Kısa cevap: Psikiyatrist, tıp fakültesinden sonra psikiyatri uzmanlığı yapmış hekimdir; ruhsal bozuklukların tanısını koyar, ilaç tedavisini düzenler ve rapor verir. İstanbul’da psikiyatriste kamu hastaneleri, üniversite hastaneleri, özel hastaneler ve muayenehaneler üzerinden ulaşılır; kamu hastanelerinde randevu merkezi hekim randevu sisteminden alınır ve sevk gerekmez. İlaç gerekip gerekmediğini psikiyatrist değerlendirir; psikoterapi çoğu zaman psikologla birlikte yürütülür. İntihar düşüncesi gibi acil durumlarda randevu beklenmez: 112 ya da en yakın acil servis.
Psikiyatrist kimdir, ne yapar?
Psikiyatrist, ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlaşmış tıp doktorudur. Altı yıllık tıp eğitiminin ardından dört yıllık psikiyatri uzmanlık eğitimini tamamlar.
Tıbbi rapor düzenler: iş göremezlik, sağlık kurulu, adli raporlar
Psikoterapiye yönlendirir; bazı psikiyatristler kendileri de psikoterapi yapar
Diğer hekimlerle iş birliği yapar
Yan dal ve alanlar
Kimler için
Çocuk ve ergen psikiyatrisi (ayrı bir uzmanlık dalı)
18 yaş altı
Erişkin psikiyatrisi
18 yaş ve üzeri
Bağımlılık psikiyatrisi
Alkol, madde, kumar
Yaşlılık psikiyatrisi
Bunama, ileri yaş depresyonu
Adli psikiyatri
Hukuki süreçler
Konsültasyon-liyezon psikiyatrisi
Bedensel hastalığı olanlarda ruhsal sorunlar
“Psikiyatr” ve “psikiyatrist” aynı anlama gelir.
Ne zaman psikiyatriste gidilir?
Durum
Aciliyet
Kendine ya da başkasına zarar verme düşüncesi, planı
Hemen: acil servis, 112
Gerçeklikle bağın kopması: olmayan sesler, aşırı şüphecilik, tuhaf inançlar
Hemen
Günlerce uykusuz ama enerjik olma; ölçüsüz harcama; aşırı hızlanma
Gecikmeden
İki haftadır süren çökkünlük; yataktan çıkamama; işe gidememe
Gecikmeden
Yineleyen panik ataklar; evden çıkamama
Kısa sürede
Yaşamı yöneten takıntılar ve yinelemeler
Kısa sürede
Ağır uykusuzluk; belirgin kilo değişimi
Kısa sürede
Alkol ya da madde kullanımını denetleyememe
Kısa sürede
Unutkanlık, kişilik değişikliği (ileri yaşta)
Psikiyatri ya da nöroloji
Psikoterapiye karşın düzelmeyen belirtiler
Planlı
İlaç tedavisinin değerlendirilmesi; kullanılan ilacın gözden geçirilmesi
Planlı
Tıbbi rapor gereksinimi
Planlı
Çocukta dikkat eksikliği, otizm kuşkusu, ağır davranış ya da duygu sorunları
Çocuk ve ergen psikiyatrisi
Gebelik ve doğum sonrası ruhsal belirtiler
Kısa sürede
Emin değilseniz: gündelik yaşamınızı sürdürebiliyorsanız psikologla başlayabilirsiniz; işlev belirgin biçimde bozulduysa ya da güvenlik riski varsa önce psikiyatriste gidilir. Yanlış kapıyı çalmak sorun değildir; uzmanlar birbirine yönlendirir.
Psikiyatrist, psikolog, psikoterapist: Fark nedir?
