Trauma Bonding (Travma Bağı) Nedir? Zarar Veren Birine Neden Bağlanırız?

Trauma Bonding (Travma Bağı) Nedir? Zarar Veren Birine Neden Bağlanırız?

Kısa cevap: Trauma bonding, yani travma bağı, kişinin kendisine duygusal, fiziksel ya da psikolojik olarak zarar veren biriyle kurduğu yoğun ve koparılması zor bir bağlanmadır. Bu bağ, acı veren dönemlerle sevgi ve şefkat dolu dönemlerin döngüsel olarak birbirini izlemesiyle oluşur. Kişi ilişkinin kendisine zarar verdiğini bilse bile, iyi anların umuduyla ilişkide kalmaya devam eder.

Travma bağı ne demek?

Travma bağı kavramı, ilk olarak istismar içeren ilişkilerde mağdurların neden ilişkiden ayrılamadığını açıklamak için kullanılmıştır. Günümüzde romantik ilişkilerde, aile ilişkilerinde, arkadaşlıklarda ve hatta iş yerlerinde yaşanan benzer döngüleri tanımlamak için de kullanılır. Travma bağının merkezinde bir güç dengesizliği ve tutarsız bir davranış örüntüsü vardır: Kişi bir yandan incitilir, küçümsenir ya da korkutulur; diğer yandan zaman zaman sevgi, ilgi ve şefkat görür.

Travma bağı bir zayıflık ya da yanlış seçim meselesi değildir. Bu bağ, insan beyninin tehdit ve ödül karşısındaki doğal tepkilerinden beslenir ve herkesin başına gelebilir.

Travma bağı nasıl oluşur?

Aşama Ne olur?
1. Yoğun başlangıç İlişki genellikle yoğun ilgi, iltifat ve hızlı bir yakınlaşmayla başlar.
2. Güvenin kazanılması Kişi kendini özel ve sevilmiş hisseder, ilişkiye bağlanır.
3. Eleştiri ve kontrol Küçümsemeler, kıskançlık ve kontrol davranışları başlar.
4. Zarar ve acı Duygusal ya da fiziksel incitme yaşanır.
5. Barışma ve şefkat Özür, sevgi ve sözlerle yeniden yakınlaşılır.
6. Döngünün tekrarı Acı ve şefkat dönemleri tekrar tekrar yaşanır, bağ güçlenir.

Bu döngüde önemli olan, şefkat dönemlerinin tahmin edilemez olmasıdır. Psikolojide “aralıklı pekiştirme” olarak bilinen bu durum, beynin ödül sistemini güçlü bir şekilde harekete geçirir. Kişi, bir sonraki iyi anı beklemeye ve onun için daha çok çaba göstermeye başlar. Stres anlarında devreye giren hormonlar ile barışma anlarında yaşanan rahatlama da bağı biyolojik olarak güçlendirir.

Travma bağının belirtileri

  • İlişkinin size zarar verdiğini bildiğiniz halde ayrılamamak
  • Karşı tarafın davranışlarını başkalarına karşı savunmak ya da mazur göstermek
  • Kötü anları unutup yalnızca iyi anlara odaklanmak
  • Yaşananlardan kendinizi sorumlu tutmak
  • Karşı tarafın onayını ve sevgisini kazanmak için sürekli çaba göstermek
  • Arkadaş ve ailenizden uzaklaşmak ya da ilişkiyi onlardan saklamak
  • Ayrılığı düşündüğünüzde yoğun kaygı ve suçluluk hissetmek
  • Ayrıldıktan sonra bile karşı tarafa geri dönme isteğinin çok güçlü olması

Ayrılmak neden bu kadar zor?

Travma bağı yaşayan kişiler sıklıkla “Neden gitmiyorsun?” sorusuyla karşılaşır. Bu soru, dışarıdan bakıldığında basit görünse de içeriden çok farklı hissedilir. Kişi, ilişkinin başındaki yoğun sevgiyi ve sıcak anları hatırlar ve karşı tarafın “gerçek halinin” o olduğuna inanır. Zamanla özgüveni sarsılmış, sosyal çevresi daralmış ve kendi algısına güveni azalmıştır. Maddi bağımlılık, ortak çocuklar ya da güvenlik kaygıları da ayrılmayı zorlaştıran somut etkenlerdir.

Travma bağı, çoğu zaman gaslighting gibi kişinin kendi algısından şüphe etmesine yol açan manipülasyon biçimleriyle birlikte görülür. Bu da kişinin yaşadıklarını net bir şekilde değerlendirmesini zorlaştırır.

Kimler daha kırılgan?

Travma bağı herkesin başına gelebilir. Ancak çocuklukta tutarsız ya da istismar içeren bir bakım deneyimi yaşamış kişiler, sevgiyi ve acıyı bir arada görmeye alışkın olabilir ve bu döngüyü daha zor fark edebilir. Kaygılı bağlanma eğilimi, düşük özgüven, yalnızlık ve sosyal destek eksikliği de risk faktörleri arasındadır.

Yardım almak

Travma bağından kurtulmak mümkündür, ancak çoğu zaman dışarıdan destek gerektirir. Güvendiğiniz bir arkadaş ya da aile üyesiyle konuşmak, yaşadıklarınızı yazıya dökmek ve bir uzmandan destek almak bu sürecin önemli adımlarıdır. Bir psikolog, yaşadıklarınızı anlamlandırmanıza, öz değerinizi yeniden inşa etmenize ve güvenli bir ayrılık planı yapmanıza yardımcı olabilir. Travma ve yas alanında çalışan uzmanlar bu konuda deneyimlidir.

Fiziksel güvenliğinizin tehlikede olduğunu düşünüyorsanız, acil durumlarda 112’yi arayabilir, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 183 numaralı destek hattından bilgi alabilir ya da KADES uygulamasını kullanabilirsiniz.

Travma bağı aşk mıdır?

Travma bağı yoğun bir bağlanma duygusu yaratır ve aşk gibi hissedilebilir. Ancak sağlıklı bir sevgi, güven ve güvenlik duygusu üzerine kurulurken, travma bağı korku, belirsizlik ve acıyla beslenir.

Sadece romantik ilişkilerde mi olur?

Hayır. Ebeveyn-çocuk ilişkilerinde, arkadaşlıklarda, iş yerlerinde ve tarikat benzeri gruplarda da travma bağı görülebilir.

Ayrıldıktan sonra neden hâlâ özlüyorum?

Travma bağı, beyinde güçlü bir bağımlılık benzeri etki yaratabilir. Özlem duygusu doğaldır ve zamanla azalır. Bu süreçte iletişimi kesmek ve destek almak iyileşmeyi kolaylaştırır.

Travma bağı ve zarar veren ilişkilerden iyileşme sürecinde destek almak isterseniz İstanbul psikologları arasından size uygun bir uzman bulabilirsiniz.

Psikolog Bul logosu
Psikolog Bul

İstanbul'un 39 ilçesinde psikolog bulun.

İstanbul Psikolog

Danışanlar için

Evinizden çıkmadan psikologla görüşün

Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.

Psikologlar için

Psikolog musunuz? Rehbere eklenin

İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.

İstanbul Psikolog