Yükseklik Korkusu (Akrofobi): Belirtileri ve Tedavisi

Kısa cevap: Yüksekliğe karşı biraz tedirgin olmak doğal ve koruyucudur. Akrofobi ise balkona çıkmak, cam asansöre binmek, köprüden geçmek ya da merdiven kullanmak gibi güvenli durumlarda bile yoğun korku ve panik yaşanmasıdır. Kişi bu durumlardan kaçınır ve hayatı kısıtlanır. Kademeli maruz bırakma ve sanal gerçeklik destekli terapi yükseklik korkusunda çok etkilidir.

Yüksek bir binanın penceresinden aşağı bakamamak, balkonda duvara yapışmak ya da bir köprüden geçerken dizlerin titremesi… Yükseklik korkusu en yaygın fobilerden biridir. Bu yazıda akrofobiyi ve tedavi yollarını ele alıyoruz.

Akrofobi ile Baş Dönmesi Arasındaki Fark

Vertigo, iç kulak ya da nörolojik nedenlerle ortaya çıkan dönme hissidir ve yüksekte olmasa da görülebilir. Akrofobi ise yüksekliğe karşı duyulan yoğun korkudur. Akrofobisi olan kişiler yüksekte baş dönmesi hissedebilir; ancak bu his kaygının bir sonucudur. Baş dönmesi sık ve yüksekten bağımsız yaşanıyorsa bir hekime başvurulmalıdır.

Belirtiler

• Yüksekte ya da yükseklik düşünüldüğünde yoğun kaygı ve panik
• Çarpıntı, terleme, titreme
• Dizlerde bağların çözülmesi hissi, dengeyi kaybedecekmiş gibi hissetme
• Bir yere tutunma, yere çökme ya da emekleyerek ilerleme isteği
• Aşağı atlayacakmış ya da düşecekmiş gibi korkutucu düşünceler

“Atlama İsteği” Düşüncesi

Bazı kişiler yüksek bir yerdeyken “Ya atlarsam?” gibi ani ve rahatsız edici bir düşünce yaşadıklarını anlatır. Bu deneyim oldukça yaygındır ve çoğu zaman beynin tehlikeye karşı uyarı verme biçimi olarak yorumlanır. Bu düşünce kişinin gerçekten zarar vermek istediği anlamına gelmez. Ancak kendinize zarar verme düşünceleri yüksekten bağımsız olarak da varsa ve sıkıntı yaratıyorsa mutlaka bir uzmana başvurun.

Kaçınma Davranışları

• Yüksek katlı binalarda oturmamak ya da çalışmamak
• Balkona çıkmamak, pencereden aşağı bakmamak
• Köprülerden, cam asansörlerden, yürüyen merdivenlerden kaçınmak
• Dağ ve manzara gezilerini reddetmek
• Merdivene ya da sandalyeye çıkmamak

Nedenleri

Yüksekliğe karşı temkinli olmak evrimsel olarak koruyucu bir eğilimdir. Akrofobi; düşme gibi olumsuz bir deneyim, ebeveynlerin aşırı uyarıları, kaygı yatkınlığı ya da görsel-denge sistemine dair duyarlılıkla gelişebilir. Birçok kişi ise korkusunun nasıl başladığını hatırlamaz.

Tedavi

• Kademeli maruz bırakma: Birinci kat balkonundan başlayıp adım adım daha yüksek yerlere çıkmak; her adımda kaygı azalana kadar kalmak.
• Sanal gerçeklik destekli maruz bırakma: Güvenli bir ortamda yükseklik deneyimini simüle etmek; yükseklik korkusunda etkinliği gösterilmiştir.
• Bilişsel çalışma: “Düşeceğim”, “Baygınlık geçireceğim” gibi felaketleştirici düşünceleri ele almak.
• Nefes ve gevşeme: Bedensel belirtileri yönetmek için destekleyici teknikler.

Kendi Başınıza Başlayabilecekleriniz

1. Yüksek yerlerin fotoğraf ve videolarına bakmakla başlayın.
2. Alçak bir balkonda kısa süreler geçirin.
3. Kaygı yükseldiğinde hemen kaçmak yerine yavaş nefes alıp birkaç dakika daha kalın.
4. Her başarıyı not edin ve kendinizi takdir edin.

Yoğun panik yaşıyorsanız bu adımları bir terapist eşliğinde uygulamanız daha uygundur.

Sık Sorulan Sorular

Yüksek binalar şehrinde akrofobi

İstanbul’da yükselen gökdelenler, cam asansörler, yüksek katlı ofisler ve boğaz köprüleri akrofobisi olan kişiler için günlük hayatı zorlaştırabilir. Yüksek katta bir iş teklifini geri çevirmek, köprüden geçmemek için uzun yollar seçmek ya da arkadaş evlerindeki balkonlardan kaçınmak sık rastlanan durumlardır.

• Küçük adımlarla başlayın: Önce alçak bir balkonda kısa süre durmak, ardından daha yüksek katlara geçmek.
• Kaçınmayı fark edin: Korku nedeniyle hangi fırsatları kaçırdığınızı not etmek motivasyonu artırır.
• Bedeni sakinleştirin: Yükseklikte yavaş nefes almak ve ayaklarınızın yere bastığını hissetmek kaygıyı azaltır.
• Destekle ilerleyin: Kademeli maruz bırakma bir terapist eşliğinde daha güvenli ve etkili şekilde uygulanır.

Akrofobi tedaviye çok iyi yanıt veren bir fobidir; pek çok kişi birkaç ay içinde belirgin iyileşme yaşar.

Yükseklik korkusunu yenmek, şehirde daha özgürce dolaşmanızı ve kaçırdığınız fırsatları yeniden değerlendirmenizi sağlar.

Unutmayın, her küçük adım beyninize yüksekliğin güvenli olabileceğini yeniden öğretir.

Fobiler alanında çalışan uzmanlar için İstanbul psikologları listesini inceleyebilirsiniz.