Kilo Verdikten Sonra Kilo Korumanın Psikolojisi

Kısa cevap: Kilo verdikten sonra kiloyu korumak; motivasyonun azalması, eski alışkanlıklara dönüş, duygusal yeme, beden algısının hâlâ eski bedene göre çalışması ve sürekli kontrol hâlinin yarattığı yorgunluk nedeniyle zorlayıcı olabilir. Katı kurallar yerine esnek alışkanlıklar, duygularla sağlıklı baş etme ve kimlik düzeyinde değişim kalıcılığı destekler.

Uzun ve zorlu bir sürecin ardından hedef kilonuza ulaştınız. Ancak kısa süre sonra bunun bir son değil, yeni bir başlangıç olduğunu fark ettiniz. Pek çok kişi için kilo korumak, kilo vermekten daha zor bir süreçtir. Bu yazıda kilo korumanın psikolojik boyutlarını ele alıyoruz.

Kilo korumak neden zordur?

Motivasyonun azalması

Kilo verme sürecinde tartıdaki değişim, çevreden gelen yorumlar ve kıyafetlerin bollaması motive edicidir. Koruma döneminde ise bu somut ödüller azalır ve motivasyon düşebilir.

“Bitti” düşüncesi

Hedefe ulaştıktan sonra diyetin bittiğini düşünmek ve eski alışkanlıklara dönmek kilonun geri gelmesinin en sık nedenlerindendir.

Duygusal yeme

Kilo verme sürecinde ele alınmamış duygusal yeme alışkanlıkları, stresli dönemlerde yeniden ortaya çıkabilir.

Sürekli kontrol yorgunluğu

Her öğünü hesaplamak, sürekli tartılmak ve katı kurallara uymak zihinsel olarak yorucudur ve uzun vadede sürdürülmesi zordur.

Beden algısının gecikmesi

Bazı kişiler kilo verdikten sonra bile kendilerini hâlâ eski bedenleriyle algılamaya devam eder. Aynaya baktıklarında değişimi göremez, sürekli kilo alma korkusu yaşayabilirler.

Beklentilerin karşılanmaması

“Kilo verince her şey düzelecek” düşüncesiyle yola çıkan kişiler, hayatlarındaki diğer sorunların devam ettiğini görünce hayal kırıklığı yaşayabilir.

Biyolojik etkenler

Kilo kaybının ardından beden iştahı ve enerji harcamasını etkileyen bazı uyumlar gösterebilir. Bu nedenle kilo korumada hekim ve diyetisyen desteği önemlidir.

Kalıcılığı destekleyen psikolojik yaklaşımlar

1. Diyet değil, yaşam biçimi: Kilo verme sürecinde edinilen alışkanlıkların sürdürülebilir olması gerekir. Baştan sürdürülemeyecek katı yöntemler koruma döneminde çöker.
2. Kimlik düzeyinde değişim: “Diyet yapıyorum” yerine “Ben kendine iyi bakan biriyim” bakış açısı davranışları daha kalıcı kılar.
3. Esneklik: Özel günlerde ve sosyal etkinliklerde esnek olabilmek, ya hep ya hiç düşüncesini önler.
4. Duygularla baş etme becerileri: Stres, sıkıntı ve yalnızlıkla yemek dışı yollarla baş etmeyi öğrenmek kalıcılığın anahtarıdır.
5. Erken uyarı sistemi: Eski alışkanlıklara dönüşünün erken işaretlerini fark etmek ve küçük adımlarla düzeltmek.
6. Yeni anlam kaynakları: Kilo dışında hedefler belirlemek; örneğin bir spor dalında ilerlemek, yeni bir hobi edinmek.
7. Beden algısıyla çalışmak: Yeni bedeninize alışmak ve değerinizi kilodan ayırmak zaman alır.
8. Destek ağı: Ailenizin, arkadaşlarınızın ya da uzmanların desteği süreci kolaylaştırır.

Dikkat edilmesi gerekenler

Kilo korumaya çalışırken yemekle ilgili kaygının artması, kilo alma korkusunun hayatı kısıtlaması, yemek sonrası telafi davranışları ya da aşırı egzersiz ihtiyacı dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Bu durumlar yeme bozukluğunun işareti olabilir ve uzman değerlendirmesi gerektirir.

Kilo vermek her şeyi çözmeyebilir

Pek çok kişi kilo verdiğinde hayatının tamamen değişeceğine, daha mutlu, özgüvenli ve başarılı olacağına inanır. Kilo vermek bazı alanlarda olumlu değişiklikler getirse de bu beklentiler her zaman gerçekleşmeyebilir. Bu durum bazı kişilerde hayal kırıklığına yol açabilir.

• Özgüven sorunları devam edebilir: Kilo değişse bile kendine bakış hemen değişmeyebilir.
• İlişki sorunları kendiliğinden çözülmez: Kilo, ilişkilerdeki temel sorunların çözümü değildir.
• Yeni kaygılar ortaya çıkabilir: Kiloyu geri alma korkusu yoğun bir kaygı kaynağına dönüşebilir.
• Başkalarının tepkileri karmaşık duygular yaratabilir: Artan ilgi ya da yorumlar rahatsız edici olabilir.

Gerçekçi beklentiler

Kilo verme sürecini yalnızca sayılarla değil, sağlık, enerji ve yaşam kalitesiyle değerlendirmek daha dengeli bir bakış sağlar. Beden algısı ve özgüvenle ilgili zorluklar devam ediyorsa bir psikologla çalışmak, kilo değişiminin ötesinde kalıcı bir iyilik hâli oluşturmaya yardımcı olur.

Yeme davranışı konusunda çalışan uzmanlara İstanbul psikolog listesinden ulaşabilirsiniz.