Başakşehir Oyun Terapisi Nedir, Hangi Yaşta Uygulanır?

Kısa cevap: Başakşehir’de oyun terapisi ve oyun temelli yaklaşımlar, otizm spektrumundaki çocuklarda iletişim, ortak dikkat, taklit ve sosyal etkileşim becerilerini desteklemek için de kullanılır. Bu yaklaşımlar genellikle küçük yaşlarda, ebeveynlerin aktif katılımıyla uygulanır. Oyun temelli yöntemler, özel eğitim, dil ve konuşma terapisi gibi diğer müdahalelerle birlikte kapsamlı bir planın parçası olarak en iyi sonucu verir.

Başakşehir’de genç ailelerin yoğun olarak yaşadığı mahallelerde, bazı ebeveynler çocuklarının göz teması kurmadığını, adı söylendiğinde dönüp bakmadığını, konuşmasının geciktiğini ya da hep aynı şekilde oynadığını fark ediyor. Bu ailelerin bir kısmı, çocuklarının otizm spektrumunda olduğunu öğreniyor. Tanının ardından “Ne yapabiliriz?” sorusu geliyor. Bu yazıda otizm spektrumundaki çocuklarda oyun terapisi ve oyun temelli yaklaşımların nasıl ve hangi yaşlarda kullanıldığını anlatıyoruz.

Otizm Spektrumunda Oyun

Otizm spektrumundaki çocuklar genellikle farklı şekilde oynar. Oyuncakları sıraya dizmek, tekerlekleri döndürmek, aynı hareketi tekrar tekrar yapmak ya da başkalarıyla oyun kurmakta zorlanmak sık görülür. Sembolik oyun, yani bir bloğu telefon gibi kullanmak ya da bebeği beslemek gibi hayal gücüne dayalı oyunlar gecikebilir. Ancak her çocuk farklıdır ve spektrumdaki çocuklar da kendi yollarıyla oynamaktan keyif alır.

Oyun Temelli Yaklaşımlar Neden Önemli?

Oyun, iletişim, sosyal etkileşim, dil ve düşünme becerilerinin gelişimi için doğal bir ortam sunar. Otizm spektrumundaki çocuklarda oyun temelli yaklaşımlar:

• Çocuğun ilgi alanlarından yola çıkarak etkileşim kurmayı sağlar.
• Ortak dikkat, yani bir nesneye birlikte bakma becerisini destekler.
• Taklit becerilerini geliştirir.
• Sıra alma ve karşılıklı iletişimi destekler.
• Sembolik oyunun gelişimine katkıda bulunur.
• Ebeveyn ile çocuk arasındaki ilişkiyi güçlendirir.

Kullanılan Yaklaşımlar

• İlişki temelli ve gelişimsel yaklaşımlar: Yetişkin, çocuğun oyununa katılır, onun ilgisini takip eder ve etkileşimi adım adım genişletir. Amaç, çocukla duygusal bağ ve karşılıklı iletişim kurmaktır.
• Doğal ortamda davranışsal yaklaşımlar: Oyun sırasında çocuğun kendiliğinden ortaya çıkan iletişim girişimleri desteklenir ve ödüllendirilir.
• Ebeveyn aracılı müdahaleler: Ebeveynler, evde günlük oyun ve rutinler sırasında çocuklarıyla etkileşimi artıracak teknikleri öğrenir.
• Uyarlanmış oyun terapisi: Daha büyük ve dil becerileri gelişmiş çocuklarda, kaygı ve duygusal zorluklar için oyun terapisi uyarlanarak kullanılabilir.

Hangi Yaşta Başlanmalı?

Araştırmalar, otizm spektrumundaki çocuklarda erken müdahalenin önemini vurgular. Oyun temelli ve ebeveyn katılımlı yaklaşımlar, iki ila beş yaş arasında başlandığında özellikle etkilidir. Ancak daha büyük yaşlarda da oyun ve etkileşim temelli çalışmalar faydalı olmaya devam eder. Tanı sürecini beklemeden, erken belirtiler fark edildiğinde destek almaya başlamak önemlidir.

Kapsamlı Bir Planın Parçası

Otizm spektrumundaki çocuklar için en etkili destek, genellikle farklı uzmanların bir arada çalıştığı kapsamlı bir plandır:

• Çocuk ve ergen psikiyatristi: tanı ve takip
• Özel eğitim uzmanı: bireyselleştirilmiş eğitim programı
• Dil ve konuşma terapisti: iletişim becerileri
• Ergoterapist: duyusal ve motor beceriler
• Psikolog: davranış, duygusal destek ve aile danışmanlığı

Oyun temelli yaklaşımlar bu planın tamamlayıcı bir parçasıdır, tek başına bir tedavi olarak düşünülmemelidir.

Ebeveynler İçin Evde Oyun

• Çocuğunuzun sevdiği etkinliklerden başlayın ve ona katılın.
• Yüz hizasında oturun; göz temasını zorlamadan kolaylaştırın.
• Çocuğunuzun yaptıklarını taklit edin; bu, onun ilgisini çekebilir.
• Sıra almayı içeren basit oyunlar oynayın: top yuvarlamak, blokları sırayla dizmek.
• Kısa ve basit cümlelerle ne yaptığınızı anlatın.
• Çocuğunuzun her iletişim girişimini fark edin ve karşılık verin.
• Günlük rutinleri, örneğin banyo ve yemek zamanını, etkileşim fırsatına dönüştürün.

Ebeveynlerin Kendi İhtiyaçları

Otizm tanısı almış bir çocuğun ebeveyni olmak, yoğun duygular ve sorumluluklar getirebilir. Ebeveynlerin kendi duygularıyla baş etmeleri, destek gruplarına katılmaları ve gerektiğinde psikolojik destek almaları önemlidir.

Başakşehir’de Destek

Başakşehir’de Bahçeşehir, Kayaşehir ve Altınşehir çevresinde özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile çocuklarla çalışan psikologlar bulunuyor. İlçedeki büyük hastanelerin çocuk psikiyatrisi bölümleri tanı ve yönlendirme için başvurulabilecek yerlerdir. Rehberlik araştırma merkezleri de eğitim planlaması konusunda destek sunar.

Acil Durumlar

Çocuğunuzda kendine zarar verme davranışları ya da güvenliğini tehdit eden bir durum fark ederseniz beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Başakşehir’deki uzmanları görmek için Başakşehir psikologları listesine göz atabilirsiniz.