Esenler Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Kısa cevap: Esenler’de bilişsel davranışçı terapi (BDT), panik atak ve panik bozukluk için en etkili tedavi yöntemlerinden biridir. BDT, çarpıntı ve baş dönmesi gibi bedensel duyumların “kalp krizi geçiriyorum” ya da “bayılacağım” şeklinde felaketleştirilerek yorumlanmasının paniği nasıl büyüttüğünü anlamayı, bu yorumları sorgulamayı ve korkulan duyumlara güvenli şekilde alışmayı öğretir. Çoğu kişi 10-15 seansta belirgin iyileşme yaşar.

Otobüste, pazarda ya da evde otururken aniden kalbin deli gibi çarpması, nefesin daralması, başın dönmesi ve ölecekmiş gibi hissetmek… Esenler’de panik atak yaşayan pek çok kişi, ilk ataktan sonra acil servise koşuyor; tahliller temiz çıkıyor ama korku geçmiyor. Bir sonraki atağın ne zaman geleceği endişesi, hayatı giderek daraltıyor. Bu yazıda Esenler’de panik atak yaşayanlar için BDT’nin nasıl işlediğini anlatıyoruz.

Panik Atak Nedir?

Panik atak, aniden başlayan ve birkaç dakika içinde zirveye ulaşan yoğun bir korku dalgasıdır. Belirtiler şunları içerebilir:

• Çarpıntı, kalbin hızlı ya da düzensiz atması
• Nefes darlığı ya da boğulma hissi
• Göğüste sıkışma ya da ağrı
• Baş dönmesi, sersemlik, bayılacak gibi olma
• Titreme, terleme
• Uyuşma ya da karıncalanma
• Bulantı
• Gerçek dışılık hissi
• Kontrolünü kaybetme, delirme ya da ölme korkusu

Panik atak ne kadar korkutucu olursa olsun, tehlikeli değildir. Ancak belirtiler kalp ya da başka bir hastalığa benzeyebileceği için ilk ataklarda tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir.

Panik Bozukluk Nedir?

Tekrarlayan ve beklenmedik panik atakların yanı sıra, yeni atak yaşama korkusu ve buna bağlı davranış değişiklikleri en az bir ay sürüyorsa panik bozukluktan söz edilir. Kişi, atak yaşadığı yerlerden ve kaçmanın zor olabileceği durumlardan kaçınmaya başlayabilir. Bu kaçınmanın yaygınlaştığı duruma agorafobi denir.

Panik Döngüsü

BDT’ye göre panik atak şu döngüyle oluşur ve büyür:

1. Bir bedensel duyum fark edilir: örneğin kalp atışında hızlanma.
2. Bu duyum felaketleştirilerek yorumlanır: “Kalp krizi geçiriyorum.”
3. Bu yorum korkuya yol açar.
4. Korku, bedensel duyumları daha da artırır: kalp daha hızlı atar, nefes daralır.
5. Artan duyumlar felaketleştiren yorumu doğrular gibi görünür ve döngü hızlanır.

Paniği Sürdüren Davranışlar

• Kaçınma: Toplu taşıma, kalabalık yerler, spor, kahve gibi panik tetikleyebilecek her şeyden uzak durmak.
• Güvenlik davranışları: Yanında hep su ya da ilaç taşımak, oturmak, bir yakını olmadan dışarı çıkmamak, nabzı sürekli kontrol etmek.
• Kaçış: Atak sırasında bulunduğu yerden hemen ayrılmak.

Bu davranışlar, kişinin felaket gerçekleşmediğini öğrenmesini engeller ve “O an oturmasaydım bayılırdım” inancını sürdürür.

BDT’de Panik Tedavisi

• Psikoeğitim: Panik atağın ne olduğunu, bedenin alarm sisteminin nasıl çalıştığını ve neden tehlikeli olmadığını anlamak.
• Felaketleştiren yorumları sorgulamak: Kaç atak yaşandığı ve kaç tanesinde gerçekten kalp krizi geçirildiği gibi kanıtları incelemek.
• İç duyum alıştırmaları: Korkulan bedensel duyumları güvenli egzersizlerle bilerek oluşturmak; örneğin yerinde koşarak kalbi hızlandırmak, sandalyede dönerek baş dönmesi yaratmak, ince bir pipetten nefes alarak nefes darlığı hissi oluşturmak. Böylece bu duyumların tehlikeli olmadığı deneyimlenir.
• Kaçınılan durumlara maruz bırakma: Kaçınılan yerlere ve etkinliklere kademeli olarak dönmek.
• Güvenlik davranışlarını bırakmak: Su şişesi, ilaç ya da bir yakın olmadan durumlara girmeyi denemek.
• Nefes düzenleme: Hızlı ve yüzeysel nefes almanın belirtileri artırabileceğini anlamak ve yavaş nefes almayı öğrenmek.

Atak Sırasında Ne Yapılabilir?

• Kendinize bunun bir panik atak olduğunu ve geçeceğini hatırlatın.
• Kaçmak yerine bulunduğunuz yerde kalmayı deneyin.
• Duyumlarla savaşmak yerine onları gözlemleyin.
• Yavaş ve sakin nefes alın.
• Çevrenizdeki beş şeyi sayarak dikkatinizi şimdiye getirin.

BDT ve İlaç

Panik bozuklukta BDT tek başına oldukça etkilidir. Bazı durumlarda psikiyatrist ilaç tedavisi de önerebilir. Ancak bazı sakinleştirici ilaçların uzun süreli kullanımı bağımlılık riski taşıyabilir ve maruz bırakma çalışmalarının etkisini azaltabilir. İlaç kararları mutlaka bir psikiyatristle verilmelidir.

Esenler’de BDT

Esenler’de merkez, Menderes ve Fevzi Çakmak çevresinde BDT ile çalışan uzmanlar bulunuyor. Devlet hastanelerinin psikiyatri poliklinikleri de başvurulabilecek yerler arasında. Bağcılar ve Bayrampaşa‘daki uzmanlar da seçenekler arasında. Agorafobi nedeniyle evden çıkmakta zorlananlar için online seanslar bir başlangıç olabilir.

Acil Durumlar

Göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtiler ilk kez ortaya çıkıyorsa ya da her zamankinden farklıysa 112’yi arayarak tıbbi değerlendirme isteyin. Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa da beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Esenler’deki uzmanları görmek için Esenler psikologları listesini inceleyebilirsiniz.