Psikiyatrist
Klinik psikolog
Psikolog
Psikoterapist
Eğitim
Tıp fakültesi ve psikiyatri uzmanlığı
Psikoloji lisansı ve klinik psikoloji yüksek lisansı
Psikoloji lisansı
Bir temel meslek ve psikoterapi eğitimi
Hekim mi
Evet
Hayır
Hayır
Temel mesleğine bağlı
Tanı
Koyar
Hekimin tanısı çerçevesinde çalışır
Koymaz
Temel mesleğine bağlı
İlaç
Yazar
Yazmaz
Yazmaz
Yalnızca hekimse
Psikoterapi
Eğitimini aldıysa yapar
Yapar
Eğitimini aldığı yöntemlerle
Yapar
Psikolojik test
Yönlendirir
Uygular
Uygular
Temel mesleğine bağlı
Tıbbi rapor
Düzenler
Psikolojik değerlendirme raporu
Psikolojik değerlendirme raporu
Temel mesleğine bağlı
Görüşme süresi
Kamuda çoğu zaman kısa; özelde daha uzun
45-60 dakika
45-60 dakika
45-60 dakika
“Psikoterapist” bir diploma değil, bir yetkinliktir: psikiyatrist de, klinik psikolog da psikoterapist olabilir. “Psikiyatrist psikoterapist” arayanlar, hem ilaç tedavisini düzenleyebilen hem de psikoterapi eğitimi almış hekimleri aramaktadır; böyle bir hekimde iki hizmet tek elden alınabilir.
En yaygın ve etkili düzen iş birliğidir: psikiyatrist tanıyı koyar ve ilacı düzenler; psikolog haftalık psikoterapiyi yürütür; ikisi birbirinden haberdardır.
İstanbul’da psikiyatriste nereden ulaşılır?
Kurum
Özellik
Kimler için
Eğitim ve araştırma hastaneleri, devlet hastaneleri
Genel sağlık sigortası kapsamında; poliklinik, yataklı servis, acil
Tanı, ilaç, rapor; bütçesi sınırlı olanlar
Ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlaşmış kamu hastaneleri
Geniş poliklinik ve yataklı servis; bağımlılık, adli psikiyatri gibi özel birimler
Ağır ve karmaşık durumlar; yatış gereksinimi
Üniversite hastaneleri
Özelleşmiş poliklinikler; araştırma birimleri
Tanısı güç, dirençli durumlar
Toplum ruh sağlığı merkezleri
Belirli süreğen ruhsal hastalıklarda düzenli izlem, aile desteği, rehabilitasyon
Şizofreni, bipolar bozukluk gibi tanılarda sürekli izlem
AMATEM ve ÇEMATEM birimleri
Bağımlılık tedavisi
Alkol, madde
Özel hastaneler
Kısa bekleme; daha uzun görüşme; anlaşmalı sigortalar
Hızlı randevu isteyenler
Özel muayenehaneler
Aynı hekimle süreklilik; uzun görüşme; bazılarında psikoterapi
Düzenli izlem ve psikoterapi isteyenler
Acil servisler
7 gün 24 saat
Kriz durumları
Psikiyatri hizmetleri İstanbul’un her iki yakasında yaygındır; özel muayenehaneler en yoğun olarak Şişli, Beşiktaş, Kadıköy, Ataşehir ve Bakırköy çevresinde bulunur. Kurumların güncel hizmetlerini ve çalışma düzenini ilgili kurumdan doğrulayın.
Devlet hastanesinde psikiyatri randevusu nasıl alınır?
Adım
Açıklama
1. Randevu kanalı
Merkezi hekim randevu sistemi: internet sitesi, mobil uygulama ya da 182 numaralı telefon
2. Bölüm seçimi
Yetişkinler için “Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (Psikiyatri)”; 18 yaş altı için “Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları”
3. Sevk
Gerekmez; doğrudan randevu alınır
4. Randevu bulunamazsa
Farklı hastane ve ilçeleri deneyin; iptal edilen randevular için gün içinde yeniden bakın; aile hekiminize danışın
5. Muayene günü
Kimlik; kullandığınız ilaçlar ve önceki raporlar
6. Sonrası
Hekim gerekli görürse hastanedeki psikoloğa, teste ya da kontrol randevusuna yönlendirir
Artısı
Sınırı
Ücretsiz ya da çok düşük katkı payı
Görüşme süresi kısa olabilir
İlaç, rapor ve tetkik aynı yerde
Her kontrolde aynı hekime denk gelmeyebilirsiniz
Yatış ve acil olanağı
Haftalık psikoterapi her hastanede mümkün değildir
Kısa görüşmeden en çok yararlanmak için: yakınmalarınızı, ne zamandır sürdüğünü, kullandığınız ilaçları ve sormak istediklerinizi bir kâğıda yazıp götürün.
Aile hekiminiz de ilk değerlendirmeyi yapabilir ve bazı tedavileri başlatabilir.
“En iyi psikiyatrist” nasıl seçilir?
