Denver Testi Nedir? Kaç Yaşta Yapılır, Sonuçlar Nasıl Yorumlanır?
İstanbul Psikolog Bul ·
Kısa cevap: Denver II Gelişimsel Tarama Testi, 0 ile 6 yaş arasındaki çocukların gelişimini dört alanda (kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor) yaşıtlarıyla karşılaştıran bir tarama aracıdır. Bir zekâ testi değildir ve tanı koymaz; yalnızca gelişimin beklenen aralıkta olup olmadığını ve ayrıntılı değerlendirme gerekip gerekmediğini gösterir. Uygulama yaklaşık 20 ile 30 dakika sürer; eğitimini almış sağlık çalışanları ve psikologlar tarafından, oyun ortamında yapılır. Sonuç “normal”, “şüpheli” ya da “test edilemez” olarak bildirilir.
Denver testi nedir?
Denver II, sağlıklı görünen çocuklarda olası gelişim gecikmelerini erken fark etmek için geliştirilmiş bir tarama testidir. İlk sürümü 1960’larda Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver kentinde hazırlanmış, sonradan yenilenmiş ve Türkiye için uyarlanarak Türk çocuklarının normlarıyla standartlaştırılmıştır.
“Tarama” sözcüğü önemlidir: test bir fotoğraf çeker ve “bu çocuğa daha yakından bakmak gerekir mi?” sorusunu yanıtlar. “Neden gecikiyor?” sorusunu yanıtlamaz; bunun için ayrıntılı değerlendirme gerekir.
Denver testi neyi ölçer? Dört gelişim alanı
Test, yaşa göre sıralanmış 100’ün üzerinde maddeden oluşur; her çocuğa yalnızca yaşına denk gelen maddeler uygulanır.
Alan
Neye bakılır
Örnek maddeler
Kişisel-sosyal
İnsanlarla ilişki; kendi bakımını yapma
Gülümseme; el sallama; kaşıkla yeme; giyinme; diş fırçalama; oyun oynama
İnce motor ve uyum
El-göz eşgüdümü; küçük nesneleri kullanma
Çıngırağı tutma; küp üst üste koyma; çizgi, daire çizme; insan resmi çizme
Dil
Duyma, anlama ve konuşma
Sese dönme; “mama, dada”; tek sözcük; iki sözcüklü cümle; renkleri adlandırma; sözcük tanımlama
Kaba motor
Büyük kas hareketleri
Başını tutma; oturma; emekleme; yürüme; koşma; tek ayak üstünde durma; zıplama
Uygulayıcı ayrıca çocuğun test sırasındaki davranışını da not eder: dikkat süresi, uyum, ilgi, korku.
Denver testi kimlere, ne zaman yapılır?
Denver II, doğumdan 6 yaşına kadar uygulanır.
Kimlere
Sağlıklı çocuk izlemlerinde, olağan tarama olarak
Erken doğan ya da düşük doğum ağırlıklı bebeklere
Zor doğum, yenidoğan yoğun bakım öyküsü olanlara
Anne babanın ya da öğretmenin gelişim kaygısı olduğunda: “Yaşıtları konuşuyor, bizimki konuşmuyor”
Ailede gelişimsel sorun öyküsü varsa
Kreş ve anaokulu başlangıcında
Uygulanan desteğin etkisini izlemek için, aralıklı olarak
Erken doğan bebeklerde, iki yaşına kadar “düzeltilmiş yaş” (beklenen doğum tarihine göre hesaplanan yaş) kullanılır.
Denver testi nasıl uygulanır?
Adım
Ne yapılır
Hazırlık
Çocuğun yaşı ay ve gün olarak hesaplanır; test formunda yaş çizgisi çizilir
Ortam
Sessiz, oyuncaklı bir oda; anne ya da baba çocuğun yanındadır
Isınma
Uygulayıcı önce çocukla oyun kurar
Maddeler
Küpler, çıngırak, top, kalem-kâğıt, resimli kartlar gibi standart malzemelerle çocuğa küçük görevler verilir
Anne baba bildirimi
Bazı maddeler (“Kaşıkla yiyor mu?”) anne babaya sorularak puanlanır
Puanlama
Her madde “geçti”, “kaldı”, “olanak yok” ya da “reddetti” olarak işaretlenir
Geri bildirim
Sonuç ve öneriler anne babaya anlatılır
Uygulama 20 ile 30 dakika sürer. Çocuk için bir oyun saatidir; sınav gibi hissettirilmez.
