Matresens: Anne Olmanın Psikolojik Dönüşümü

Kısa cevap: Matresens, ergenliğe benzer şekilde, anne olmanın getirdiği fiziksel, hormonal, duygusal, sosyal ve kimliksel dönüşüm sürecidir. Bu süreçte sevgi ve mutlulukla birlikte kayıp hissi, kararsızlık, kimlik karmaşası ve yorgunluk yaşamak doğaldır. Bir hastalık değil, bir geçiş dönemidir; ancak doğum sonrası depresyondan ayırt edilmesi önemlidir.

Anne olmak genellikle yalnızca mutluluk ve doyumla ilişkilendirilir. Oysa pek çok kadın bu dönemde çok daha karmaşık duygular yaşar: bebeğine derin bir sevgi duyarken eski hayatını özleyebilir, yeni rolünde kendini kaybolmuş hissedebilir. Bu duygular toplumda pek konuşulmadığı için birçok anne kendini yalnız ya da suçlu hisseder. Matresens kavramı bu deneyime bir isim verir.

Matresens nedir?

Matresens, ilk olarak antropoloji alanında kullanılmış ve daha sonra psikolojide yaygınlaşmış bir kavramdır. Ergenlik nasıl çocukluktan yetişkinliğe geçişse, matresens de kadının anneliğe geçiş sürecidir. Hamilelikle başlar ve doğumdan sonra aylar, hatta yıllar boyunca sürebilir. Her yeni çocukla birlikte bu süreç farklı biçimlerde yeniden yaşanabilir.

Matresenste neler değişir?

Beden

Hamilelik, doğum ve emzirme süreçleri bedende büyük değişiklikler yaratır. Hormonal dalgalanmalar, uykusuzluk ve bedenin görünümündeki değişiklikler annenin kendini algılayışını etkileyebilir.

Kimlik

Anne olmak, kadının kim olduğu sorusunu yeniden gündeme getirir. Kariyer, hobiler, arkadaşlıklar ve kişisel zaman gibi daha önce kimliğinin önemli parçaları olan alanlar geri plana düşebilir. “Ben artık kimim?” sorusu sık sorulur.

İlişkiler

Eşle ilişki, rollerin ve önceliklerin değişmesiyle yeniden şekillenir. Kendi annesiyle ilişkisi de yeni bir anlam kazanabilir. Arkadaşlıklar değişebilir; bazı arkadaşlar uzaklaşırken yeni annelerle yeni bağlar kurulabilir.

Duygular

Matresenste birbirine zıt duygular bir arada yaşanır: sevgi ve öfke, mutluluk ve kayıp, bağlılık ve özgürlük özlemi. Bu ikircikli duygular annenin kötü bir anne olduğu anlamına gelmez; dönüşümün doğal bir parçasıdır.

Matresens ile doğum sonrası depresyon arasındaki fark

Matresens normal bir geçiş sürecidir; zorlayıcı duygular dalgalanarak gelir ama anne genel olarak işlevselliğini sürdürebilir ve keyif aldığı anlar olur. Doğum sonrası depresyonda ise yoğun ve sürekli bir çökkünlük, keyif alamama, umutsuzluk, değersizlik ve suçluluk duyguları, bebekle bağ kurmakta güçlük ve iki haftadan uzun süren belirtiler görülür. Kendine ya da bebeğe zarar verme düşünceleri varsa beklemeden 112 aranmalı ve acil destek alınmalıdır.

Yeni annelere öneriler

1. Duygularınızı normalleştirin: Karmaşık duygular yaşamak kötü bir anne olduğunuz anlamına gelmez.
2. Konuşun: Eşiniz, güvendiğiniz bir arkadaşınız ya da diğer annelerle hissettiklerinizi paylaşın.
3. Yardım kabul edin: Her şeyi tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz.
4. Kendinize zaman ayırın: Kısa da olsa yalnızca kendinize ait zamanlar kimliğinizin diğer parçalarıyla bağlantıda kalmanızı sağlar.
5. Gerçekçi beklentiler belirleyin: Sosyal medyadaki kusursuz annelik görüntüleri gerçeği yansıtmaz.
6. Uyku ve beslenmeye dikkat edin: Mümkün olduğunca dinlenmeye çalışın ve destek isteyin.

Eşlerin ve yakınların rolü

Yeni annenin yaşadığı dönüşümü anlamak, duygularını yargılamadan dinlemek, bebek bakımında ve ev işlerinde aktif sorumluluk almak ve annenin kendine zaman ayırmasını desteklemek bu süreci büyük ölçüde kolaylaştırır.

Ne zaman destek almalı?

Zorlayıcı duygular yoğunlaşıyor, iki haftadan uzun sürüyor ve günlük işlevselliği etkiliyorsa, kaygı ya da çökkünlük belirtileri varsa bir psikologla görüşmek önemlidir. Terapi, anneliğe geçiş sürecinde kimlik, ilişki ve duygusal değişimleri anlamak için güvenli bir alan sunar.

Matresens döneminde partnerin rolü

Anne olmanın getirdiği dönüşüm sürecinde partnerin desteği, annenin bu değişime uyumunu önemli ölçüde kolaylaştırır.

• Dinleyin: Annenin yaşadığı karmaşık duyguları çözmeye çalışmadan, yargılamadan dinlemek güven verir.
• Bakımı paylaşın: Bebek bakımında aktif rol almak annenin yükünü hafifletir ve babalık bağını güçlendirir.
• Kendine zaman tanıyın: Annenin kısa da olsa kendine ait zamanlar geçirmesini destekleyin.
• Kimliğini hatırlatın: Annelik dışındaki ilgi alanlarını ve kimliğini sürdürmesini teşvik edin.
• Belirtilere dikkat edin: Yoğun ve uzun süren üzüntü ya da kaygı fark ederseniz destek almasını cesaretlendirin.

Annelik ve aile konularında destek veren uzmanlara İstanbul psikolog listesinden ulaşabilirsiniz.