Tophane Psikolog: Tophane’de Terapi Almak
Tophane'de terapi almak: genç yetişkinlerde sosyal kaygı, kalabalıkta gerilmek, konuşmaktan kaçınmak ve bilişsel davranışçı terapiyle adım adım iyileşme yolları.
Devamını oku
Kısa cevap: Alt ıslatma (enürezis), 5 yaşını geçmiş bir çocuğun uykuda ya da gündüz istemsiz olarak idrar kaçırmasıdır. Çok yaygındır: 5 yaşındaki çocukların yaklaşık yüzde on beşinde görülür ve her yıl kendiliğinden azalır. Gece ıslatmanın nedeni çoğunlukla tembellik ya da psikolojik sorun değil; kalıtım, derin uyku ve mesanenin olgunlaşma hızıdır. İlk değerlendirmeyi çocuk hekimi yapar; en etkili kalıcı yöntem alarm tedavisidir. Ceza ve utandırma sorunu ağırlaştırır.
Alt ıslatma, mesane denetiminin beklendiği yaşta çocuğun istemsiz idrar kaçırmasıdır. Tanı için çocuğun en az 5 yaşında olması ve ıslatmanın düzenli (örneğin haftada en az iki kez, birkaç ay boyunca) görülmesi gerekir.
Çocukların çoğu gündüz denetimini 2-4 yaş arasında, gece denetimini ise daha sonra kazanır. Gece kuruluğu bir beceri değil, bir olgunlaşmadır; “öğretilemez”, zamanı gelince olur.
| Yaş | Gece ıslatan çocukların yaklaşık oranı |
|---|---|
| 5 | Yüzde 15 |
| 7 | Yüzde 10 |
| 10 | Yüzde 5 |
| 15 | Yüzde 1-2 |
Her yıl, ıslatan çocukların yaklaşık yüzde on beşi hiçbir tedavi olmadan kurulaşır. Erkek çocuklarda daha sık görülür.
| Ayrım | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
| Zamana göre | Gece ıslatma | Uykuda; en sık görülen tür |
| Gündüz ıslatma | Uyanıkken; daha seyrek; tıbbi değerlendirme daha önemlidir | |
| İkisi birlikte | ||
| Öyküye göre | Birincil | Çocuk hiçbir zaman altı ay kesintisiz kuru kalmamıştır; en sık görülen |
| İkincil | En az altı ay kuru kaldıktan sonra yeniden başlamıştır; tıbbi ya da duygusal bir tetikleyici aranır | |
| Eşlik eden belirtiye göre | Yalnızca gece ıslatma | Gündüz hiçbir idrar yakınması yok |
| Gündüz belirtileriyle birlikte | Sık idrara çıkma, ani sıkışma, kaçırma, tutma hareketleri (bacakları çaprazlama, çömelme), kabızlık |
Dışkı kaçırma (enkoprezis) ayrı bir durumdur ve çoğu zaman süreğen kabızlıkla ilişkilidir; hekim değerlendirmesi gerekir.
Gece ıslatma çoğu zaman üç etkenin birleşimidir.
| Etken | Açıklama |
|---|---|
| Uyanma güçlüğü | Çocuk, mesanesi dolduğunda uyanamaz; “bomba patlasa uyanmaz” denilen çocuklar |
| Gece idrar üretiminin fazlalığı | Gece idrarı azaltan hormonun (vazopressin) salınım düzeni henüz olgunlaşmamıştır |
| Mesane kapasitesi ve işlevi | Mesane gece boyunca üretilen idrarı tutamayacak kadar küçük ya da aşırı etkindir |
| Diğer etkenler | Açıklama |
|---|---|
| Kalıtım | En güçlü etken: anne ya da babadan biri çocukken ıslattıysa risk yaklaşık yüzde 40-45, ikisi de ıslattıysa yüzde 70-75 |
| Kabızlık | Dolu bağırsak mesaneye baskı yapar; çok sık gözden kaçar |
| İdrar yolu enfeksiyonu | Özellikle ikincil ıslatmada |
| Uyku apnesi, geniz eti | Horlama, ağzı açık uyuma |
| Dikkat eksikliği ve hiperaktivite | Islatma bu çocuklarda daha sık görülür |
| Şeker hastalığı | Çok su içme, çok idrara çıkma, kilo kaybı ile birlikte |
| Stres | İkincil ıslatmayı tetikleyebilir: kardeş doğumu, boşanma, taşınma, okula başlama, kayıp |
| Gelişimsel gecikmeler | Mesane denetimi de gecikebilir |
Alt ıslatmanın nedeni olmayan şeyler: tembellik, inat, dikkat çekme isteği, anne babanın tuvalet eğitimini “yanlış” vermesi. Çocuk bunu bilerek yapmaz.