Formda her madde, çocukların yüzde 25, 50, 75 ve 90’ının o beceriyi kazandığı yaşları gösteren bir çubukla temsil edilir. Böylece çocuğun, yaşıtlarının büyük çoğunluğunun yapabildiği şeyleri yapıp yapmadığı görülür.
Sonuçlar nasıl yorumlanır? Normal, şüpheli, test edilemez
Önce tek tek maddeler yorumlanır.
Madde yorumu
Anlamı
İleri
Çocuk, yaşıtlarının çoğunun henüz yapamadığı bir maddeyi geçti
Normal
Yaşına uygun maddeyi geçti; ya da yaşıtlarının bir bölümünün henüz yapamadığı maddede kaldı
Uyarı
Yaşıtlarının yüzde 75 ile 90’ının yapabildiği bir maddede kaldı ya da reddetti
Gecikme
Yaşıtlarının yüzde 90’ından fazlasının yapabildiği bir maddede kaldı ya da reddetti
Ardından testin geneli yorumlanır.
Genel sonuç
Ölçüt
Anlamı
Normal
Gecikme yok; en fazla bir uyarı
Gelişim yaşına uygun görünüyor; olağan izlem
Şüpheli
İki ya da daha fazla uyarı ve/veya bir ya da daha fazla gecikme
Kısa süre sonra yeniden test; sürerse ayrıntılı değerlendirme
Test edilemez
Çok sayıda maddeyi reddetme
Çocuk o gün iş birliği yapmadı; yeniden test
Denver testinde puan ya da “gelişim yaşı” sayısı verilmez; “çocuğunuzun zekâsı şu kadar” denemez. Tek bir alandaki gecikme ile bütün alanlardaki gecikme çok farklı şeyler düşündürür:
Örüntü
Akla gelebilecekler
Yalnızca dil alanında gecikme
İşitme sorunu; dil gelişim gecikmesi; uyaran azlığı; iki dillilik
Dil ve kişisel-sosyal alanda gecikme
Otizm açısından değerlendirme
Yalnızca kaba motorda gecikme
Kas, sinir sistemi; çocuk nörolojisi değerlendirmesi
Bütün alanlarda gecikme
Genel gelişim gecikmesi; kapsamlı tıbbi değerlendirme
Bunlar olasılıklardır; tanı değildir.
Sonuç şüpheli çıktıysa ne yapılır?
Şüpheli sonuç, “çocuğunuzda sorun var” demek değildir; “daha yakından bakalım” demektir.
Adım
Açıklama
1. Sakin kalın
Çocuğun o gün uykulu, hasta, aç ya da çekingen olması sonucu etkiler
2. Yeniden test
Çoğunlukla birkaç hafta içinde yinelenir
3. İşitme ve görme muayenesi
Özellikle dil gecikmesinde işitme testi şarttır
4. Hekim değerlendirmesi
Çocuk hekimi; gerekirse çocuk nörolojisi, çocuk ve ergen psikiyatrisi
5. Ayrıntılı gelişim değerlendirmesi
Daha kapsamlı testler
6. Erken destek
Dil ve konuşma terapisi, özel eğitim, fizyoterapi, ergoterapi; tanı kesinleşmeden de başlanabilir
7. Evde uyaran zenginleştirme
Konuşma, kitap, oyun; ekran süresini azaltma
“Erkek çocuk geç konuşur”, “Babası da geç yürümüş” gibi sözlerle beklemek, erken desteğin en verimli olduğu dönemi kaçırmak anlamına gelebilir. Beynin en hızlı geliştiği ilk yıllarda başlanan destek, sonradan başlanandan belirgin biçimde daha etkilidir. Değerlendirme yaptırmanın bir zararı yoktur.