“En iyi” hekim herkes için aynı kişi değildir; sizin sorununuza uygun, ulaşabildiğiniz ve iletişim kurabildiğiniz hekimdir.
Ölçüt
Soru
Uzmanlık
Psikiyatri uzmanlık belgesi var mı? Çocuk için çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı mı?
İlgi alanı
Sizin sorununuzla (bağımlılık, bipolar bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk, gebelik dönemi, yaşlılık) özellikle ilgileniyor mu?
İletişim
Dinliyor mu? Tanıyı ve tedavi seçeneklerini açıklıyor mu? Sorularınıza yer açıyor mu?
Karar paylaşımı
İlaç seçeneklerini, yan etkilerini ve seçenekleri sizinle konuşuyor mu?
Ulaşılabilirlik
Kontrol randevusu bulmak kolay mı? Sorun olduğunda ulaşabiliyor musunuz?
Psikoterapi
Kendisi yapıyor mu ya da bir psikologla iş birliği içinde mi?
Süreklilik
Aynı hekimle devam edebiliyor musunuz?
Ücret ve sigorta
Sürdürülebilir mi?
İnternetteki yorumlar ve “en iyi” listeleri hakkında
Yorumlar az sayıda kişinin deneyimidir; ruh sağlığında memnun kalanların çoğu yazmaz
Olumsuz yorumlar, istenen ilacın ya da raporun verilmemesinden de kaynaklanabilir
“En iyi” listeleri çoğu zaman reklam niteliğindedir
Hekimlerin tanıtımında “en iyi”, “garantili” gibi ifadelerin kullanılması meslek kurallarına aykırıdır
Daha güvenilir kaynaklar: aile hekiminizin, güvendiğiniz bir hekimin ya da psikoloğunuzun önerisi
Uyarı işaretleri: görüşmeden, dinlemeden ilaç yazmak; yan etki sorularını geçiştirmek; kesin sonuç garantisi vermek; başka görüş almanıza karşı çıkmak. İkinci bir görüş almak hakkınızdır.
İlk psikiyatri muayenesinde ne olur?
Bölüm
İçerik
Yakınma
Sizi getiren ne? Ne zamandır? Ne tetikliyor, ne hafifletiyor?
Kendine zarar verme düşünceleri; her hastaya sorulan olağan sorudur
Geçmiş
Önceki ruhsal sorunlar ve tedaviler; kullanılan ve yaramayan ilaçlar
Bedensel sağlık
Hastalıklar, ilaçlar, alkol, sigara, madde
Aile öyküsü
Ailede ruhsal hastalık
Yaşam öyküsü
Eğitim, iş, ilişkiler, önemli olaylar
Ruhsal durum muayenesi
Hekim görüşme sırasında konuşma, duygulanım, düşünce ve dikkati gözlemler
Tetkik
Gerekirse kan tahlili (tiroit, vitaminler), kalp grafisi, görüntüleme; psikolojik test
Değerlendirme
Olası tanı; tedavi seçenekleri; ilaç gerekip gerekmediği
Plan
İlaç, psikoterapi, yaşam düzeni önerileri; kontrol tarihi
Kamu hastanesinde ilk muayene çoğunlukla 15-30 dakika, özel muayenehanede 45-60 dakika sürer. Tanı, tek bir görüşmede kesinleşmeyebilir.
Yanınızda götürün
Kullandığınız bütün ilaçların listesi (bitkisel ürünler dahil)
Önceki raporlar, tahliller
Belirtilerinizi ve sorularınızı yazdığınız bir not
İsterseniz sizi iyi tanıyan bir yakın
Hekime sorabilecekleriniz: Olası tanım nedir? Seçeneklerim neler? Bu ilaç ne zaman etki eder, olası yan etkileri neler, ne kadar süre kullanacağım? Psikoterapi öneriyor musunuz? Kötüleşirsem kime, nasıl ulaşırım?