Alt ıslatmada ilk başvuru çocuk hekimidir. Hekim öykü alır, muayene eder, idrar tahlili ister; gerekirse çocuk ürolojisi ya da çocuk nefrolojisine yönlendirir.
| Hekime gecikmeden başvurun |
|---|
| Altı ay kuru kaldıktan sonra yeniden başladıysa (ikincil ıslatma) |
| Gündüz de kaçırıyorsa |
| İdrar yaparken yanma, ağrı, kötü koku, kanlı idrar |
| Çok su içme, sık idrara çıkma, kilo kaybı |
| Sürekli damla damla kaçırma |
| Zayıf ya da kesik kesik idrar akışı; ıkınma |
| Kabızlık ya da dışkı kaçırma |
| Horlama, uykuda nefes durması |
| Bacaklarda güçsüzlük, yürüyüşte değişiklik; belin alt kısmında gamze, kıllanma |
| 7 yaşından sonra sürüyorsa ya da çocuk bundan rahatsızsa |
| Hekime götürmeden önce: mesane günlüğü |
|---|
| İki-üç gün boyunca: ne zaman, ne kadar sıvı içti; ne zaman, ne kadar idrar yaptı; kaçırma oldu mu |
| İki hafta boyunca: kuru ve ıslak geceler; dışkılama sıklığı |
Bu kayıt, hekimin en çok işine yarayan bilgidir.
Çoğu zaman hayır. Birincil gece ıslatma büyük oranda kalıtsal ve bedensel bir olgunlaşma sorunudur. Psikolojik etkenler iki noktada devreye girer.
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| İkincil ıslatmanın tetikleyicisi | Kuru olan çocuk, yoğun bir stres döneminde yeniden ıslatmaya başlayabilir |
| Islatmanın sonucu | Utanç, özgüven kaybı, yatıya kalmaktan ve okul gezilerinden kaçınma; anne babayla gerginlik |
Yani ıslatma psikolojik sorunların nedeninden çok, kaynağı olabilir. Araştırmalar, ıslatma düzeldiğinde çocukların özgüveninin de belirgin biçimde arttığını gösteriyor.
| Psikolojik destek ne zaman gerekir? |
|---|
| Islatma belirgin bir stres olayından sonra başladıysa |
| Çocukta kaygı, içe kapanma, okul sorunları, öfke eşlik ediyorsa |
| Çocuk çok utanıyor, sosyal etkinliklerden kaçınıyorsa |
| Anne baba ile çocuk arasında ıslatma yüzünden sürekli gerginlik varsa |
| Dikkat eksikliği ya da başka bir gelişimsel durum kuşkusu varsa |
| Travmatik bir yaşantı ya da istismar kuşkusu varsa; bu durumda başvuru geciktirilmez |
Psikolog, alarm tedavisinin uygulanmasında aileye eşlik edebilir, çocuğun güdülenmesini ve özgüvenini destekler ve anne babaya rehberlik eder. Çocuklarla çalışan uzmanlar çocuk ve ergen sayfasında yer alıyor. Psikologlar ilaç yazmaz.
Tedaviye çoğunlukla 6-7 yaşından sonra ve çocuk da kuru kalmayı istiyorsa başlanır. Daha küçük yaşta beklemek ve destekleyici olmak yeterlidir.
