Kadıköy Oyun Terapisi: Çocuklar İçin Destek

Kısa cevap: Kadıköy’de oyun terapisi, duygularını tanımakta, adlandırmakta ve düzenlemekte zorlanan çocuklara duygu okuryazarlığı kazandırır. Duygularını kelimelere dökebilen çocuklar öfke nöbetleri, kaygı ve arkadaş sorunlarıyla daha iyi baş eder. Oyun terapisinde duygu kartları, kuklalar, renkler ve hikâyelerle çocuk, duyguların dilini öğrenir; ebeveynler de evde duygu koçluğu yapmayı öğrenebilir.

“Neden bağırıyorsun?” sorusuna “Bilmiyorum” cevabı veren, kızgınlıkla üzüntüyü karıştıran, hissettiklerini anlatamadığı için vuran ya da ağlayan çocuklar… Kadıköy’de pek çok ebeveyn, çocuklarının duygularını nasıl ifade edeceklerini bilmediklerini fark ediyor. Bu yazıda çocuklarda duygu okuryazarlığını ve oyun terapisinin bu konuda nasıl destek olduğunu anlatıyoruz.

Duygu Okuryazarlığı Nedir?

Duygu okuryazarlığı, kişinin kendi duygularını tanıması, adlandırması, anlaması, ifade etmesi ve düzenlemesi; aynı zamanda başkalarının duygularını fark etmesi ve anlamasıdır. Bu beceriler doğuştan gelmez; çocukluk boyunca, özellikle ebeveynlerle ve diğer yetişkinlerle kurulan ilişkiler içinde öğrenilir.

Neden Önemli?

Duygularını tanıyıp adlandırabilen çocuklar:

• Öfke ve hayal kırıklığı gibi yoğun duygularla daha iyi baş eder.
• Duygularını davranışla değil kelimelerle ifade eder.
• Arkadaş ilişkilerinde daha başarılıdır.
• Empati kurmakta daha iyidir.
• Okulda daha iyi odaklanır.
• Kaygı ve depresyona karşı daha dayanıklıdır.

Araştırmacılar, bir duyguyu adlandırmanın bile o duygunun yoğunluğunu azaltmaya yardımcı olduğunu göstermiştir. Kısaca “adlandır ki yatıştır” denebilir.

Duygu Okuryazarlığında Zorlanan Çocuklar

• Sık öfke nöbetleri geçiren çocuklar
• Duygularını bedensel yakınmalarla gösteren çocuklar
• “İyiyim” diyerek her şeyi geçiştiren çocuklar
• Başkalarının duygularını anlamakta zorlanan çocuklar
• Duyguların konuşulmadığı ya da bastırıldığı ailelerde büyüyen çocuklar

Oyun Terapisinde Duygu Okuryazarlığı

• Duygu yansıtma: Terapist, çocuğun oyununda ve davranışlarında gördüğü duyguları sürekli adlandırır: “Kule yıkılınca hayal kırıklığına uğradın.”
• Duygu kartları: Farklı yüz ifadeleri içeren kartlarla duyguları tanıma ve eşleştirme oyunları.
• Duygu renkleri: Her duyguya bir renk vererek resim yapmak: “Bugün içinde hangi renkler var?”
• Beden haritası: Bir insan silüeti üzerinde duyguların bedende nerede hissedildiğini boyamak.
• Kuklalar: Farklı duyguları temsil eden kuklalarla rol oyunları.
• Hikâyeler: Karakterlerin ne hissettiğini ve nedenini konuşmak.
• Duygu termometresi: Duygunun ne kadar yoğun olduğunu ölçmek.
• Sakinleşme araçları: Yoğun duygular için nefes, sakinleşme köşesi gibi araçlar öğrenmek.

Evde Duygu Koçluğu

Ebeveynler, çocuklarının duygu okuryazarlığını geliştirmede en önemli rol modellerdir. Duygu koçluğu adı verilen yaklaşımda ebeveynler:

1. Çocuğun duygusunu fark eder, özellikle de küçük ve olumsuz duyguları.
2. Bunu yakınlaşma ve öğretme fırsatı olarak görür.
3. Çocuğu empatiyle dinler ve duygusunu kabul eder.
4. Çocuğun duygusunu adlandırmasına yardımcı olur.
5. Gerekirse davranışa sınır koyar ve birlikte çözüm arar.

Örneğin: “Kardeşin oyuncağını aldığı için çok kızgınsın. Kızgın olman anlaşılır. Ama ona vuramazsın. Ne yapabiliriz, birlikte düşünelim.”

Ebeveynler İçin Küçük Öneriler

• Kendi duygularınızı adlandırın: “Bugün trafikte çok gerildim.”
• Kitap okurken karakterlerin duygularını konuşun.
• Akşam yemeğinde günün duygularını paylaşın.
• “Ağlama”, “Kızma” yerine “Üzgün olduğunu görüyorum” deyin.
• Duygu kelime dağarcığını zenginleştirin: kıskanç, hayal kırıklığına uğramış, gururlu, utanmış.
• Olumlu duyguları da adlandırın: “Bunu başardığında çok gururlandın.”

Kadıköy’de Oyun Terapisi

Kadıköy’de Moda, Fenerbahçe, Göztepe, Bostancı ve Acıbadem çevresinde oyun terapisi alanında çalışan pek çok uzman bulunuyor. Bazı merkezlerde çocuklar için duygu okuryazarlığı grupları ve ebeveynler için duygu koçluğu atölyeleri de düzenleniyor.

Acil Durumlar

Çocuğunuzda kendine zarar verme davranışları ya da güvenliğini tehdit eden bir durum fark ederseniz beklemeden 112’yi arayın.

Yaşa Göre Duygu Becerileri

Duygu becerileri yaşla birlikte gelişir. Üç-dört yaşındaki bir çocuk genellikle mutlu, üzgün, kızgın ve korkmuş gibi temel duyguları tanıyabilir. Beş-yedi yaş arasında kıskançlık, utanç ve gurur gibi daha karmaşık duygular eklenir; çocuk aynı anda birden fazla duygu hissedilebileceğini anlamaya başlar. Sekiz yaşından sonra çocuklar duyguların nedenlerini ve başkalarının bakış açısını daha iyi kavrar. Ebeveynlerin çocuktan yaşının üzerinde bir duygusal olgunluk beklememesi, ama her yaşta duygu dilini zenginleştirmeye devam etmesi önemlidir.

Ebeveynin Kendi Duygu Düzenlemesi

Çocuklar duygu düzenlemeyi büyük ölçüde ebeveynlerini izleyerek öğrenir. Bir ebeveynin zor bir anda sakinleşmek için derin nefes aldığını, “Şu an çok kızgınım, biraz sakinleşip konuşacağım” dediğini görmek, çocuğa en etkili derslerden birini verir. Ebeveynin kendi yoğun duygularıyla baş etmek için destek alması da çocuğun duygusal gelişimine katkı sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Kadıköy’deki uzmanları görmek için Kadıköy psikologları listesini inceleyebilirsiniz.