Çekmeköy BDT Terapisi: Düşünce ve Davranış Odaklı Destek

Kısa cevap: Çekmeköy’de BDT terapisinin en güçlü araçlarından biri maruz bırakmadır. Bu teknikte kişi, korktuğu ve kaçındığı durumlarla güvenli bir şekilde, kolaydan zora doğru ve kademeli olarak yüzleşir. Kaçınma kısa vadede rahatlatır ama korkuyu sürdürür; maruz bırakma ise beynin korkulan durumun tehlikeli olmadığını yeniden öğrenmesini sağlar. Fobiler, panik, sosyal kaygı ve OKB’de çok etkilidir.

Asansöre binemeyen, köprüden geçemeyen, kalabalık bir mağazaya giremeyen ya da köpek gördüğünde yolunu değiştiren pek çok kişi var. Korkulan durumdan kaçmak, o anda büyük bir rahatlama sağlar. Ama zamanla kaçınılan durumların listesi uzar ve hayat giderek daralır. Bilişsel davranışçı terapide bu döngüyü kırmanın en etkili yollarından biri maruz bırakmadır. Bu yazıda Çekmeköy’de BDT’yi araştıranlar için bu tekniğin ne olduğunu ve nasıl uygulandığını anlatıyoruz.

Kaçınma Neden Korkuyu Sürdürür?

Bir durumdan korktuğumuzda ve ondan kaçtığımızda, kaygımız hemen azalır. Beynimiz bu rahatlamayı bir ödül olarak algılar ve kaçmayı öğrenir. Ama aynı zamanda önemli bir şeyi öğrenme fırsatını kaçırırız: Korktuğumuz şeyin aslında o kadar tehlikeli olmadığını ve kaygının kendiliğinden azalabileceğini. Böylece her kaçınma, korkuyu biraz daha güçlendirir.

Maruz Bırakma Nasıl İşler?

Maruz bırakmada kişi, korktuğu duruma bilinçli ve planlı bir şekilde yaklaşır ve kaçmadan orada kalır. Bu sırada şunları deneyimler:

• Kaygı başta yükselir ama bir süre sonra azalmaya başlar.
• Korkulan felaket gerçekleşmez ya da gerçekleşse bile baş edilebilir.
• Kaygıya dayanabileceğini öğrenir.
• Tekrar ettikçe kaygı her seferinde daha az yükselir.

Güncel araştırmalar, maruz bırakmada önemli olanın kaygının mutlaka azalması değil, kişinin beklentilerinin çürütülmesi ve yeni bir öğrenmenin gerçekleşmesi olduğunu vurgular.

Korku Hiyerarşisi Hazırlamak

Maruz bırakmanın ilk adımı, korkulan durumların kolaydan zora doğru sıralandığı bir liste, yani korku hiyerarşisi hazırlamaktır. Her duruma 0-100 arasında bir kaygı puanı verilir. Örneğin asansör korkusu yaşayan biri için:

1. Asansörlerin fotoğraflarına bakmak (20)
2. Asansörün önünde beklemek (30)
3. Kapısı açık asansörün içinde durmak (40)
4. Biriyle birlikte bir kat çıkmak (55)
5. Tek başına bir kat çıkmak (65)
6. Tek başına beş kat çıkmak (80)
7. Kalabalık bir asansörde on kat çıkmak (95)

Maruz Bırakma Türleri

• Gerçek hayatta maruz bırakma: Korkulan duruma bizzat girmek.
• İmgesel maruz bırakma: Korkulan durumu zihinde canlandırmak. Gerçek hayatta yapılması zor ya da uygun olmayan durumlar için kullanılır.
• Bedensel duyumlara maruz bırakma: Panik bozuklukta, korkulan bedensel duyumları örneğin baş dönmesi ya da hızlı kalp atışını güvenli egzersizlerle oluşturmak.
• Sanal gerçeklik: Bazı merkezlerde uçuş ya da yükseklik korkusu için sanal gerçeklik ortamları kullanılabilir.

Maruz Bırakmada Dikkat Edilecekler

• Kademeli ilerlemek: Kolay basamaklardan başlanır; bir basamak rahat hale gelince bir sonrakine geçilir.
• Yeterli süre kalmak: Durumda, beklentileri test edecek kadar kalmak gerekir.
• Tekrar: Aynı basamak birkaç kez tekrarlanır.
• Güvenlik davranışlarını bırakmak: Örneğin asansörde telefona bakarak dikkati dağıtmak ya da sürekli bir kaçış yolu planlamak, öğrenmeyi engelleyebilir.
• Gönüllülük: Kişi hiçbir zaman zorlanmaz; her adım iş birliğiyle planlanır.

Maruz Bırakma Hangi Sorunlarda Kullanılır?

• Özgül fobiler: yükseklik, hayvanlar, iğne, uçak, asansör
• Panik bozukluk ve agorafobi
• Sosyal kaygı
• Obsesif kompulsif bozukluk (tepki önleme ile birlikte)
• Travma sonrası stres bozukluğu (travma odaklı yaklaşımlarla)
• Sağlık kaygısı

Neden Bir Uzmanla?

Maruz bırakma, basit görünse de doğru planlanması ve uygulanması önemlidir. Çok hızlı ilerlemek ya da yanlış bir şekilde uygulamak, korkuyu güçlendirebilir. Bir uzman, hiyerarşinin doğru hazırlanmasına, güvenlik davranışlarının fark edilmesine ve sürecin kişiye uygun ilerlemesine yardımcı olur. Bazı maruz bırakma seansları terapistle birlikte, seans dışında yapılabilir.

Çekmeköy’de BDT

Çekmeköy’de merkez, Taşdelen ve Alemdağ çevresinde maruz bırakma temelli BDT uygulayan uzmanlar bulunuyor. Ümraniye ve Sancaktepe‘deki uzmanlar da seçenekler arasında. Fobiler ve kaygı bozuklukları konusunda deneyimli bir uzman tercih etmek faydalıdır.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Çekmeköy’deki uzmanları görmek için Çekmeköy psikologları listesine göz atabilirsiniz.