Online Terapi İşe Yarar mı? Araştırmalar Ne Diyor, Kimlere Uygun?

Online Terapi İşe Yarar mı? Araştırmalar Ne Diyor, Kimlere Uygun?

Kısa cevap: Evet; araştırmalar, görüntülü görüşmeyle yapılan psikoterapinin kaygı bozuklukları ve depresyon gibi yaygın sorunlarda yüz yüze terapiye yakın sonuç verdiğini gösteriyor. Danışan ile terapist arasındaki güven ilişkisi ekran üzerinden de kurulabiliyor. Online terapi; acil durumlar, ağır ruhsal bozukluklar, küçük çocuklar ve evde mahremiyeti olmayanlar için uygun değildir ya da tek başına yeterli değildir. Etkiyi belirleyen şey ekran değil, uzmanın yeterliliği ve düzenli devamdır.

Online terapi işe yarar mı? Kısa yanıt

Evet. Görüntülü görüşmeyle yapılan psikoterapi, birçok sorunda yüz yüze terapiyle benzer düzeyde etkilidir. Bu sonuç, farklı ülkelerde yapılmış çok sayıda karşılaştırmalı çalışmaya ve bu çalışmaları bir araya getiren derlemelere dayanır.

“Online terapi” derken kastedilen, canlı ve görüntülü seanstır. Yalnızca yazışmaya dayanan destek ya da kendi kendine yürütülen uygulamalar farklı hizmetlerdir ve aynı kanıt düzeyine sahip değildir.

Araştırmalar ne diyor?

Bulgu Açıklama
Etki Kaygı ve depresyonda görüntülü terapi ile yüz yüze terapi arasında anlamlı bir fark çoğu çalışmada bulunmamıştır
Terapötik ilişki Danışanlar ekran üzerinden kurulan ilişkiyi çoğunlukla yüz yüze kadar güçlü değerlendirir
Memnuniyet Danışan memnuniyeti yüksektir; terapistler başlangıçta danışanlardan daha kuşkuludur
Devamlılık Yol engeli kalktığı için seans kaçırma oranı düşebilir
Kalıcılık Kazanımlar izleme çalışmalarında yüz yüze terapiye benzer biçimde sürer

Araştırmaların sınırları da vardır: çalışmaların çoğu bilişsel davranışçı terapiyle ve hafif ile orta düzey sorunlarla yapılmıştır. Ağır bozukluklarda ve bazı yöntemlerde kanıt daha azdır.

Ekrandan güven ilişkisi kurulur mu?

Evet. Terapide sonucu en iyi öngören etkenlerden biri danışan ile terapist arasındaki ilişkidir ve araştırmalar bu ilişkinin görüntülü görüşmede de kurulduğunu gösteriyor.

Bazı danışanlar ekranın araya koyduğu mesafeyi kolaylaştırıcı bulur: kendi evinde olmak, zor konuları açmayı kolaylaştırabilir. Bazıları için ise aynı odada bulunmanın sıcaklığı vazgeçilmezdir. İkisi de olağandır.

Ekranda kaybolan Ekranda kazanılan
Beden dilinin bir bölümü Danışanın kendi ortamında olması
Aynı odada olmanın verdiği his Yüze yakın plan odaklanma
Ofise gidip gelmenin “geçiş” işlevi Ulaşım yükünün kalkması

Online terapi hangi sorunlarda etkili?

Sorun Online uygunluk
Kaygı, panik atak Yüksek; kanıt güçlü
Depresyon (hafif ve orta) Yüksek; kanıt güçlü
Sosyal kaygı Yüksek
Obsesif kompulsif bozukluk Yüksek; yüzleşme çalışmaları evde yapılabilir
Stres, tükenmişlik Yüksek
Uyku sorunları Yüksek
İlişki sorunları, çift terapisi Orta ile yüksek
Travma sonrası stres Orta ile yüksek; uzmanın deneyimine bağlı
Yas Yüksek
Ergenlerle çalışma Yüksek

En sık kullanılan yöntem bilişsel davranışçı terapidir; yapılandırılmış olması görüntülü çalışmaya uyumunu kolaylaştırır.

Online terapi kimlere uygun değildir?

Durum Neden
İntihar ya da kendine zarar verme riski Yakın izlem ve acil müdahale olanağı gerekir
Psikotik belirtiler, ağır manik dönem Hekim izlemi ve yüz yüze değerlendirme
Ağır madde ya da alkol bağımlılığı Tıbbi izlem
Ağır yeme bozukluğu Bedensel izlem
Küçük çocuklar Oyun temelli çalışma yüz yüze yapılır
Evde mahremiyet yok Rahat konuşulamaz
Aile içi şiddet Evde konuşmak güvenli olmayabilir
İnternet bağlantısı yetersiz Seans sürekli kesilir
Standart test ve tanı gereken durumlar Yüz yüze uygulanır

Acil durumda online seans beklenmez: 112 aranır ya da en yakın acil servise gidilir.

