Hasköy Psikolog: Hasköy’de Terapi Rehberi

Kısa cevap: Hasköy’de obsesif kompulsif bozukluk (OKB) yaşayanlar için terapi, takıntılı düşünceler ve tekrarlayan davranışlarla baş etmede etkili bir yol. OKB’de en çok araştırılmış yöntem, maruz bırakma ve tepki önleme tekniğini içeren bilişsel davranışçı terapidir. Belirtiler yoğunsa psikiyatrist değerlendirmesiyle ilaç tedavisi de eklenebilir. OKB bir kişilik özelliği ya da titizlik değil, tedavi edilebilir bir durumdur.

Hasköy, Haliç kıyısındaki müzesi, eski tersane binaları ve sahil yoluyla Beyoğlu’nun sakin köşelerinden biri. Burada yaşayan bazı kişiler, dışarıdan fark edilmeyen bir mücadele veriyor: Kapıyı kilitledikten sonra on kez geri dönüp kontrol etmek, ellerini kızarana kadar yıkamak, istemediği korkutucu düşüncelerin zihnine gelmesinden dehşete düşmek. Saatler süren bu ritüeller, işe geç kalmaya, ilişkilerde gerginliğe ve yoğun bir yorgunluğa yol açıyor. Bu yazıda Hasköy’de OKB için terapi rehberi sunuyoruz.

OKB Nedir?

Obsesif kompulsif bozukluk iki ana bileşenden oluşur. Obsesyonlar, kişinin istemediği, rahatsız edici ve tekrarlayan düşünceler, imgeler ya da dürtülerdir. Kompulsiyonlar ise bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlar ya da zihinsel eylemlerdir. Kompulsiyonlar kısa süreli rahatlama sağlasa da döngüyü güçlendirir.

Sık Görülen OKB Türleri

• Bulaşma ve temizlik: Mikrop korkusu ve aşırı el yıkama, temizlik.
• Kontrol: Kapıyı, ocağı, prizleri tekrar tekrar kontrol etmek.
• Simetri ve düzen: Eşyaların belirli bir düzende olması gerektiği hissi.
• İstenmeyen düşünceler: Zarar verme, dini ya da cinsel içerikli rahatsız edici düşünceler.
• Sayma ve tekrarlama: Belirli bir sayıda yapma zorunluluğu.

İstenmeyen Düşünceler Hakkında

OKB’si olan bazı kişiler, sevdiklerine zarar verme ya da değerlerine aykırı düşüncelerin zihnine gelmesinden büyük bir dehşet duyar. Bu düşünceler, kişinin istekleri değil; aksine en çok korktuğu şeylerdir. OKB’si olan kişilerin bu düşünceler üzerine harekete geçmediği bilinmektedir. Bu bilgiyi bir uzmanla konuşmak, utancı azaltır.

Maruz Bırakma ve Tepki Önleme

OKB tedavisinin temelinde maruz bırakma ve tepki önleme yer alır. Bu yöntemde kişi, uzman eşliğinde kaygı yaratan durumlarla kademeli olarak karşılaşır ve kompulsiyonu yapmamayı dener. Örneğin kapıyı bir kez kilitleyip kontrol etmeden evden çıkmak. İlk başta kaygı yükselir, ancak kompulsiyon yapılmadığında zamanla kendiliğinden azalır. Beyin, korkulan sonucun gerçekleşmediğini öğrenir.

Terapi Süreci

1. Obsesyonlar ve kompulsiyonlar ayrıntılı olarak belirlenir.
2. Kaygı yaratan durumlar kolaydan zora sıralanır.
3. Kolay adımlardan başlanarak maruz bırakma alıştırmaları yapılır.
4. Seanslar arasında ev ödevleri verilir.
5. Zamanla daha zor adımlara geçilir.
6. Nüksü önlemek için plan yapılır.

İlaç Tedavisi

Orta ve ağır OKB’de psikiyatrist tarafından önerilen ilaç tedavisi, terapiyle birlikte kullanıldığında etkinliği artırabilir. İlaç kararı, psikiyatristle birlikte verilir.

Aileye Öneriler

Aileler, sevdiklerinin kaygısını azaltmak için farkında olmadan kompulsiyonlara katılabilir: güvence vermek, kontrol etmek ya da temizlik ritüellerine uymak. Bu “uyum” davranışları kısa vadede rahatlatsa da OKB’yi besler. Aile üyelerinin terapiste danışarak bu davranışları nasıl azaltacaklarını öğrenmesi önemlidir. Yargılamadan ve sabırla destek olmak, tedavinin başarısına katkı sağlar.

Çocuklarda OKB

OKB çocukluk ve ergenlik döneminde de başlayabilir. Çocuğunuzun tekrarlayan ritüelleri günlük hayatını etkiliyorsa, çocuk ve ergen alanında çalışan bir uzmana danışın.

Uzman Seçerken

OKB tedavisinde maruz bırakma ve tepki önleme konusunda deneyimli bir uzman seçmek önemlidir. İlk görüşmede bu yöntemi kullanıp kullanmadığını ve OKB ile ne kadar çalıştığını sorabilirsiniz.

Hasköy’de Seçenekler

Hasköy ve çevresinde, Kasımpaşa, Beyoğlu merkez ve Şişli‘de kaygı ve OKB alanında çalışan uzmanlar bulunuyor. Online seanslar da bir seçenek; bazı maruz bırakma alıştırmaları evde online olarak yapılabilir.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112’yi arayın.

Güvence Arama Döngüsü

OKB’de sık görülen bir başka kompulsiyon, sürekli güvence aramaktır: “Kapıyı kilitledim, değil mi?”, “Bu hastalık bende yok, değil mi?” gibi soruları tekrar tekrar sormak ya da internette saatlerce araştırma yapmak. Her güvence kısa süreli rahatlama sağlar, ama şüphe kısa sürede geri döner. Terapide güvence arama davranışı da kademeli olarak azaltılır.

Sık Sorulan Sorular

Beyoğlu’ndaki uzmanları görmek için Beyoğlu psikologları listesine göz atabilirsiniz.