Denver Testi Nedir? Kaç Yaşta Yapılır, Sonuçlar Nasıl Yorumlanır?

Denver Testi Nedir? Kaç Yaşta Yapılır, Sonuçlar Nasıl Yorumlanır?

Kısa cevap: Denver II Gelişimsel Tarama Testi, 0 ile 6 yaş arasındaki çocukların gelişimini dört alanda (kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor) yaşıtlarıyla karşılaştıran bir tarama aracıdır. Bir zekâ testi değildir ve tanı koymaz; yalnızca gelişimin beklenen aralıkta olup olmadığını ve ayrıntılı değerlendirme gerekip gerekmediğini gösterir. Uygulama yaklaşık 20 ile 30 dakika sürer; eğitimini almış sağlık çalışanları ve psikologlar tarafından, oyun ortamında yapılır. Sonuç “normal”, “şüpheli” ya da “test edilemez” olarak bildirilir.

Denver testi nedir?

Denver II, sağlıklı görünen çocuklarda olası gelişim gecikmelerini erken fark etmek için geliştirilmiş bir tarama testidir. İlk sürümü 1960’larda Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver kentinde hazırlanmış, sonradan yenilenmiş ve Türkiye için uyarlanarak Türk çocuklarının normlarıyla standartlaştırılmıştır.

“Tarama” sözcüğü önemlidir: test bir fotoğraf çeker ve “bu çocuğa daha yakından bakmak gerekir mi?” sorusunu yanıtlar. “Neden gecikiyor?” sorusunu yanıtlamaz; bunun için ayrıntılı değerlendirme gerekir.

Denver testi neyi ölçer? Dört gelişim alanı

Test, yaşa göre sıralanmış 100’ün üzerinde maddeden oluşur; her çocuğa yalnızca yaşına denk gelen maddeler uygulanır.

Alan Neye bakılır Örnek maddeler
Kişisel-sosyal İnsanlarla ilişki; kendi bakımını yapma Gülümseme; el sallama; kaşıkla yeme; giyinme; diş fırçalama; oyun oynama
İnce motor ve uyum El-göz eşgüdümü; küçük nesneleri kullanma Çıngırağı tutma; küp üst üste koyma; çizgi, daire çizme; insan resmi çizme
Dil Duyma, anlama ve konuşma Sese dönme; “mama, dada”; tek sözcük; iki sözcüklü cümle; renkleri adlandırma; sözcük tanımlama
Kaba motor Büyük kas hareketleri Başını tutma; oturma; emekleme; yürüme; koşma; tek ayak üstünde durma; zıplama

Uygulayıcı ayrıca çocuğun test sırasındaki davranışını da not eder: dikkat süresi, uyum, ilgi, korku.

Denver testi kimlere, ne zaman yapılır?

Denver II, doğumdan 6 yaşına kadar uygulanır.

Kimlere
Sağlıklı çocuk izlemlerinde, olağan tarama olarak
Erken doğan ya da düşük doğum ağırlıklı bebeklere
Zor doğum, yenidoğan yoğun bakım öyküsü olanlara
Anne babanın ya da öğretmenin gelişim kaygısı olduğunda: “Yaşıtları konuşuyor, bizimki konuşmuyor”
Ailede gelişimsel sorun öyküsü varsa
Kreş ve anaokulu başlangıcında
Uygulanan desteğin etkisini izlemek için, aralıklı olarak

Erken doğan bebeklerde, iki yaşına kadar “düzeltilmiş yaş” (beklenen doğum tarihine göre hesaplanan yaş) kullanılır.

Denver testi nasıl uygulanır?

Adım Ne yapılır
Hazırlık Çocuğun yaşı ay ve gün olarak hesaplanır; test formunda yaş çizgisi çizilir
Ortam Sessiz, oyuncaklı bir oda; anne ya da baba çocuğun yanındadır
Isınma Uygulayıcı önce çocukla oyun kurar
Maddeler Küpler, çıngırak, top, kalem-kâğıt, resimli kartlar gibi standart malzemelerle çocuğa küçük görevler verilir
Anne baba bildirimi Bazı maddeler (“Kaşıkla yiyor mu?”) anne babaya sorularak puanlanır
Puanlama Her madde “geçti”, “kaldı”, “olanak yok” ya da “reddetti” olarak işaretlenir
Geri bildirim Sonuç ve öneriler anne babaya anlatılır

Uygulama 20 ile 30 dakika sürer. Çocuk için bir oyun saatidir; sınav gibi hissettirilmez.

Formda her madde, çocukların yüzde 25, 50, 75 ve 90’ının o beceriyi kazandığı yaşları gösteren bir çubukla temsil edilir. Böylece çocuğun, yaşıtlarının büyük çoğunluğunun yapabildiği şeyleri yapıp yapmadığı görülür.