Online terapinin artıları ve eksileri

Artılar Eksiler
Yol yok; zaman ve para tasarrufu Bağlantı kesintileri
Uzman seçeneği şehirle sınırlı değil Evde mahremiyet sağlama güçlüğü
Hareket kısıtı, küçük çocuk, yoğun iş gibi engelleri aşar Beden dilinin bir bölümü görülmez
Seyahatte ve taşınmada süreklilik Ekran yorgunluğu
Küçük yerleşimlerde tanınma kaygısını azaltır Seans öncesi ve sonrası geçiş süresi olmaz
Kendi ortamında olmak bazılarını rahatlatır Kriz anında müdahale sınırlı

Online terapiyi daha etkili kılan sekiz şey

  1. Kapısı kapanan bir oda. Mahremiyet yoksa açık konuşma olmaz.
  2. Kulaklık. Hem ses kalitesi hem gizlilik.
  3. Sabit cihaz. Telefonu elde tutmak yerine bir yere yaslayın; mümkünse bilgisayar.
  4. Yüzünüzü aydınlatan ışık. Terapistin ifadenizi görebilmesi gerekir.
  5. Bildirimleri kapatmak. Seans sırasında başka pencere açmayın.
  6. Seans öncesi beş dakika. Bir bardak su, birkaç nefes, o hafta konuşmak istediğiniz şeyi düşünmek.
  7. Seans sonrası on dakika. Hemen işe ya da çocuklara dönmeyin; kısa bir yürüyüş “ofisten eve dönüş” işlevi görür.
  8. Aynı gün, aynı saat. Düzen, devamlılığı kolaylaştırır.

Yatakta, arabada sürüş sırasında ya da başkalarının olduğu bir odada yapılan seans aynı verimi vermez.

“Bende işe yaramadı” diyenler: Olası nedenler

Online terapiden yarar görmediğini söyleyenlerde neden çoğu zaman ekran değildir.

Olası neden Ne yapılabilir
Uzmanla uyum olmadı Başka bir uzmanla deneyin
Yöntem soruna uygun değildi Farklı bir yaklaşım sorun
Görüşen kişi psikolog değildi Diplomayı doğrulayın
Seanslar düzensizdi Sabit gün ve saat belirleyin
Ortam uygun değildi Mahremiyet ve bağlantıyı düzeltin
Yalnızca yazışma yapıldı Görüntülü seansa geçin
Beklenti çok kısa vadeliydi Çoğu süreç 8 ile 20 seans sürer
Sorun yüz yüze ya da hekim izlemi gerektiriyordu Psikiyatri değerlendirmesi

Bana uygun mu? Yedi soruluk test

Her soruya “evet” ya da “hayır” deyin:

  1. Evde ya da başka bir yerde, 50 dakika boyunca yalnız kalabileceğim bir oda var mı?
  2. İnternet bağlantım görüntülü görüşmeyi taşıyor mu?
  3. Ekran karşısında konuşmak bana doğal geliyor mu?
  4. Gündelik yaşamımı sürdürebiliyor muyum?
  5. Kendime zarar verme düşüncem yok mu?
  6. Yol ve zaman, yüz yüze terapiye gitmemi zorlaştırıyor mu?
  7. Aradığım uzmanlık yakınımda bulunmuyor mu?

İlk beş sorunun hepsi “evet” ise online terapi sizin için uygun bir seçenektir; altı ve yedinci sorular “evet” ise büyük olasılıkla daha iyi bir seçenektir. Beşinci soruya “hayır” dediyseniz hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Sık sorulan sorular

Online terapi yüz yüze kadar etkili mi?

Kaygı ve depresyon gibi yaygın sorunlarda araştırmalar benzer etki gösteriyor.

Online terapi seansı kaç dakika sürer?

Yüz yüze ile aynı: bireysel seans 45 ile 60 dakika, çift seansı 60 ile 90 dakika.

Kaç seansta sonuç alınır?

Çoğu süreç 8 ile 20 seans sürer; ilk değişiklikler çoğunlukla birkaç hafta içinde fark edilir.

Online terapide gizlilik nasıl sağlanır?

Uzman, yüz yüze terapideki gizlilik yükümlülüğünü taşır. Sizin payınıza düşen kapalı bir oda, kulaklık ve ortak kullanılmayan bir cihazdır. Seanslar izniniz olmadan kaydedilmez.

Bağlantı koparsa ne olur?

Yeniden bağlanılır; olmazsa telefonla devam edilir ya da kalan süre telafi edilir. Kuralı ilk seansta konuşun.

Yüz yüze başlayıp online devam edebilir miyim?

Evet; birçok uzman iki biçimi birlikte kullanır.

Görüntülü çalışan uzmanları online terapi sayfasında, yüz yüze seçenekleri İstanbul psikolog sayfasında bulabilirsiniz.

Psikolog Bul logosu
Psikolog Bul

İstanbul'un 39 ilçesinde psikolog bulun.

İstanbul Psikolog

Danışanlar için

Evinizden çıkmadan psikologla görüşün

Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.

Psikologlar için

Psikolog musunuz? Rehbere eklenin

İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.

İstanbul Psikolog