Ümraniye Psikoterapi: Bireysel Terapi Rehberi

Kısa cevap: Ümraniye’de bireysel psikoterapi seçenekleri arasında en yaygın ve en çok araştırılmış yöntemlerden biri bilişsel davranışçı terapidir. Bu yöntem, bir olayın kendisinden çok o olayı nasıl yorumladığımızın duygularımızı ve davranışlarımızı belirlediği fikrine dayanır. Düşünce hatalarını fark etmeyi, daha dengeli düşünmeyi ve yeni davranışlar denemeyi öğretir. Genellikle 8-20 seans sürer.

Ümraniye’de terapist arayan biri, profillerde en sık “BDT” kısaltmasıyla karşılaşıyor. Bilişsel davranışçı terapi, depresyondan kaygıya, panikten takıntılara kadar pek çok sorunda etkinliği gösterilmiş, yapılandırılmış bir yöntem. Ama tam olarak nasıl işliyor? Bu yazıda Ümraniye’de yaşayanlar için bireysel terapinin ne olduğunu ve bilişsel davranışçı terapinin temel ilkelerini, araçlarını ve seans yapısını ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Bireysel Terapi Nedir?

Bireysel terapi, bir kişinin bir ruh sağlığı uzmanıyla birebir yürüttüğü, düzenli görüşmelere dayanan bir tedavi sürecidir. Bilişsel davranışçı terapi, bireysel terapide kullanılan en yaygın yöntemlerden biridir.

Bilişsel Model

Bilişsel davranışçı terapinin temelinde basit ama güçlü bir fikir yatar: Duygularımızı ve davranışlarımızı belirleyen şey, yaşadığımız olayların kendisinden çok, o olayları nasıl yorumladığımızdır. Örneğin bir arkadaşınız mesajınıza saatlerce cevap vermediğinde:

• “Bana kızgın olmalı” diye düşünürseniz kaygı hissedersiniz.
• “Beni önemsemiyor” diye düşünürseniz üzüntü ya da öfke hissedersiniz.
• “Muhtemelen meşguldür” diye düşünürseniz pek bir şey hissetmezsiniz.

Aynı olay, farklı düşüncelerle bambaşka duygulara yol açar. Bilişsel davranışçı terapi, bu düşünceleri fark etmeyi ve değerlendirmeyi öğretir.

Otomatik Düşünceler ve Düşünce Hataları

Zihnimizde sürekli, hızlı ve farkında olmadan beliren düşüncelere otomatik düşünceler denir. Bu düşünceler bazen gerçeği çarpıtır. Sık görülen düşünce hataları:

• Felaketleştirme: En kötü sonucun gerçekleşeceğini varsaymak
• Ya hep ya hiç düşüncesi: Durumları yalnızca iki uç olarak görmek
• Aşırı genelleme: Tek bir olaydan genel bir sonuç çıkarmak: “Hep böyle olur”
• Zihin okuma: Başkalarının ne düşündüğünü bildiğini varsaymak
• Kişiselleştirme: Olumsuz olayları kendine mal etmek
• Olumluyu küçümseme: İyi şeyleri önemsiz saymak
• -meli, -malı düşünceleri: Kendine ve başkalarına katı kurallar koymak

Temel İnançlar

Otomatik düşüncelerin altında daha derin, kişinin kendisi, başkaları ve dünya hakkındaki temel inançları yatar: “Ben yetersizim”, “İnsanlar güvenilmezdir”, “Dünya tehlikeli bir yerdir.” Bu inançlar genellikle erken yaşlarda oluşur. Bilişsel davranışçı terapinin ilerleyen aşamalarında bu temel inançlar da ele alınır.

Davranışsal Bileşen

Bilişsel davranışçı terapi yalnızca düşüncelerle değil, davranışlarla da çalışır. Örneğin:

• Depresyonda etkinlik planlaması ile keyif ve başarı veren etkinlikler artırılır.
• Kaygıda kaçınılan durumlarla kademeli yüzleşme yapılır.
• Davranış deneyleriyle olumsuz inançlar sınanır.

Seans Yapısı

Bilişsel davranışçı terapi seansları genellikle belirli bir yapıyı izler:

• Ruh hâlinin kısa değerlendirmesi
• Önceki seansla bağlantı kurulması
• Gündem belirlenmesi
• Ödevin gözden geçirilmesi
• Gündemdeki konuların ele alınması
• Yeni ödevin belirlenmesi
• Seans özeti ve geri bildirim

Hangi Sorunlarda Etkili?

• Depresyon
• Yaygın kaygı bozukluğu, panik bozukluğu, sosyal kaygı
• Obsesif kompulsif bozukluk
• Travma sonrası stres bozukluğu
• Uykusuzluk
• Öfke yönetimi
• Düşük özgüven

Ümraniye’de Seçenekler

Ümraniye’de Çakmak, Atakent, Tepeüstü, Ihlamurkuyu, Site ve finans bölgesine yakın mahallelerde bilişsel davranışçı terapi uygulayan çok sayıda terapist bulunuyor. İlçedeki eğitim ve araştırma hastanesinin psikiyatri polikliniği ve aile hekimleri kamu seçeneklerini oluşturuyor. Online seanslar da yaygın şekilde kullanılıyor.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112’yi arayın.

Düşünce Kaydıyla Çalışmak

Bilişsel davranışçı terapinin en temel araçlarından biri düşünce kaydıdır. Zorlayıcı bir an yaşandığında; durum, akla gelen otomatik düşünce, hissedilen duygu ve şiddeti yazılır. Ardından düşünceyi destekleyen ve desteklemeyen kanıtlar sıralanır ve daha dengeli bir alternatif düşünce oluşturulur. Son olarak duygunun şiddeti yeniden değerlendirilir. Bu alıştırma, zamanla zihinde otomatik hâle gelir ve kişi zor anlarda kendi düşüncelerini daha hızlı sorgulayabilir.

Terapist ile Danışan İş Birliği

Bu yöntemde terapist ile danışan, bir araştırma ekibi gibi birlikte çalışır. Terapist danışanın düşüncelerini doğrudan “yanlış” ilan etmez; bunun yerine sorular sorarak danışanın kendi düşüncelerini sorgulamasına yardımcı olur. Bu soru sorma tarzına “sokratik sorgulama” denir. Amaç, danışanın terapi bittikten sonra da kendi terapisti olabilmesidir.

Sık Sorulan Sorular

Ümraniye’deki terapistleri görmek için Ümraniye psikologları listesini inceleyebilirsiniz.