Büyükçekmece BDT Terapisi: Düşünce ve Davranış Odaklı Destek

Kısa cevap: Büyükçekmece’de BDT terapisi, çocuklar ve ergenler için de yaşlarına uygun şekilde uyarlanarak uygulanır. Çocuklarda düşünceler çizimler, hikâyeler, oyunlar ve somut araçlarla çalışılır; ebeveynler sürecin aktif bir parçası olur. Çocuk ve ergenlerde BDT; kaygı bozuklukları, OKB, depresyon ve davranış sorunlarında araştırmalarla desteklenmiş etkili bir yöntemdir.

Bilişsel davranışçı terapi genellikle yetişkinler için anlatılır: düşünce kayıtları, bilişsel çarpıtmalar, davranış deneyleri… Peki yedi yaşındaki bir çocuk ya da on üç yaşındaki bir ergen için BDT nasıl işler? Büyükçekmece’de çocuğu için destek arayan pek çok ebeveyn, bu yöntemin çocuklara nasıl uygulandığını merak ediyor. Bu yazıda çocuk ve ergenlerde BDT’nin nasıl uyarlandığını ve ebeveynlerin bu süreçteki rolünü anlatıyoruz.

Çocuklar İçin BDT Neden Uyarlanır?

Çocukların düşünme becerileri yetişkinlerden farklıdır. Küçük çocuklar soyut kavramları anlamakta zorlanabilir; kendi düşüncelerini ve duygularını adlandırmakta güçlük çekebilir. Bu nedenle çocuklarla yapılan BDT, gelişim düzeyine göre uyarlanır: daha somut, daha görsel, daha oyunlu ve ebeveyn katılımı daha yüksektir.

Yaşa Göre Uyarlamalar

• Okul öncesi (4-6 yaş): Çoğunlukla ebeveyn odaklı çalışılır; ebeveynlere çocuğun kaygı ve davranışlarıyla nasıl baş edecekleri öğretilir. Çocukla oyun ve hikâyeler kullanılır.
• İlkokul (7-11 yaş): Çocuk ve ebeveynle birlikte çalışılır. Duygu termometreleri, düşünce baloncukları, çizimler ve kahraman hikâyeleri gibi somut araçlar kullanılır.
• Ergenlik (12-18 yaş): Yetişkin BDT’sine daha yakın bir yaklaşım izlenir; ancak ergenin özerkliği, mahremiyeti ve motivasyonu özellikle gözetilir. Ebeveyn katılımı daha sınırlı olabilir.

Çocuklarda Kullanılan Araçlar

• Duygu termometresi: Duygunun ne kadar yoğun olduğunu 0-10 arasında renkli bir termometre üzerinde göstermek.
• Düşünce baloncukları: Çizgi roman karakterleri üzerinden “Bu çocuk ne düşünüyor olabilir?” diye sormak.
• Endişe canavarı: Kaygıyı çocuğun dışında bir karakter olarak tasvir etmek ve onunla baş etmenin yollarını bulmak.
• Dedektif düşünme: Bir düşüncenin doğru olup olmadığını araştıran bir dedektif gibi kanıt toplamak.
• Cesaret merdiveni: Korkulan durumlara kolaydan zora doğru basamak basamak yaklaşmak.
• Ödül çizelgesi: Cesaretli davranışları ve çabaları ödüllendirmek.
• Nefes oyunları: Balon şişirme, mum söndürme gibi eğlenceli nefes egzersizleri.

Ebeveynin Rolü

Çocuklarda BDT’nin başarısında ebeveynlerin rolü büyüktür. Ebeveynler:

• Seanslarda öğrenilen becerilerin evde uygulanmasına destek olur.
• Çocuğun kaygısını istemeden besleyen davranışlarını fark eder ve değiştirir. Örneğin aşırı güvence vermek ya da çocuğun her korktuğu durumdan kaçmasına izin vermek.
• Cesaretli davranışları fark eder ve takdir eder.
• Kendi kaygılarıyla nasıl baş ettiklerini göstererek model olur.
• Terapistle düzenli iletişim kurar.

Bazı programlarda ebeveynler için ayrı seanslar da yapılır.

Çocuk ve Ergenlerde BDT’nin Etkili Olduğu Alanlar

• Ayrılık kaygısı
• Yaygın kaygı
• Sosyal kaygı
• Özgül fobiler, örneğin karanlık, köpek, iğne
• Okul reddi
• Obsesif kompulsif bozukluk
• Ergenlerde depresyon
• Travma sonrası stres
• Öfke ve davranış sorunları
• Uyku sorunları

Örnek: Karanlık Korkusu

Dokuz yaşındaki bir çocuk, karanlıktan korktuğu için her gece ebeveyninin yanında uyuyor. BDT’de çocuk, korkusunu bir “korku canavarı” olarak çizer ve onunla neler yapabileceğini konuşur. Ardından bir cesaret merdiveni hazırlanır: Önce ışık açık kendi odasında beş dakika kalmak, sonra loş ışıkta, sonra gece lambasıyla, en son karanlıkta uyumak. Her basamak tamamlandığında ödül çizelgesine bir yıldız eklenir. Ebeveynler, çocuğu yatağına geri götürmeyi ve sakin kalmayı öğrenir.

Seans Sayısı

Çocuk ve ergenlerde BDT genellikle 10-16 seans sürer. Seanslar çocuğun yaşına göre 30-50 dakika arasında olabilir ve bazı seanslara ebeveynler de katılır.

Büyükçekmece’de BDT

Büyükçekmece’de merkez, Mimarsinan ve Kumburgaz çevresinde çocuk ve ergenlerle BDT çalışan uzmanlar bulunuyor. Okul rehberlik servisleri ilk başvuru noktası olabilir. Beylikdüzü ve Esenyurt‘taki uzmanlar da seçenekler arasında. Çocuklarla çalışma konusunda özel eğitim almış bir uzman tercih etmek önemlidir.

Acil Durumlar

Çocuğunuzda kendine zarar verme düşünceleri ya da belirgin bir umutsuzluk fark ederseniz beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Büyükçekmece’deki uzmanları görmek için Büyükçekmece psikologları listesine göz atabilirsiniz.