Denver testi ile diğer gelişim testlerinin farkı
Test
Yaş
Nasıl uygulanır
Ne verir
Denver II
0-6
Çocukla doğrudan; oyun malzemeleriyle; bazı maddeler anne babaya sorulur
Tarama: normal, şüpheli
AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri)
0-6
Anne babaya sorulan sorularla
Dil-bilişsel, ince motor, kaba motor, sosyal beceri-öz bakım alanlarında gelişim düzeyi
Bayley Ölçekleri
0-3,5
Çocukla doğrudan; ayrıntılı
Kapsamlı gelişim değerlendirmesi
M-CHAT
16-30 ay
Anne baba formu
Otizm riski taraması
Zekâ testleri (WISC-IV, Stanford-Binet)
Çoğunlukla 6 yaş ve üzeri; bazıları daha erken
Çocukla doğrudan
Zekâ düzeyi ve profil
Metropolitan Okul Olgunluğu Testi
Okul öncesi
Çocukla
Okula hazır olma
Denver ile AGTE sıklıkla birlikte kullanılır: biri çocuğun o an yaptıklarına, diğeri anne babanın evde gözlediklerine dayanır.
Teste hazırlık ve sık yapılan hatalar
Yapın
Yapmayın
Randevuyu çocuğun dinç olduğu saate alın
Uyku ya da öğün saatine denk getirmek
Tok ve altı temiz getirin
Hasta ya da aşı sonrası huzursuzken getirmek
Gözlük, işitme cihazı varsa takılı olsun
Önceden “çalıştırmak”; maddeleri ezberletmek
Çocuğun sevdiği bir oyuncağı yanınıza alın
Test sırasında yanıtı söylemek, el ile yardım etmek
Sorulara evdeki gerçek durumu söyleyin
“Yapıyor” diye olduğundan iyi göstermek
Gözlemlerinizi ve kaygılarınızı not edip götürün
“Evde yapıyor ama burada yapmadı” diye üzülmek (uygulayıcı bunu dikkate alır)
Erken doğduysa doğum haftasını bildirin
Anne babanın çocuğu olduğundan iyi göstermesi, çocuğun ihtiyaç duyduğu desteği geciktirir. Test bir yarışma değildir.
Yaşa göre gelişim basamakları: Kısa bir rehber
Aşağıdaki tablo, çocukların çoğunun belirtilen yaşa kadar kazandığı becerilerden örnekler verir. Çocuklar arasında geniş bireysel farklar vardır; tablo tanı aracı değildir.
Yaş
Kaba motor
İnce motor
Dil
Kişisel-sosyal
3 ay
Yüzüstü yatarken başını kaldırır
Ellerini açar, inceler
Sesler çıkarır; sese tepki verir
Gülümser
6 ay
Destekle oturur; döner
Nesneye uzanır, tutar
Agular; sese döner
Tanıdık yüzleri ayırt eder
9 ay
Desteksiz oturur; emekler
Nesneyi elden ele geçirir
“Ba-ba, da-da” heceleri
Yabancıdan çekinir; ce-e oyunu
12 ay
Tutunarak ayağa kalkar, sıralar
Baş ve işaret parmağıyla küçük nesne tutar
Bir-iki anlamlı sözcük; “hayır”ı anlar
El sallar; işaret eder
18 ay
Yardımsız yürür
İki-üç küpü üst üste koyar; karalar
On dolayında sözcük; basit yönergeyi anlar
Kaşık kullanmayı dener; -mış gibi oyun başlar
2 yaş
Koşar; topa vurur
Altı küplük kule
İki sözcüklü cümle; elli ve üzeri sözcük
Yan yana oyun; taklit
3 yaş
Üç tekerlekli bisiklet; merdiveni ayak değiştirerek çıkar
Sitemizde daha iyi hizmet sunabilmek için yasal düzenlemelere uygun zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar için Çerez Politikası sayfamıza göz atabilirsiniz.