| Yöntem | Nasıl | Başarı | Not |
|---|---|---|---|
| Bilgilendirme ve temel düzenlemeler | Sıvı ve tuvalet düzeni; kabızlığın tedavisi; suçluluğun kaldırılması | Bazı çocuklarda tek başına yeterli | Her tedavinin ilk adımı |
| Güdüleme çizelgesi | Kuru geceler değil, çaba (yatmadan tuvalete gitme, alarmla kalkma) ödüllendirilir | Tek başına sınırlı | Diğer yöntemlere eklenir |
| Alarm tedavisi | İç çamaşırına ya da çarşafa yerleştirilen nem algılayıcı, ilk damlada çalar; çocuk uyanıp tuvalete gider | Düzenli uygulayan çocukların yaklaşık üçte ikisinde kuruluk; yineleme oranı düşük | En etkili kalıcı yöntem; 2-3 ay sabır ister |
| İlaç | Gece idrar üretimini azaltan ilaç (desmopressin) ya da mesaneyi rahatlatan ilaçlar | Kullanıldığı sürece etkili; bırakınca yineleme sık | Yalnızca hekim; kamp, gezi gibi kısa süreler için de kullanılabilir |
| Birleşik tedavi | Alarm ve ilaç birlikte | Dirençli durumlarda | Hekim kararıyla |
| Mesane eğitimi (üroterapi) | Düzenli tuvalet saatleri; doğru oturuş; yeterli sıvı | Gündüz belirtileri varsa temel tedavi | Çocuk ürolojisi, nefroloji |
Kanıtı olmayan ya da önerilmeyen yöntemler: akşam sıvıyı bütünüyle kesmek; çocuğu cezalandırmak; bitkisel karışımlar; “korkutma”.
| Yapın | Yapmayın |
|---|---|
| “Bu senin suçun değil; bedenin henüz öğreniyor” deyin | Azarlamak, utandırmak, alay etmek |
| Ailede ıslatma öyküsü varsa anlatın: “Ben de senin yaşında ıslatıyordum” | Kardeşlerin ve akrabaların yanında konuşmak |
| Gün içinde yeterli sıvı verin; sıvının çoğunu sabah ve öğleden sonraya kaydırın | Akşam sıvıyı bütünüyle yasaklamak (susuz çocuk yine ıslatır) |
| Akşam kafeinli ve gazlı içecekleri, çok tuzlu yiyecekleri azaltın | Yatmadan hemen önce bol sıvı |
| Gün içinde düzenli tuvalet: iki-üç saatte bir | “Tut, mesanen büyüsün” demek |
| Yatmadan hemen önce tuvalete gitmesini sağlayın | Çocuk uykudayken kucakta tuvalete taşımak (uyanmayı öğretmez) |
| Kabızlık varsa hekime söyleyin | Ceza: ıslak çarşafta yatırmak, oyun yasağı |
| Su geçirmez yatak koruyucu; yedek pijama ve çarşaf el altında | Kuru geceler için büyük ödüller vaat etmek (denetiminde olmayan bir şey için baskı yaratır) |
| Sabah çarşafı birlikte, olaysız biçimde değiştirin; yaşına uygunsa çocuk yardım etsin (ceza olarak değil) | “Koskoca çocuk oldun” demek |
| Tuvalet yolunu aydınlatın | Alıştırma külotunu “bebek gibi” diye yasaklamak; gezi ve yatıya kalmalarda rahatlık sağlar |
| Yatıya kalma ve kamp için önceden plan: hekimle konuşun | Çocuğu sosyal etkinliklerden alıkoymak |
Çocuğu gece uyandırıp tuvalete götürmek, o gecenin çarşafını kurtarır ama kalıcı kuruluk sağlamaz; yapacaksanız çocuğun tam uyandığından emin olun.
Alarm tedavisi, beyne “mesane doldu, uyan” bağlantısını öğretir. Çoğu çocukta önce ıslaklığın küçüldüğü, sonra çocuğun alarmdan önce kendiliğinden uyandığı ya da sabaha kadar tutabildiği görülür.
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hazırlık | Çocuk istekli olmalı; yöntemi birlikte öğrenin; gündüz alarmı deneyin |
| 2. Her gece | Alarm takılır; çalınca çocuk kalkar, alarmı kendisi kapatır, tuvalete gider, iç çamaşırını değiştirir, alarmı yeniden takar |
| 3. Anne babanın rolü | İlk haftalarda çocuk alarmı duymayabilir; siz uyandırırsınız, ama tuvalete kendi yürümesi ve tam uyanması gerekir |
| 4. Kayıt | Kuru ve ıslak geceler, ıslaklığın büyüklüğü, alarmın çaldığı saat |
| 5. Süre | En az iki-üç ay; art arda 14 kuru geceye ulaşılana dek |
| 6. Pekiştirme | Bazı hekimler, kuruluktan sonra yatmadan önce fazladan su içirerek alarmı bir süre daha sürdürmeyi önerir |
| 7. Yineleme | Yeniden başlarsa alarm yeniden kullanılır; çoğu zaman daha kısa sürede sonuç verir |
| Sık yaşanan güçlük | Çözüm |
|---|---|
| Çocuk alarmı duymuyor | İlk haftalarda olağan; anne baba uyandırır |
| Ailenin uykusu bölünüyor | Geçici; üç ay sonunda kalıcı kazanım |
| İlk iki haftada değişiklik yok | Erken bırakmayın; etkisi çoğunlukla dört-altı haftada görünür |
| Kardeşler uyanıyor | Titreşimli alarm; oda düzeni |
| Çocuk isteksiz | Zorlamayın; birkaç ay sonra yeniden deneyin |
Alarm tedavisi aile için emek ister; ancak bırakıldıktan sonra etkisinin sürmesi açısından ilaçtan üstündür. Hangi yöntemin uygun olduğuna hekimle birlikte karar verin.
