Bağımlılıktan İyileşme Sürecinde İlişkiler: Eş, Aile ve Arkadaşlar

Kısa cevap: Bağımlılıktan iyileşmek ilişkileri de yeniden şekillendirir. Kullanım döneminde zedelenen güven zamanla ve tutarlı davranışlarla onarılır. Kullanıma eşlik eden arkadaşlıklardan uzaklaşmak, yeni ve destekleyici bağlar kurmak, ilk dönemde yeni romantik ilişkiler konusunda temkinli olmak ve sağlıklı sınırlar belirlemek iyileşmeyi güçlendirir.

Bağımlılık döneminde ilişkiler çoğu zaman maddenin gölgesinde kalır. Aileyle tartışmalar, eşle kopukluk, kaybolan arkadaşlıklar ve sadece kullanım üzerinden kurulan bağlar… İyileşme başladığında kişi hem bu ilişkileri onarmak hem de yeni bir sosyal hayat kurmak durumundadır. Bu yazıda iyileşme sürecinde ilişkileri ele alıyoruz.

Güveni Yeniden Kurmak

Bağımlılık döneminde yakınlar defalarca hayal kırıklığı yaşamış olabilir. Bu yüzden kişi bıraktığında bile hemen güven göremeyebilir. Bu çok doğaldır ve zaman alır. Güven sözlerle değil, tutarlı davranışlarla geri kazanılır:

• Verilen küçük sözleri tutmak
• Nerede ve kimle olduğunu açıkça paylaşmak
• Para konusunda şeffaf olmak
• Geçmişteki hataları savunmak yerine kabul etmek
• Yakınların kuşkularını kişisel saldırı olarak algılamamak

Özür ve Onarım

İyileşme sürecinde birçok kişi, bağımlılık döneminde zarar verdiği insanlara dönüp özür dileme ihtiyacı duyar. Samimi bir özür, karşı tarafın yaşadıklarını kabul etmek ve sorumluluk almak demektir. Ancak özür dilemek, karşı tarafın hemen affetmesini beklemek anlamına gelmez. Bazı insanlar zamana ihtiyaç duyar; bazı ilişkiler ise eskisi gibi olmayabilir. Bunu kabul etmek de iyileşmenin bir parçasıdır.

Eski Arkadaşlıklar

Kullanım döneminde kurulan arkadaşlıkların çoğu madde etrafında şekillenmiştir. Bu kişilerle görüşmeye devam etmek, nüks için en güçlü risklerden biridir. Bu arkadaşlıklardan uzaklaşmak üzcü ve yalnızlaştırıcı olabilir. Bazı kişiler ise iyileşme yolculuğunuza saygı duyup sizi destekleyebilir. Hangi ilişkilerin sizi güçlendirdiğini, hangilerinin riske soktuğunu terapistinizle birlikte değerlendirmek faydalı olur.

Yeni Bağlar Kurmak

Maddesiz bir hayat, yeni bir sosyal çevre gerektirir. Bu başlangıçta zor gelebilir, çünkü birçok kişi uzun süre ayık olarak sosyalleşmemiştir. Yeni bağlar kurmanın yolları:

• Destek gruplarına katılmak
• Spor, sanat ya da müzik gibi ortak ilgi alanlarına yönelik gruplara katılmak
• Gönüllü çalışmalarda yer almak
• Eski, sağlıklı arkadaşlıkları yeniden canlandırmak
• Bir kursa ya da eğitime başlamak

Eşle İlişki

Eşler, bağımlılık sürecinde çoğu zaman en çok yıpranan kişilerdir. İyileşme başladığında ilişkideki dengeler değişir; yıllarca tüm sorumluluğu üstlenen eş, bu rolü bırakmakta zorlanabilir. Birikmiş öfke ve kırgınlıklar yüzeye çıkabilir. Çift terapisi, bu geçiş döneminde ilişkinin yeniden dengelenmesine yardım eder. Yakınlık ve cinsellik konuları da bu süreçte zamanla ve sabırla yeniden keşfedilir.

Yeni Romantik İlişkiler

Birçok uzman, iyileşmenin ilk döneminde yeni bir romantik ilişkiye başlamak konusunda temkinli olmayı önerir. Yeni bir ilişkinin heyecanı ve duygusal iniş çıkışları, iyileşme odak noktasını dağıtabilir ve nüks riskini artırabilir. Ayrıca kişi maddenin yerini bir başka kişiyle doldurmaya çalışabilir. Kesin bir kural olmamakla birlikte, önce kendinizle ilişkinizi güçlendirmeye zaman ayırmak değerlidir.

Sağlıklı Sınırlar

İyileşme sürecinde sınır koymak iki yönlüdür. Kişi kendi iyileşmesini korumak için bazı ortamlara ve davetlere “hayır” demeyi öğrenir. Aynı zamanda yakınların koyduğu sınırlara saygı gösterir. Örneğin evde alkol bulundurulmaması, sosyal etkinliklerde alkolsüz seçenek istenmesi ya da zor bir dönemde kişinin kendini geri çekmesi sağlıklı sınırlardır.

Yalnızlıkla Baş Etmek

İyileşmenin ilk aylarında yalnızlık sık yaşanır ve güçlü bir nüks tetikleyicisidir. Günlük kısa telefon görüşmeleri, düzenli destek toplantıları ve planlı sosyal etkinlikler yalnızlığı azaltır. Bu dönemde terapistinizle yalnızlık duygusunu konuşmak da çok faydalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Yeni ve sağlıklı ilişkiler kurmak

İyileşme sürecinde eski çevreden uzaklaşmak çoğu zaman gereklidir; ancak bu boşluk yalnızlık duygusunu artırabilir. Bu nedenle yeni ve destekleyici ilişkiler kurmak iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

• Destek gruplarında benzer deneyimleri olan insanlarla tanışmak
• Spor, sanat ya da gönüllülük gibi madde kullanımının olmadığı ortamlara katılmak
• Eski dostluklardan sağlıklı olanlarla yeniden bağ kurmak
• Yeni ilişkilere acele etmeden, sınırları netleştirerek başlamak

Romantik ilişkiler konusunda pek çok uzman, iyileşmenin ilk döneminde yoğun duygusal dalgalanmalar yaratabilecek yeni ilişkilere temkinli yaklaşmayı önerir. Önce kendinizle sağlam bir ilişki kurmak, sonraki ilişkilerin de daha sağlıklı olmasını sağlar.

İlişki ve bağımlılık alanında çalışan uzmanlar için İstanbul psikologları listesine göz atabilirsiniz.