Bahçelievler Yas Süreci ve Travma Sonrası Destek

Kısa cevap: Bahçelievler’de yas süreci desteği arayanlar için önemli bir kavram uzamış yas bozukluğudur. Kişilerin çoğunda yas zamanla hafiflerken, bazı kişilerde kayıptan bir yıl ya da daha uzun süre sonra bile yoğun özlem, kaybı kabullenememe, hayattan kopma ve anlamsızlık hissi devam eder. Bu durum tedavi edilebilir; uzamış yas için geliştirilmiş özel terapi yöntemleri etkilidir.

Annesini üç yıl önce kaybeden biri, onun odasına hâlâ kimseyi sokmuyor, eşyalarına dokunamıyor ve her gün mezarına gidiyor. Bir başkası, eşini kaybettikten sonra iki yıldır evden neredeyse hiç çıkmıyor ve “Onsuz yaşamanın bir anlamı yok” diyor. Bahçelievler’de bazı aileler, yakınlarının yasının yıllar geçmesine rağmen hiç hafiflemediğini fark ediyor. Bu yazıda uzamış yas bozukluğunu ve bu durumda nasıl destek alınabileceğini anlatıyoruz.

Normal Yas Nasıl Seyreder?

Yas, kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterir. Ancak çoğu insanda, kaybın ardından gelen yoğun acı zamanla hafifler. Özlem ve üzüntü tamamen kaybolmaz, özellikle anma günlerinde yeniden yoğunlaşabilir; ama kişi kademeli olarak hayata yeniden katılır, yeni rollere alışır ve kaybedilen kişiyi hayatının içinde farklı bir şekilde taşımaya başlar.

Uzamış Yas Bozukluğu Nedir?

Uzamış yas bozukluğu, yakın birinin ölümünden sonra en az bir yıl, çocuk ve ergenlerde en az altı ay boyunca yoğun ve hayatı belirgin şekilde etkileyen bir yas tepkisinin sürmesidir. Temel belirtiler:

• Kaybedilen kişiye karşı yoğun özlem ya da onunla ilgili düşüncelerle sürekli meşgul olma
• Kimlik karmaşası: “Bir parçam onunla birlikte öldü”
• Ölümün gerçekliğine inanmakta belirgin güçlük
• Kaybı hatırlatan şeylerden yoğun kaçınma
• Ölümle ilgili yoğun duygusal acı: öfke, suçluluk, keder
• Hayata ve ilişkilere yeniden katılmakta güçlük
• Duygusal uyuşukluk
• Hayatın anlamsız olduğu hissi
• Yoğun yalnızlık

Bu belirtilerin kişinin kültürel ve dini çevresinde beklenen yas süresini ve biçimini açıkça aşması gerekir.

Uzamış Yas ile Depresyon Arasındaki Fark

Uzamış yas ve depresyon sık birlikte görülse de farklıdır. Depresyonda üzüntü ve ilgi kaybı genele yayılmıştır. Uzamış yasta ise acı, özellikle kaybedilen kişiye ve kayba odaklanır; baskın duygu özlemdir. Bu ayrım önemlidir, çünkü uzamış yas, depresyon tedavisine her zaman tam olarak yanıt vermeyebilir ve özel yöntemler gerektirebilir.

Risk Etkenleri

• Ani, beklenmedik ya da şiddet içeren kayıplar
• Çocuk kaybı ya da eş kaybı
• Kaybedilen kişiyle çok yakın ya da bağımlı bir ilişki
• Daha önce yaşanmış kayıplar ya da travmalar
• Sosyal desteğin az olması
• Kayıp sonrasında yaşanan ek stres kaynakları: maddi sorunlar, taşınma, hukuki süreçler
• Vedalaşamamak ya da cenazeye katılamamak

Uzamış Yası Sürdüren Döngüler

• Kaçınma: Kaybı hatırlatan her şeyden uzak durmak, ölümü gerçekten kabullenmeyi engeller.
• Aşırı odaklanma: Gün boyu kaybedilen kişiyi düşünmek, hayatın diğer alanlarına yer bırakmaz.
• Ruminasyon: “Neden?” ve “Keşke” düşüncelerinde takılı kalmak.
• Olumsuz inançlar: “Mutlu olursam ona ihanet etmiş olurum”, “Onsuz hayatımın anlamı yok.”
• Geri çekilme: İnsanlardan ve etkinliklerden uzaklaşmak.

Uzamış Yas İçin Terapi

Uzamış yas için geliştirilmiş terapi yöntemleri genellikle şu bileşenleri içerir:

• Kaybın hikâyesini anlatmak: Ölümün nasıl gerçekleştiğini güvenli bir ortamda anlatarak gerçekliğini kabullenmek.
• Kaçınılan durumlara yaklaşmak: Mezar ziyareti, fotoğraflara bakmak ya da eşyaları düzenlemek gibi kaçınılan şeylere kademeli olarak yaklaşmak.
• Hayali konuşma: Kaybedilen kişiyle hayali bir konuşma yaparak söylenmemiş sözleri söylemek.
• Anılarla çalışmak: Güzel ve zor anıların bir arada tutulması.
• Kişisel hedefler: Kayıptan sonra yeniden anlamlı bir hayat kurmak için hedefler belirlemek.
• İlişkileri yeniden kurmak: Sosyal bağları güçlendirmek.

Bu yöntemler genellikle 12-16 seans sürer ve araştırmalarda etkinliği gösterilmiştir.

Bahçelievler’de Destek

Bahçelievler’de merkez, Yenibosna, Şirinevler ve Kocasinan çevresinde yas alanında çalışan uzmanlar bulunuyor. Bakırköy‘deki hastanelerin psikiyatri bölümleri ve Güngören‘deki uzmanlar da seçenekler arasında. Yas konusunda özel eğitim almış bir uzman tercih etmek faydalıdır.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme ya da kaybettiğiniz kişiye kavuşmak için yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa yalnız kalmayın ve beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Bahçelievler’deki uzmanları görmek için Bahçelievler psikologları listesine göz atabilirsiniz.