Beykoz Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Kısa cevap: Beykoz’da bilişsel davranışçı terapi (BDT), ileri yaştaki kişilerde görülen kaygı ve aşırı endişe için de etkili bir yöntemdir. Yaşlılara uyarlanmış BDT; daha yavaş tempoda ilerleyen seanslar, yazılı hatırlatıcılar, sağlık ve düşme korkusu gibi yaşa özgü kaygılara odaklanma ve gerektiğinde aile katılımı içerir. Yaşlılıkta kaygı normal kabul edilmemeli; tedavi edilebilir bir durumdur.

Beykoz’da yaşayan pek çok aile, yaşlı anne ya da babalarının giderek daha fazla endişelendiğini fark ediyor. Torunlar eve geç kalınca saatlerce telefonla aramak, her bedensel değişiklikte ciddi bir hastalıktan korkmak, düşme korkusuyla evden çıkmamak, gece yatınca saatlerce endişelenmek… Bu durum çoğu zaman “yaşlılıkta olur” denerek geçiştiriliyor. Oysa ileri yaşta kaygı, uygun destekle hafifletilebilir. Bu yazıda Beykoz’daki yaşlılar ve aileleri için yaşlılara uyarlanmış BDT’yi anlatıyoruz.

İleri Yaşta Kaygı

Kaygı bozuklukları, ileri yaşta da sık görülür ama çoğu zaman fark edilmez. Bunun birkaç nedeni vardır: Kaygı belirtileri bedensel hastalıklarla karışabilir; yaşlılar psikolojik sorunlardan söz etmekte çekingen olabilir; çevre de endişeyi yaşlılığın doğal bir parçası sanabilir. Oysa tedavi edilmeyen kaygı, yaşam kalitesini düşürür, uykuyu bozar, sosyal geri çekilmeye ve depresyona yol açabilir.

Yaşlılarda Sık Görülen Kaygılar

• Sağlık kaygısı: Ciddi bir hastalığa yakalanma ya da mevcut hastalığın kötüleşmesi
• Düşme korkusu: Düşüp yaralanma ve bağımlı hale gelme
• Sevdikleri için endişe: Çocuklar ve torunlarla ilgili sürekli endişe
• Maddi kaygılar: Geçim ve gelecekle ilgili belirsizlik
• Yalnızlık ve kayıp: Eş, arkadaş ve akrabaların kaybı
• Bağımsızlığı kaybetme: Başkalarına yük olma korkusu
• Bellek kaygısı: Unutkanlığın bunama belirtisi olduğu korkusu

Yaşlılara Uyarlanmış BDT

BDT, ileri yaştaki kişilerin ihtiyaçlarına göre uyarlanabilir:

• Daha yavaş tempo: Seanslarda daha az konu, daha fazla tekrar.
• Yazılı materyaller: Seansta konuşulanların özetlendiği büyük puntolu notlar.
• Somut örnekler: Soyut kavramlar yerine günlük hayattan örnekler.
• Kısa seanslar: Gerekirse daha kısa ama daha sık seanslar.
• Duyusal ihtiyaçlar: İşitme ve görme güçlüklerine uygun bir ortam.
• Aile katılımı: Kişinin onayıyla, bir yakının bazı seanslara katılması.
• Ev ziyareti ya da online seçenekler: Hareket kısıtlılığı olanlar için.

BDT’de Kullanılan Yöntemler

• Endişe zamanı: Endişeleri gün içine yaymak yerine belirli bir saate ertelemek.
• Endişeleri ayırmak: Çözülebilir ve çözülemez endişeleri birbirinden ayırmak; çözülebilir olanlar için somut adımlar planlamak.
• Felaketleştiren düşünceleri sorgulamak: “Başım döndü, kesin felç geçireceğim” gibi düşünceleri incelemek.
• Gevşeme teknikleri: Nefes egzersizleri ve kas gevşetme.
• Kademeli yüzleşme: Düşme korkusuyla kaçınılan etkinliklere güvenli adımlarla dönmek.
• Etkinlik planlama: Sosyal ve keyif veren etkinlikleri artırmak.
• Uyku düzenleme: Kaygıyla bozulan uykuyu iyileştirmek.

Düşme Korkusunda BDT

Bir kez düşmüş ya da düşmekten korkan yaşlılar, giderek daha az hareket etmeye başlar. Bu hareketsizlik kasları zayıflatır ve dengeyi bozar; böylece gerçekten düşme riski artar. BDT’de bu kısır döngü kırılmaya çalışılır. Fizyoterapistle iş birliği içinde denge egzersizleri yapılır, evde güvenlik önlemleri alınır ve kaçınılan etkinliklere kademeli olarak dönülür.

Bellek Kaygısı mı, Bunama mı?

Unutkanlık, ileri yaşta kaygının sık nedenlerinden biridir. Ancak kaygının kendisi de dikkat ve bellek sorunlarına yol açabilir. Bellek şikâyetleri varsa önce bir nöroloji ya da geriatri değerlendirmesi yapılması önemlidir. Değerlendirme sonucunda ciddi bir sorun yoksa, bellek kaygısı BDT ile ele alınabilir.

Ailelere Kısa Not

Yaşlı yakınınızın endişelerini küçümsemek ya da sürekli güvence vermek, kaygıyı azaltmaz. Onun yerine endişelerini dinleyin, sakin kalın ve uzman desteği almasını teşvik edin. Psikolojik destekten çekinen yaşlılara, bunun güçsüzlük değil, yaşam kalitesini artırmanın bir yolu olduğunu anlatmak faydalı olabilir.

Beykoz’da BDT

Beykoz’da merkez, Kavacık, Paşabahçe ve Çubuklu çevresinde BDT ile çalışan uzmanlar bulunuyor. Bazı uzmanlar ev ziyareti ya da online seans seçenekleri sunabilir. Üsküdar‘daki uzmanlar ve hastanelerin geriatri ile psikiyatri bölümleri de seçenekler arasında.

Acil Durumlar

Yakınınızda kendine zarar verme düşünceleri ya da ani bir bilinç değişikliği fark ederseniz beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Beykoz’daki uzmanları görmek için Beykoz psikologları listesini inceleyebilirsiniz.