Bağcılar Travma ve Yas Terapisi

Kısa cevap: Bağcılar’da travma ve yas terapisi, sevdiği birini kaybeden çocuklara ve ailelerine destek sunar. Çocuklar da yas tutar, ama yaslarını yetişkinlerden farklı şekilde, çoğu zaman oyunla, davranış değişiklikleriyle ve dalgalı duygularla gösterirler. Ölümü çocuğa yaşına uygun, dürüst ve açık bir dille anlatmak, sorularını cevaplamak ve rutinleri korumak çocuğun yasını sağlıklı şekilde yaşamasına yardımcı olur.

Bağcılar’da kalabalık ve geniş ailelerde büyüyen pek çok çocuk, büyükanne, büyükbaba ya da yakın bir akrabanın kaybını erken yaşta yaşıyor. Aileler çoğu zaman çocuğu korumak için ölümü saklıyor, “Dedem uzun bir yolculuğa çıktı” diyor ya da çocuğu cenazeden uzak tutuyor. Oysa çocuklar, yetişkinlerin sandığından çok daha fazlasını fark eder ve anlatılmayan şeyleri kendi hayal güçleriyle doldurur. Bu yazıda Bağcılar’daki aileler için çocuklarda yası ve çocuklara nasıl destek olunabileceğini anlatıyoruz.

Çocuklar Ölümü Nasıl Anlar?

• 0-2 yaş: Ölümü anlamaz ama bakım veren kişinin yokluğunu ve evdeki gerginliği hisseder. Huzursuzluk, ağlama, uyku ve beslenme sorunları görülebilir.
• 3-5 yaş: Ölümün kalıcı olduğunu tam olarak anlamaz; kaybedilen kişinin geri döneceğini düşünebilir. Aynı soruları tekrar tekrar sorabilir. Büyülü düşünce nedeniyle ölüme kendisinin neden olduğunu sanabilir.
• 6-9 yaş: Ölümün kalıcı olduğunu anlamaya başlar. Ölümün ayrıntılarına merak duyabilir. Kendi ya da diğer sevdiklerinin öleceğinden korkabilir.
• 10 yaş ve üzeri: Ölümü yetişkinlere yakın şekilde anlar. Ölümün anlamı, adalet ve gelecekle ilgili sorular sorabilir.

Ölümü Çocuğa Nasıl Anlatmalı?

• Dürüst olun: “Uyudu”, “Gitti”, “Kaybettik” gibi ifadeler küçük çocukların kafasını karıştırabilir. “Öldü” kelimesini kullanmak ve ne anlama geldiğini açıklamak önemlidir: “Bedeni artık çalışmıyor, nefes almıyor, acı hissetmiyor ve geri gelmeyecek.”
• Yaşına uygun konuşun: Kısa, basit ve somut açıklamalar yapın.
• Sorularına cevap verin: Bilmediğiniz bir şey sorarsa “Bilmiyorum” demek de doğrudur.
• Suçlu olmadığını söyleyin: “Bu senin yaptığın ya da düşündüğün bir şey yüzünden olmadı.”
• Ailenin inançlarını paylaşın: Ailenizin ölümle ilgili inançlarını çocuğun anlayacağı bir dille aktarabilirsiniz.
• Duygularınızı saklamayın: Çocuğun yanında ağlamak, ona üzülmenin normal olduğunu gösterir.

Çocuk Cenazeye Katılmalı mı?

Çocuğa ne olacağını önceden anlatmak ve katılmak isteyip istemediğini sormak en iyisidir. Katılmak isterse yanında ona eşlik edecek güvendiği bir yetişkin olmalı ve istediğinde ayrılabilmelidir. Katılmak istemezse buna saygı gösterilmeli ve çocuğun vedalaşabileceği başka yollar bulunmalıdır: bir resim çizmek, bir mektup yazmak ya da daha sonra mezarı ziyaret etmek.

Çocukların Yas Tepkileri

• Bir an ağlayıp hemen ardından oyuna dönmek
• Ölümü ve cenazeyi oyunlarında canlandırmak
• Gece altını ıslatma, parmak emme gibi daha küçük yaş davranışlarına dönmek
• Ayrılık kaygısı, ebeveynden ayrılmak istememek
• Uyku sorunları ve kabuslar
• Karın ağrısı, baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar
• Öfke patlamaları ve huzursuzluk
• Okulda dikkat ve başarı sorunları

Çocukların duygularını kısa süreli ve aralıklı yaşaması normaldir; bu, kaybı önemsemedikleri anlamına gelmez.

Ailelerin Yapabilecekleri

• Günlük rutinleri mümkün olduğunca sürdürün: okul, yemek ve uyku saatleri.
• Çocuğun duygularını ifade etmesine izin verin: konuşarak, çizerek, oynayarak.
• Kaybedilen kişiyi birlikte anın: fotoğraflara bakmak, anılar anlatmak, bir anı kutusu hazırlamak.
• Okulu bilgilendirin; öğretmen çocuğun durumunu bilmeli.
• Çocuğun sorularına zaman içinde tekrar tekrar cevap vermeye hazır olun.
• Kendi yasınız için de destek alın; çocuk, yetişkinlerin nasıl baş ettiğini gözlemler.

Ne Zaman Uzman Desteği Gerekir?

• Davranış değişiklikleri aylarca sürüyor ya da artıyorsa
• Çocuk okula gitmeyi reddediyorsa
• Arkadaşlarından ve oyundan tamamen uzaklaştıysa
• Sürekli ölümden ya da ölmek istemekten söz ediyorsa
• Kayıp travmatik koşullarda yaşandıysa ve çocuk olaya tanık olduysa

Çocuklarla çalışan yas terapistleri oyun, resim ve hikâyeler aracılığıyla çocuğun kaybı işlemesine yardımcı olur.

Bağcılar’da Destek

Bağcılar’da merkez, Güneşli ve Kirazlı çevresinde çocuk ve ergenlerle çalışan uzmanlar bulunuyor. Okul rehberlik servisleri ilk başvuru noktası olabilir. Çocuk ve ergen psikiyatrisi poliklinikleri ile Bahçelievler ve Esenler‘deki uzmanlar da seçenekler arasında.

Acil Durumlar

Çocuğunuzda kendine zarar verme düşünceleri ya da belirgin bir umutsuzluk fark ederseniz beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Bağcılar’daki uzmanları görmek için Bağcılar psikologları listesini inceleyebilirsiniz.