Mimar Sinan Psikolog: Mimar Sinan’da Terapi Rehberi

Kısa cevap: Tuzla Mimar Sinan’da abdestini ya da namazını defalarca tekrar eden, istemediği halde zihnine gelen düşünceler yüzünden günah işlediğinden korkan ve ibadetlerinden huzur yerine sıkıntı duyan kişiler için terapi, dini konularda yaşanan vesveseleri anlamaya ve azaltmaya yardımcı olur. Bu durum, obsesif kompulsif bozukluğun dini temalı bir biçimi olabilir. İnanca saygılı bir yaklaşımla uygulanan bilişsel davranışçı terapi, kişinin inancını korurken vesveselerin yükünden kurtulmasına yardımcı olur.

Mimar Sinan, konut blokları, camisi ve parklarıyla Tuzla’nın yerleşik mahallelerinden biri. Burada yaşayan bazı kişiler için ibadet, huzur kaynağı olmaktan çıkıp bir sıkıntıya dönüşmüş. Abdest alırken “Tam oldu mu?” diye düşünüp defalarca baştan alıyor, namazda bir kelimeyi doğru söyleyip söylemediğinden emin olamayıp tekrar kılıyor, zihnine istemeden gelen bir düşünce yüzünden günah işlediğini sanıp saatlerce tövbe ediyorlar. Bu yüzden saatleri gidiyor, işlerine ve ailelerine geç kalıyorlar. Kimseye anlatamıyorlar; çünkü “İmanım mı zayıf?” diye düşünüyorlar. Bu yazıda Mimar Sinan’da dini vesveseler için terapi rehberi sunuyoruz.

Dini Vesvese Nedir?

Dini temalı obsesif kompulsif bozukluk, kişinin inancıyla ilgili istemsiz, rahatsız edici ve tekrarlayan düşünceler, yani takıntılar ve bu düşüncelerin yarattığı sıkıntıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlar, yani zorlantılarla karakterizedir. Kişinin inancının güçlü olması, bu durumun nedeni değildir. Aksine, inancına çok değer veren kişiler, inançlarıyla ilgili kuşkulardan daha çok rahatsız olabilir.

Sık Görülen Örnekler

• Abdestin bozulup bozulmadığından sürekli şüphe ve tekrar tekrar abdest alma
• Namazda okunanların doğru olup olmadığından emin olamama ve namazı tekrarlama
• Temizlik ve necaset konusunda aşırı kaygı
• İstemeden zihne gelen kötü ya da saygısız düşünceler ve bunlardan duyulan dehşet
• Günah işlediğinden sürekli korkma ve tekrar tekrar tövbe etme
• Din görevlilerine aynı soruyu defalarca sorma, güvence arama
• İbadetlerden huzur yerine sıkıntı ve yorgunluk duyma

Bu Bir İman Sorunu Değildir

Zihne istemeden gelen düşünceler, kişinin gerçek inancını ya da niyetini yansıtmaz. Herkesin zihnine zaman zaman istenmeyen düşünceler gelir; obsesif kompulsif bozuklukta ise bu düşünceler aşırı önemsenir ve kişi onlardan kurtulmak için yoğun çaba harcar. Bu çaba, paradoksal olarak düşüncelerin daha sık gelmesine yol açar. Birçok din âlimi de vesvesenin üzerinde durulmaması gerektiğini vurgular.

Terapide Neler Yapılır?

1. Psikoeğitim: Takıntı ve zorlantı döngüsü anlatılır; düşüncelerin kişinin niyeti olmadığı anlaşılır.
2. Maruz bırakma ve tepki önleme: Kişi, uzman eşliğinde ve kademeli olarak, abdesti ya da namazı tekrarlama dürtüsüne direnmeyi öğrenir. Bu yöntem, obsesif kompulsif bozuklukta etkinliği en çok gösterilmiş tedavidir.
3. Güvence aramayı azaltmak: Sürekli soru sorma ve onay arama davranışları adım adım azaltılır.
4. Düşüncelere farklı yaklaşmak: İstemsiz düşüncelerle mücadele etmek yerine onları fark edip geçmelerine izin vermek çalışılır.
5. İnançla uyum: Terapi, kişinin inancına saygılı bir şekilde yürütülür; gerekirse kişinin güvendiği bir din görevlisiyle de iş birliği yapılabilir.

İlaç Tedavisi

Orta ve ağır obsesif kompulsif bozuklukta, psikiyatrist tarafından önerilen ilaç tedavisi terapiyle birlikte kullanılabilir. İlaç kararı, hekimle birlikte verilir.

Psikolog Seçerken

• Obsesif kompulsif bozukluk ve maruz bırakma ile tepki önleme konusunda deneyimli bir uzman tercih edin.
• Uzmanın inancınıza saygılı ve yargısız olduğundan emin olun.
• İlk görüşmede inancınızın sizin için önemini ve hassasiyetlerinizi açıkça belirtin.

Aileye ve Yakınlara

Vesvese yaşayan bir yakınınıza sürekli güvence vermek, örneğin “Abdestin oldu, tamam” demek, kısa vadede rahatlatsa da döngüyü sürdürebilir. Onu suçlamadan, destek almaya teşvik edin. “İmanın zayıf” gibi sözlerden kesinlikle kaçının.

Mimar Sinan’da Seçenekler

Mimar Sinan ve çevresinde, Tuzla merkez, Pendik ve Kartal‘da obsesif kompulsif bozukluk alanında çalışan uzmanlar bulunuyor. Devlet hastanelerinin psikiyatri poliklinikleri de değerlendirme yapar.

Acil Durumlar

Vesveseler yüzünden yoğun umutsuzluk yaşıyorsanız ve kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Tuzla’daki uzmanları görmek için Tuzla psikologları listesini inceleyebilirsiniz.