Sonuçlar nasıl yorumlanır? Normal, şüpheli, test edilemez

Önce tek tek maddeler yorumlanır.

Madde yorumu Anlamı
İleri Çocuk, yaşıtlarının çoğunun henüz yapamadığı bir maddeyi geçti
Normal Yaşına uygun maddeyi geçti; ya da yaşıtlarının bir bölümünün henüz yapamadığı maddede kaldı
Uyarı Yaşıtlarının yüzde 75 ile 90’ının yapabildiği bir maddede kaldı ya da reddetti
Gecikme Yaşıtlarının yüzde 90’ından fazlasının yapabildiği bir maddede kaldı ya da reddetti

Ardından testin geneli yorumlanır.

Genel sonuç Ölçüt Anlamı
Normal Gecikme yok; en fazla bir uyarı Gelişim yaşına uygun görünüyor; olağan izlem
Şüpheli İki ya da daha fazla uyarı ve/veya bir ya da daha fazla gecikme Kısa süre sonra yeniden test; sürerse ayrıntılı değerlendirme
Test edilemez Çok sayıda maddeyi reddetme Çocuk o gün iş birliği yapmadı; yeniden test

Denver testinde puan ya da “gelişim yaşı” sayısı verilmez; “çocuğunuzun zekâsı şu kadar” denemez. Tek bir alandaki gecikme ile bütün alanlardaki gecikme çok farklı şeyler düşündürür:

Örüntü Akla gelebilecekler
Yalnızca dil alanında gecikme İşitme sorunu; dil gelişim gecikmesi; uyaran azlığı; iki dillilik
Dil ve kişisel-sosyal alanda gecikme Otizm açısından değerlendirme
Yalnızca kaba motorda gecikme Kas, sinir sistemi; çocuk nörolojisi değerlendirmesi
Bütün alanlarda gecikme Genel gelişim gecikmesi; kapsamlı tıbbi değerlendirme

Bunlar olasılıklardır; tanı değildir.

Sonuç şüpheli çıktıysa ne yapılır?

Şüpheli sonuç, “çocuğunuzda sorun var” demek değildir; “daha yakından bakalım” demektir.

Adım Açıklama
1. Sakin kalın Çocuğun o gün uykulu, hasta, aç ya da çekingen olması sonucu etkiler
2. Yeniden test Çoğunlukla birkaç hafta içinde yinelenir
3. İşitme ve görme muayenesi Özellikle dil gecikmesinde işitme testi şarttır
4. Hekim değerlendirmesi Çocuk hekimi; gerekirse çocuk nörolojisi, çocuk ve ergen psikiyatrisi
5. Ayrıntılı gelişim değerlendirmesi Daha kapsamlı testler
6. Erken destek Dil ve konuşma terapisi, özel eğitim, fizyoterapi, ergoterapi; tanı kesinleşmeden de başlanabilir
7. Evde uyaran zenginleştirme Konuşma, kitap, oyun; ekran süresini azaltma

“Erkek çocuk geç konuşur”, “Babası da geç yürümüş” gibi sözlerle beklemek, erken desteğin en verimli olduğu dönemi kaçırmak anlamına gelebilir. Beynin en hızlı geliştiği ilk yıllarda başlanan destek, sonradan başlanandan belirgin biçimde daha etkilidir. Değerlendirme yaptırmanın bir zararı yoktur.

Denver testi ile diğer gelişim testlerinin farkı

Test Yaş Nasıl uygulanır Ne verir
Denver II 0-6 Çocukla doğrudan; oyun malzemeleriyle; bazı maddeler anne babaya sorulur Tarama: normal, şüpheli
AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri) 0-6 Anne babaya sorulan sorularla Dil-bilişsel, ince motor, kaba motor, sosyal beceri-öz bakım alanlarında gelişim düzeyi
Bayley Ölçekleri 0-3,5 Çocukla doğrudan; ayrıntılı Kapsamlı gelişim değerlendirmesi
M-CHAT 16-30 ay Anne baba formu Otizm riski taraması
Zekâ testleri (WISC-IV, Stanford-Binet) Çoğunlukla 6 yaş ve üzeri; bazıları daha erken Çocukla doğrudan Zekâ düzeyi ve profil
Metropolitan Okul Olgunluğu Testi Okul öncesi Çocukla Okula hazır olma

Denver ile AGTE sıklıkla birlikte kullanılır: biri çocuğun o an yaptıklarına, diğeri anne babanın evde gözlediklerine dayanır.