Yetişkinler için ıslatma bir çamaşır sorunudur; çocuk için bir sır ve utanç kaynağıdır.
| Çocuğun aklından geçen | Ona iyi gelen söz |
|---|---|
| “Bende bir bozukluk var” | “Bedenin biraz daha zamana ihtiyaç duyuyor; bu çok yaygın bir şey” |
| “Sınıfta bir tek ben” | “Senin sınıfında büyük olasılıkla iki-üç çocuk daha aynı şeyi yaşıyor; yalnızca kimse söylemiyor” |
| “Annem babam bana kızgın” | “Sana kızgın değilim; bunun elinde olmadığını biliyorum” |
| “Arkadaşlarım öğrenirse” | “Bu senin özelin; kimseye söylemeyeceğim” |
| “Hiç geçmeyecek” | “Geçecek. Ve bunu hızlandırmak için birlikte yapabileceğimiz şeyler var” |
| “Geziye gidemem” | “Bir planımız olacak; öğretmenin de yardım edecek” |
Araştırmalarda çocuklar, alt ıslatmayı anne babanın boşanması ve akran zorbalığından sonra en üzücü yaşam olaylarından biri olarak sıralamıştır. Anne babanın sakin, anlayışlı ve çözüm odaklı tutumu, tedavinin kendisi kadar önemlidir.
Anne babalar için de bir not: öfkelenmek, yorulmak ve bıkmak anlaşılır duygulardır. Çarşafı gece üçte değiştirmek kolay değildir. Bu duyguları çocuğa yansıtmadan bir yetişkinle paylaşmak ve gerekirse destek almak size de iyi gelir.
Beş yaşına kadar gece ıslatma olağan kabul edilir; beş yaşından sonra da çok yaygındır ve her yıl kendiliğinden azalır.
Önce çocuk hekimine; gerekirse çocuk ürolojisi ya da çocuk nefrolojisine yönlendirilir. Duygusal etkenler varsa çocuk psikiyatrisi ya da çocuklarla çalışan bir psikolog.
Çoğu çocukta evet; ancak çocuk rahatsızsa ya da 7 yaşını geçtiyse beklemek yerine tedavi önerilir.
O gece kuru kalmasını sağlar, ancak kalıcı çözüm değildir.
Hayır; çocuğun ve ailenin uykusunu korur. Alarm tedavisi sırasında ise kullanılmaz.
Evet; davranışsal düzenlemeler ve güdüleme konusunda görüntülü görüşme yapılabilir. Tıbbi değerlendirme yüz yüze olmalıdır. Ayrıntılar online terapi sayfasında.
İlçenize göre uzmanları görmek için İstanbul psikolog sayfasını inceleyebilirsiniz.

Tophane'de terapi almak: genç yetişkinlerde sosyal kaygı, kalabalıkta gerilmek, konuşmaktan kaçınmak ve bilişsel davranışçı terapiyle adım adım iyileşme yolları.
Devamını oku
Kadıköy oyun terapisi rehberi: çocuklarda duygu okuryazarlığı, duyguları tanımak ve adlandırmak, oyunla duygu dili kazandırmak ve evde duygu koçluğu.
Devamını oku
Türkiye'de "pedagog" resmi bir sağlık meslek unvanı değildir; gündelik dilde çocukların gelişimi, davranışı ve eğitimiyle ilgilenen uzmanlar için kullanılır ve bu adı kullanan kişi psikolog, çocuk gelişimci ya da psikolojik danışman olabilir. Çocukla çalışan yetkin bir uzmana gitmenin faydaları; çocuğun gelişiminin değerlendirilmesi, davranış sorunlarının azalması, anne babanın somut yöntemler öğrenmesi ve gerekirse doğru hekime yönlendirmedir.
Devamını okuDanışanlar için
Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.
Psikologlar için
İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.