Psikiyatri ilaçları hakkında sık duyulan kaygılar
Kaygı
Bilgi
“Bağımlılık yapar”
Antidepresanlar bağımlılık yapmaz; ancak aniden bırakıldığında geçici belirtiler olabileceğinden hekim denetiminde azaltılır. Bazı sakinleştiriciler (yeşil reçeteli ilaçlar) bağımlılık riski taşır ve bu nedenle kısa süreli, denetimli kullanılır
“Kişiliğimi değiştirir, uyuşturur”
Doğru ilaç ve doz, kişiyi kendine döndürür; uyuşukluk bir yan etkidir ve doz ayarı ya da değişiklikle giderilebilir
“Bir başlarsam ömür boyu kullanırım”
Tedavi süresi tanıya göre değişir; birçok durumda sınırlıdır. Bazı süreğen hastalıklarda uzun süreli koruyucu tedavi gerekir
“Kilo aldırır, cinsel isteği azaltır”
Bazı ilaçlarda bu yan etkiler görülebilir; hekimle konuşulduğunda seçenekler vardır
“Hemen etki etmedi; işe yaramıyor”
Antidepresanların etkisi çoğunlukla iki-dört haftada başlar
“İyileştim; bırakabilirim”
Erken bırakmak yinelemeye yol açabilir; kararı hekimle verin
“İlaç zayıflıktır”
Tansiyon ya da şeker hastalığında ilaç kullanmak zayıflık sayılmaz
“Doğal olan daha iyidir”
Bitkisel ürünlerin de yan etkileri ve ilaç etkileşimleri vardır; hekime söyleyin
İlaç her durumda gerekmez: hafif ve orta düzeydeki kaygı ve depresyonda psikoterapi tek başına etkili olabilir. İlaç kararı, hekim ile hastanın birlikte, yarar ve riskleri konuşarak verdiği bir karardır.
Psikiyatri polikliniklerine başvuranların büyük çoğunluğu kaygı, depresyon, uykusuzluk gibi yaygın sorunlar yaşayan, gündelik yaşamını sürdüren insanlardır
“Sicilime işler; işe alınmam”
Sağlık kayıtları gizlidir ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatla korunur. Bazı meslekler için istenen sağlık kurulu raporları ayrı bir konudur; kuşkunuz varsa hekiminize ya da bir hukukçuya sorun
“Hemen ilaç yazar”
İlaç bir seçenektir; istemiyorsanız söyleyin ve diğer seçenekleri sorun
“Hastaneye yatırırlar”
Yatış, yalnızca ciddi risk durumlarında ve çoğu zaman kişinin onayıyla yapılır
“Kendi başıma halletmeliyim”
Yardım istemek bir beceridir; kırık kolu da kendiniz alçıya almıyorsunuz
“Ya biri görürse?”
Bekleme salonundaki herkes aynı nedenle oradadır
“Anlatmaya utanırım”
Hekimler her gün benzer öyküler dinler; yargılamak işleri değildir
Ruhsal hastalıklar da diğer hastalıklar gibidir: erken başvuru, tedaviyi kısaltır ve kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Psikiyatriste gitmek için sevk gerekir mi?
Hayır. Kamu hastanelerinde psikiyatri polikliniğinden doğrudan randevu alınabilir.
Psikiyatrist terapi yapar mı?
Psikoterapi eğitimi almış psikiyatristler yapar. Kamu hastanelerinde görüşmeler çoğunlukla kısadır ve psikoterapi için psikoloğa yönlendirilir.
Psikiyatrist mi, psikolog mu?
İlaç, tanı ya da rapor gerekiyorsa ya da belirtiler ağırsa psikiyatrist; gündelik yaşamınızı sürdürebiliyor ve konuşma temelli destek arıyorsanız psikolog. Çoğu zaman ikisi birlikte en iyi sonucu verir.
Psikiyatri muayenesi ne kadar sürer?
Kamuda çoğunlukla 15-30 dakika; özel muayenehanelerde 45-60 dakika.
Çocuğum için hangi bölüme gitmeliyim?
Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları (çocuk psikiyatrisi).
Psikiyatri muayenesi online olur mu?
Bazı hekimler görüntülü görüşme yapar; ancak ilk değerlendirme, reçete ve rapor işlemleri için yüz yüze muayene gerekebilir. Psikoterapi için görüntülü seçenekler online terapi sayfasında yer alıyor.
Psikoterapi için ilçenize göre uzmanları İstanbul psikolog sayfasında bulabilirsiniz.
İstanbul'da psikolog mu arıyorsunuz?
İstanbul psikolog listesinde adres, telefon ve yol tarifiyle size en yakın uzmanı bulun.
Sitemizde daha iyi hizmet sunabilmek için yasal düzenlemelere uygun zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar için Çerez Politikası sayfamıza göz atabilirsiniz.