Teste hazırlık ve sık yapılan hatalar

Yapın Yapmayın
Randevuyu çocuğun dinç olduğu saate alın Uyku ya da öğün saatine denk getirmek
Tok ve altı temiz getirin Hasta ya da aşı sonrası huzursuzken getirmek
Gözlük, işitme cihazı varsa takılı olsun Önceden “çalıştırmak”; maddeleri ezberletmek
Çocuğun sevdiği bir oyuncağı yanınıza alın Test sırasında yanıtı söylemek, el ile yardım etmek
Sorulara evdeki gerçek durumu söyleyin “Yapıyor” diye olduğundan iyi göstermek
Gözlemlerinizi ve kaygılarınızı not edip götürün “Evde yapıyor ama burada yapmadı” diye üzülmek (uygulayıcı bunu dikkate alır)
Erken doğduysa doğum haftasını bildirin

Anne babanın çocuğu olduğundan iyi göstermesi, çocuğun ihtiyaç duyduğu desteği geciktirir. Test bir yarışma değildir.

Yaşa göre gelişim basamakları: Kısa bir rehber

Aşağıdaki tablo, çocukların çoğunun belirtilen yaşa kadar kazandığı becerilerden örnekler verir. Çocuklar arasında geniş bireysel farklar vardır; tablo tanı aracı değildir.

Yaş Kaba motor İnce motor Dil Kişisel-sosyal
3 ay Yüzüstü yatarken başını kaldırır Ellerini açar, inceler Sesler çıkarır; sese tepki verir Gülümser
6 ay Destekle oturur; döner Nesneye uzanır, tutar Agular; sese döner Tanıdık yüzleri ayırt eder
9 ay Desteksiz oturur; emekler Nesneyi elden ele geçirir “Ba-ba, da-da” heceleri Yabancıdan çekinir; ce-e oyunu
12 ay Tutunarak ayağa kalkar, sıralar Baş ve işaret parmağıyla küçük nesne tutar Bir-iki anlamlı sözcük; “hayır”ı anlar El sallar; işaret eder
18 ay Yardımsız yürür İki-üç küpü üst üste koyar; karalar On dolayında sözcük; basit yönergeyi anlar Kaşık kullanmayı dener; -mış gibi oyun başlar
2 yaş Koşar; topa vurur Altı küplük kule İki sözcüklü cümle; elli ve üzeri sözcük Yan yana oyun; taklit
3 yaş Üç tekerlekli bisiklet; merdiveni ayak değiştirerek çıkar Daire çizer Üç-dört sözcüklü cümle; yabancılar çoğunu anlar Sıra bekler; adını ve yaşını söyler
4 yaş Tek ayak üstünde seker Artı işareti, basit insan resmi Öykü anlatır; soru sorar Birlikte oyun; kendi giyinir
5 yaş Tek ayakta on saniye durur; sekerek yürür Üçgen çizer; adını yazabilir Akıcı, anlaşılır konuşma Kurallı oyun; arkadaş edinir
Yaşa bakılmaksızın değerlendirme gerektiren işaretler
Kazanılmış bir becerinin kaybı
12 ayda işaret etmeme, adına bakmama
16 ayda hiç sözcük olmaması; 24 ayda iki sözcüklü cümle olmaması
18 ayda yürümeme
Bedenin bir yanını belirgin biçimde az kullanma
Göz temasının çok az olması

Sık sorulan sorular

Denver testi zekâ testi midir?

Hayır. Gelişim tarama testidir; zekâ puanı vermez.

Denver testi kaç dakika sürer?

Yaklaşık 20 ile 30 dakika.

Denver testini kim yapar?

Testin eğitimini almış psikologlar, çocuk gelişimciler, hekimler ve hemşireler.

Denver testi nerede yapılır?

Kamu hastanelerinin çocuk ve çocuk psikiyatrisi bölümlerinde, aile sağlığı merkezlerinde ve özel ofislerde.

Denver testi şüpheli çıktı; çocuğumda sorun mu var?

Şüpheli sonuç tanı değildir; yeniden test ve gerekirse ayrıntılı değerlendirme önerisidir.

Sonuçlar hakkında online görüşebilir miyim?

Test yüz yüze yapılır; anne baba rehberliği görüntülü alınabilir. Ayrıntılar online terapi sayfasında.

Çocuklarla çalışan uzmanları çocuk ve ergen sayfasında, ilçenize göre seçenekleri İstanbul psikolog sayfasında bulabilirsiniz.

Psikolog Bul logosu
Psikolog Bul

İstanbul'un 39 ilçesinde psikolog bulun.

İstanbul Psikolog

Danışanlar için

Evinizden çıkmadan psikologla görüşün

Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.

Psikologlar için

Psikolog musunuz? Rehbere eklenin

İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.

İstanbul Psikolog