Zeytinburnu Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Kısa cevap: Zeytinburnu’nda bilişsel davranışçı terapi (BDT), farklı ülkelerden ve kültürlerden gelen kişilere kültürlerine ve dillerine uyarlanarak uygulanabilir. Kültüre uyarlanmış BDT; kişinin değerlerini, aile yapısını, inançlarını ve sıkıntıyı ifade etme biçimini dikkate alır, örnekleri ve metaforları kişinin kültürüne göre seçer ve gerektiğinde tercümanla çalışır. Araştırmalar bu uyarlamaların terapinin etkinliğini artırdığını gösteriyor.

Zeytinburnu, İstanbul‘un farklı kökenlerden gelen insanları en çok bir arada barındıran ilçelerinden biri. Burada yaşayan pek çok kişi, göç, uyum, kayıplar ve yeni bir hayat kurmanın stresiyle baş etmeye çalışıyor. Ruh sağlığı desteğine ihtiyaç duyduklarında ise dil engeli, kültürel farklılıklar ve “Beni anlarlar mı?” endişesi önlerine çıkabiliyor. Bu yazıda Zeytinburnu’nda farklı kültürlerden gelen kişiler için kültüre uyarlanmış BDT’yi anlatıyoruz.

Kültür ve Ruh Sağlığı

Kültür; sıkıntıyı nasıl yaşadığımızı, nasıl ifade ettiğimizi, nasıl anlamlandırdığımızı ve nereden yardım aradığımızı derinden etkiler. Örneğin bazı kültürlerde duygusal sıkıntı daha çok bedensel belirtilerle, örneğin baş ağrısı, göğüste sıkışma ya da yorgunlukla ifade edilir. Bazı kültürlerde aile kararlarda merkezi bir yere sahiptir. Bazılarında ise ruhsal sorunlar damgalanma korkusuyla gizlenir. Etkili bir terapi, bu farklılıkları dikkate almalıdır.

Kültüre Uyarlanmış BDT Nedir?

Kültüre uyarlanmış BDT, BDT’nin temel ilkelerini korurken uygulamasını kişinin kültürel bağlamına göre düzenler. Bu uyarlamalar şunları içerebilir:

• Dil: Kişinin ana dilinde ya da tercüman desteğiyle çalışmak; kavramları sade ve anlaşılır bir dille anlatmak.
• Örnekler ve metaforlar: Kişinin kültüründen tanıdık hikâyeler, atasözleri ve örnekler kullanmak.
• Değerler: Kişinin dini ve kültürel değerlerine saygı göstermek ve bunları terapinin bir kaynağı olarak kullanmak.
• Aile: Uygun olduğunda ve kişi isterse aile üyelerini sürece dahil etmek.
• Bedensel belirtiler: Bedensel yakınmaları ciddiye almak ve psikoeğitimde beden-zihin ilişkisini açıklamak.
• Pratik sorunlar: Barınma, iş, belgeler gibi pratik stres kaynaklarını da göz önünde bulundurmak.
• Damgalanma: Ruh sağlığı desteği almanın utanılacak bir şey olmadığını kişinin kültürel çerçevesine uygun şekilde anlatmak.

Tercümanla Çalışmak

Kişinin ana dilini bilen bir uzman bulmak her zaman mümkün olmayabilir. Bu durumda eğitimli bir tercümanla çalışmak etkili bir seçenektir. Tercümanla çalışırken:

• Tercümanın gizlilik kurallarına uyması gerekir.
• Mümkünse aile üyeleri, özellikle çocuklar, tercüman olarak kullanılmamalıdır; bu hem gizliliği hem de aile ilişkilerini olumsuz etkileyebilir.
• Terapist, tercümanla seans öncesinde ve sonrasında kısa görüşmeler yapar.
• Seanslar biraz daha uzun sürebilir.

Göç ve Uyum Sürecinde BDT

Göç eden kişilerde sık görülen depresyon, kaygı, travma sonrası stres ve uyum güçlüklerinde BDT etkili olabilir. BDT bu süreçte:

• Kayıp ve yasla ilgili duygularla çalışabilir.
• Yeni ortama dair kaygıları ve olumsuz düşünceleri ele alabilir.
• Sosyal destek ağı oluşturmaya yardımcı olabilir.
• Problem çözme becerilerini güçlendirebilir.
• Travmatik deneyimlerin etkileriyle çalışabilir.

Kısa ve Sade Müdahaleler

Göç eden topluluklar için geliştirilmiş bazı kısa psikolojik müdahaleler, BDT ilkelerini sade ve uygulanabilir bir formatta sunar. Bu programlar stres yönetimi, problem çözme, davranışsal aktivasyon ve sosyal destek gibi temel becerileri içerir ve bazen eğitimli toplum çalışanları tarafından da uygulanabilir.

Terapistten Beklenenler

• Kişinin kültürünü merak etmek ve sormak
• Kendi varsayımlarının farkında olmak
• Kişinin değerlerine saygı göstermek
• Kişiyi kültürüne indirgemeden bir birey olarak görmek
• Önyargı ve ayrımcılık deneyimlerini ciddiye almak

Zeytinburnu’nda Seçenekler

Zeytinburnu’nda merkez, Seyitnizam, Beştelsiz ve Kazlıçeşme çevresinde BDT ile çalışan uzmanlar bulunuyor. İlçedeki göçmenlere yönelik destek merkezleri ve sivil toplum kuruluşları, farklı dillerde psikososyal destek ve yönlendirme sunabilir. Farklı dillerde hizmet veren uzmanlar ve tercüman destekli hizmetler de bulunabilir.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112’yi arayın.

İlk Adım İçin Pratik Öneriler

Destek almaya karar verdiğinizde, başvurduğunuz kuruma hangi dili konuştuğunuzu ve tercüman ihtiyacınız olup olmadığını en baştan söyleyin. İlk görüşmeye kimlik ya da kayıt belgelerinizi götürmeniz gerekip gerekmediğini önceden sorun. Bir arkadaşınızla ya da güvendiğiniz bir toplum çalışanıyla birlikte gitmek, ilk adımı kolaylaştırabilir. Kendinizi anlatmakta zorlanıyorsanız, yaşadıklarınızı önceden kendi dilinizde birkaç cümleyle yazmak da işe yarar.

Sık Sorulan Sorular

Zeytinburnu’ndaki uzmanları görmek için Zeytinburnu psikologları listesini inceleyebilirsiniz.