Kartal Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Kısa cevap: Kartal’da bilişsel davranışçı terapi (BDT), travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) için de kanıta dayalı bir tedavi seçeneğidir. Travma odaklı BDT; travmatik anının güvenli bir ortamda işlenmesini, travmayla ilgili suçluluk ve “dünya tamamen tehlikeli” gibi inançların gözden geçirilmesini ve kaçınılan hatırlatıcılara kademeli olarak yaklaşılmasını içerir. Bilişsel işleme terapisi ve uzun süreli maruz bırakma bu alanda en çok araştırılmış yöntemlerdir.

Bir trafik kazası, deprem, saldırı, ani bir kayıp ya da başka bir korkutucu olay… Bu tür deneyimlerin ardından pek çok kişi bir süre kabuslar, ani irkilmeler ve yoğun korku yaşar; bu tepkiler çoğu zaman haftalar içinde hafifler. Ancak bazı kişilerde belirtiler aylar, hatta yıllar boyu sürer. Bu yazıda Kartal’da travma sonrası zorluklar yaşayanlar için travma odaklı BDT’yi anlatıyoruz.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nedir?

TSSB, yaşamı tehdit eden ya da ciddi yaralanma riski taşıyan bir olayı yaşamak ya da ona tanık olmak sonrasında gelişebilen bir durumdur. Temel belirtiler:

• Yeniden yaşama: İstemsiz anılar, kabuslar, olay yeniden yaşanıyormuş gibi hissetmek
• Kaçınma: Olayı hatırlatan yerlerden, kişilerden, konuşmalardan ve düşüncelerden uzak durmak
• Düşünce ve duygudaki olumsuz değişiklikler: Suçluluk, utanç, başkalarından kopukluk, olumlu duyguları yaşayamama
• Aşırı uyarılmışlık: Sürekli tetikte olma, kolay irkilme, uyku sorunları, öfke patlamaları

Bu belirtiler bir aydan uzun sürüyor ve hayatı belirgin şekilde etkiliyorsa uzman değerlendirmesi önemlidir.

Travma Belleği Neden Farklıdır?

Travmatik anılar, sıradan anılardan farklı şekilde depolanır. Genellikle parçalı, düzensiz ve yoğun duyusal ayrıntılarla doludur. Bu anılar zamanla geçmişe yerleşmek yerine şimdi yaşanıyormuş gibi hissedilir. Kaçınma, bu anıların işlenmesini engeller; bu yüzden belirtiler sürer. Travma odaklı BDT, anının işlenmesine ve geçmişe yerleşmesine yardımcı olur.

Travma Odaklı BDT Yöntemleri

Bilişsel İşleme Terapisi

Travmanın ardından gelişen ve kişiyi “takılı” bırakan inançlar üzerinde çalışılır. Örneğin:

• “Benim suçumdu, engelleyebilirdim.”
• “Hiçbir yer güvenli değil.”
• “Kimseye güvenemem.”
• “Ben artık zayıf ve bozuk biriyim.”

Kişi, travma hakkında yazılı bir anlatı hazırlayabilir ve bu inançlar yapılandırılmış sorularla birlikte incelenir. Bu yöntem genellikle 12 seans civarında sürer.

Uzun Süreli Maruz Bırakma

Kişi, güvenli bir terapi ortamında travmatik anıyı ayrıntılı olarak ve tekrar tekrar anlatır. Ayrıca güvenli olduğu halde kaçındığı yerlere ve durumlara kademeli olarak yaklaşır. Bu süreç, anının yarattığı korkunun azalmasını ve kişinin bu anıyla baş edebileceğini öğrenmesini sağlar.

Travma Odaklı Bilişsel Terapi

Travmanın kişisel anlamı, travma belleği ve kişiyi tehlike hissinde tutan davranışlar üzerinde birlikte çalışılır. Anının en zor anları “güncellenir”; örneğin “Öleceğim” düşüncesine “Hayatta kaldım” bilgisi eklenir.

Güvenlik ve Hazırlık

Travma odaklı çalışmaya başlamadan önce kişinin güvende olması ve temel duygu düzenleme becerilerine sahip olması önemlidir. Terapist, ilk seanslarda nefes ve topraklama gibi yoğun duygularla baş etme teknikleri öğretebilir. Süreç, kişinin hızına göre ilerler ve hiçbir adım zorla atılmaz.

Kimler İçin Uygun?

Travma odaklı BDT; kaza, doğal afet, saldırı, şiddet, savaş, ani kayıp gibi farklı travmatik deneyimler sonrası TSSB yaşayan yetişkin, ergen ve çocuklar için uygundur. Çocuk ve ergenler için uyarlanmış travma odaklı BDT programları da bulunmaktadır.

Diğer Seçenekler

TSSB tedavisinde EMDR de etkinliği gösterilmiş bir yöntemdir. Bazı durumlarda psikiyatrist ilaç tedavisi de önerebilir. Hangi yöntemin uygun olduğu, uzmanla birlikte değerlendirilir.

Kartal’da BDT

Kartal’da merkez, Yakacık, Soğanlık ve Kordonboyu çevresinde travma odaklı çalışan uzmanlar bulunuyor. İlçedeki eğitim ve araştırma hastanelerinin psikiyatri bölümleri de başvurulabilecek yerler arasında. Travma alanında özel eğitim almış bir uzman tercih etmek önemlidir.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112’yi arayın. Şiddet durumunda 155 ve 183 hatları da aranabilir.

Sık Sorulan Sorular

Kartal’daki uzmanları görmek için Kartal psikologları listesini inceleyebilirsiniz.