Fatih BDT Terapisi: Düşünce ve Davranış Odaklı Destek

Kısa cevap: Fatih’te BDT terapisi yalnızca anlık düşüncelerle değil, bu düşüncelerin altında yatan daha derin inançlarla da çalışır. BDT’de düşünceler üç katmanda ele alınır: otomatik düşünceler, ara inançlar (kurallar ve varsayımlar) ve temel inançlar (“Ben yetersizim”, “Ben sevilmeye değmem” gibi). Temel inançlarla çalışmak, tekrar eden sorunların köküne inmeyi ve daha kalıcı değişim sağlamayı mümkün kılar.

BDT terapisine başlayan pek çok kişi, bir süre sonra farklı durumlarda benzer düşüncelerin tekrar tekrar ortaya çıktığını fark eder. İş yerinde “Beceremeyeceğim”, ilişkide “Beni terk edecek”, arkadaşlarla “Beni sıkıcı buluyorlar”… Bu düşüncelerin ortak bir kökü olabilir mi? BDT’de bu soru, temel inançlar kavramıyla yanıtlanır. Bu yazıda Fatih’te BDT’yi araştıranlar için düşüncelerin katmanlarını ve temel inançlarla nasıl çalışıldığını anlatıyoruz.

Düşüncelerin Üç Katmanı

1. Otomatik Düşünceler

Belirli durumlarda kendiliğinden akla gelen, hızlı ve genellikle sorgulanmayan düşüncelerdir. Örneğin bir arkadaş mesaja cevap vermediğinde “Bana kızgın” düşüncesi. Bunlar en yüzeydeki katmandır ve fark edilmesi en kolay olanlardır.

2. Ara İnançlar

Otomatik düşüncelerin altında yatan kurallar, tutumlar ve varsayımlardır. Genellikle “Eğer … ise …” ya da “… malıyım” şeklinde ifade edilir. Örnekler:

• “Eğer herkesi memnun edersem, beni severler.”
• “Hata yapmamalıyım.”
• “Eğer duygularımı gösterirsem, zayıf görünürüm.”
• “Başkalarından yardım istemek, yetersiz olduğumu gösterir.”

3. Temel İnançlar

Kişinin kendisi, başkaları ve dünya hakkındaki en derin, en genel ve en katı inançlarıdır. Genellikle çocukluk ve gençlik dönemindeki deneyimlerle şekillenir. Temel inançlar genellikle şu temalar etrafında toplanır:

• Çaresizlik ve yetersizlik: “Ben yetersizim”, “Ben başarısızım”, “Ben güçsüzüm.”
• Sevilmeme: “Ben sevilmeye değmem”, “Ben istenmeyen biriyim”, “Ben farklıyım.”
• Değersizlik: “Ben değersizim”, “Ben kötü biriyim.”

Temel İnançlar Nasıl Çalışır?

Temel inançlar, bilgiyi işleme biçimimizi bir filtre gibi etkiler. “Ben yetersizim” inancına sahip biri, yetersizliğini doğrulayan bilgileri kolayca fark eder ve hatırlar; buna uymayan bilgileri ise görmezden gelir ya da küçümser. Bu nedenle temel inançlar, aksini gösteren pek çok deneyime rağmen sürebilir.

Aşağı Doğru Ok Tekniği

Temel inançları ortaya çıkarmanın yollarından biri, aşağı doğru ok tekniğidir. Bir otomatik düşünceden başlanır ve “Bu doğruysa, bu senin için ne anlama gelir?” sorusu tekrar tekrar sorulur:

• Otomatik düşünce: “Yöneticim raporumu beğenmedi.”
• Bu doğruysa ne anlama gelir? “İşimi iyi yapmıyorum.”
• Bu doğruysa ne anlama gelir? “Beni işten çıkarabilirler.”
• Bu doğruysa ne anlama gelir? “Hiçbir işte başarılı olamam.”
• Bu doğruysa senin hakkında ne söyler? “Ben yetersizim.”

Temel İnançlarla Çalışmak

Temel inançlar köklü olduğu için değişimleri zaman alır. BDT’de kullanılan bazı yöntemler:

• İnancın kökenini anlamak: Bu inancın hangi deneyimlerle şekillendiğini keşfetmek.
• Yeni bir inanç tanımlamak: Daha dengeli ve gerçekçi bir inanç belirlemek. Örneğin “Ben yetersizim” yerine “Bazı konularda iyiyim, bazılarında gelişmeye ihtiyacım var. Ben yeterince iyiyim.”
• Olumlu veri kaydı: Her gün yeni inancı destekleyen küçük olayları not etmek.
• Süreklilik çizelgesi: Kendinizi “tamamen yetersiz” ile “tamamen yeterli” arasında bir çizgi üzerinde değerlendirmek ve başkalarını da aynı çizgiye yerleştirmek.
• Geçmişi yeniden değerlendirmek: İnancın oluştuğu deneyimlere yetişkin gözüyle yeniden bakmak.
• Davranış deneyleri: Yeni inanca uygun davranışlar deneyerek sonuçları gözlemlemek.

Ne Zaman Temel İnançlarla Çalışılır?

Kısa süreli BDT’de genellikle önce otomatik düşüncelerle ve davranışlarla çalışılır. Bu çalışmalar çoğu sorunda yeterli olabilir. Ancak sorunlar tekrarlıyorsa, uzun süredir devam ediyorsa ya da kişinin hayatının pek çok alanını etkiliyorsa, ara ve temel inançlarla daha derin bir çalışma yapılabilir. Bu durumda terapi süresi de uzayabilir. Şema terapi, bu derin inançlarla çalışmak için geliştirilmiş BDT temelli bir yaklaşımdır.

Fatih’te BDT

Fatih’te Aksaray, Çapa, Vefa ve Fındıkzade çevresinde BDT ve şema terapi ile çalışan uzmanlar bulunuyor. İlçedeki üniversite hastanelerinin psikiyatri bölümleri de başvurulabilecek yerler arasında.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Fatih’teki uzmanları görmek için Fatih psikologları listesine göz atabilirsiniz.