsatları yaratın.
• Sabırlı olun; ilerleme küçük adımlarla gelir.

Erken Müdahalenin Önemi

Seçici mutizm ne kadar uzun sürerse, konuşmama davranışı o kadar yerleşebilir. Bu nedenle erken fark edilip tedavi edilmesi önemlidir. Erken müdahaleyle birçok çocuk okulda rahatça konuşabilir hale gelir.

Esentepe’de Seçenekler

Esentepe’deki okulların rehberlik servisleri ilk başvuru noktasıdır. Kartal merkez ve Maltepe‘de çocuk kaygı bozuklukları alanında çalışan uzmanlar bulunuyor. Kartal’daki hastanelerin çocuk ve ergen psikiyatrisi poliklinikleri değerlendirme için başvurulabilecek yerler arasında.

Acil Durumlar

Çocuğun güvenliği tehlikedeyse beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Kartal’daki uzmanları görmek için Kartal psikologları listesine göz atabilirsiniz.