Stonewalling (Taş Duvar Örme) Nedir?

Kısa cevap: Stonewalling (taş duvar örme), bir tartışma ya da zor bir konuşma sırasında kişinin tamamen kapanması, cevap vermemesi, göz temasını kesmesi ve karşısındakini duymuyormuş gibi davranmasıdır. Çift terapisti John Gottman, stonewalling’i ilişkilerin biteceğini en güçlü şekilde öngören dört davranıştan biri olarak tanımlar. Çoğu zaman ceza değil, duygusal taşmanın sonucudur; ancak tekrarlandıkça ilişkiyi aşındırır.

Stonewalling ne demek?

İngilizce “stonewall” taştan duvar demektir. İlişki psikolojisinde stonewalling, kişinin bir çatışma sırasında karşısındakiyle arasına görünmez bir duvar örmesini anlatır. Partner konuşur, sorar, üzülür; diğer taraf ise ifadesiz bir yüzle telefonuna bakar, odadan çıkar, tek kelimelik cevaplar verir ya da hiç cevap vermez. Karşı taraf için bu, bir duvarla konuşmak gibidir.

Stonewalling her zaman bilinçli bir cezalandırma değildir. Araştırmalar, çatışma anında duygusal olarak “taşan” kişilerin vücudunun bir tür kapanma tepkisi verdiğini gösterir. Ancak sebebi ne olursa olsun, düzenli tekrarlandığında ilişkideki güveni ve yakınlığı ciddi biçimde zedeler.

Stonewalling belirtileri

1. Tartışma sırasında göz temasını kesmek, uzağa bakmak
2. Tek kelimelik cevaplar: “Tamam”, “Bilmiyorum”, “Her neyse”
3. Konu açıldığında telefona, televizyona ya da işe yönelmek
4. Konuşmanın ortasında açıklama yapmadan odadan çıkmak
5. Yüz ifadesinin tamamen donuklaşması
6. Saatlerce, hatta günlerce konuyu konuşmayı reddetmek
7. Partnerin duygusal tepkilerine hiçbir karşılık vermemek

Gottman’ın dört atlısı ve stonewalling

John ve Julie Gottman’ın dört on yılı aşan çift araştırmaları, boşanmayı öngören dört iletişim kalıbı tanımlar ve bunları “Kıyamet’in Dört Atlısı” olarak adlandırır:

Atlı	Ne demek?	Panzehiri
Eleştiri	Davranışı değil kişiliği hedef almak	“Ben” diliyle yumuşak başlangıç
Aşağılama	Alay, küçümseme, üstünlük	Takdir ve saygı kültürü
Savunmacılık	Sorumluluğu reddedip karşı suçlama	Payını kabul etmek
Stonewalling	Duygusal olarak kapanmak	Mola verip kendini sakinleştirmek

Gottman’a göre stonewalling genellikle dört atlının en son ortaya çıkanıdır. Eleştiri, aşağılama ve savunmacılığın uzun süre biriktiği ilişkilerde kişi sonunda “konuşmak işe yaramıyor” noktasına gelir ve kapanır. Araştırmalarda stonewalling’in erkeklerde biraz daha sık görüldüğü bildirilse de her cinsiyette rastlanır.

Neden olur? Duygusal taşma

Gottman’ın laboratuvar çalışmalarında, stonewalling yapan kişilerin kalp atışının tartışma sırasında dakikada 100’ün üzerine çıktığı gözlemlenmiştir. Bu duruma “duygusal taşma” (flooding) denir. Kişi dışarıdan sakin ve ilgisiz görünür, ama içeride savaş-kaç tepkisi devrededir; düşünmek, dinlemek ve empati kurmak fizyolojik olarak zorlaşır. Kapanmak, bu yoğunlukla başa çıkmanın ilkel bir yoludur.

Diğer nedenler arasında çatışmadan kaçınan bir ailede büyümek, duygularını ifade etmeyi öğrenememek (aleksitimi), kaçıngan bağlanma stili ve karşı tarafın sert eleştirilerine karşı kendini koruma ihtiyacı sayılabilir. Daha az sıklıkla stonewalling, partneri cezalandırmak ve kontrol etmek için bilinçli olarak kullanılır.

Stonewalling ile sessiz muamele farkı

İkisi dışarıdan benzer görünse de motivasyonları farklıdır. Stonewalling çoğunlukla anın yoğunluğuna verilen bir kapanma tepkisidir; kişi sakinleşince konuşmaya dönebilir. Sessiz muamele (silent treatment) ise daha uzun sürelidir ve genellikle karşı tarafı cezalandırmak, suçlu hissettirmek ya da istediğini yaptırmak için kullanılır. Sessiz muamele uzun süre ve sistematik biçimde uygulandığında duygusal istismarın bir türü olarak değerlendirilir.

İlişkiye etkileri

Stonewalling’e maruz kalan partner kendini görülmemiş, değersiz ve yalnız hisseder. Genellikle karşı tarafı “uyandırmak” için sesini yükseltir, ısrar eder ya da ağlar; bu da kapanan tarafın daha da taşmasına ve daha çok kapanmasına yol açar. Böylece biri peşine düşen, diğeri kaçan bir döngü oluşur. Zamanla konular hiç konuşulmaz hâle gelir, kırgınlıklar birikir ve duygusal mesafe büyür.

Stonewalling nasıl aşılır?

1. Taşmayı fark edin. Kalp çarpıntısı, sıcaklık hissi, düşüncelerin durması taşmanın işaretleridir.
2. Kapanmak yerine mola isteyin. “Şu an taştım, 20 dakika ara verip sonra konuşalım” demek, duvar örmekten çok farklıdır.
3. Molayı gerçekten sakinleşmek için kullanın. Gottman en az 20 dakika önerir; bu sürede tartışmayı kafada tekrar oynatmak yerine yürüyüş, nefes egzersizi ya da müzik işe yarar.
4. Konuya geri dönün. Molanın konuyu kapatma bahanesine dönüşmemesi güven için kritiktir.
5. Yumuşak başlangıç yapın. Diğer partner “Sen hep…” yerine “Ben … hissettim” diye başlarsa taşma riski azalır.

Çift terapisi ne zaman gerekir?

Stonewalling düzenli hâle geldiyse, önemli konular aylardır konuşulamıyorsa ya da kovalama-kaçma döngüsü kendi başınıza kırılamıyorsa bir psikolog ile çalışmak büyük fark yaratır. Gottman yöntemi ve duygu odaklı çift terapisi doğrudan bu kalıplar üzerinde çalışır; ilişki ve çift sorunları alanında deneyimli uzmanlar da çiftlerin çatışmayı güvenli biçimde yönetmesine yardımcı olur. Manipülatif iletişim kalıplarını tanımak için Gaslighting Nedir? yazımız da yol gösterici olabilir.

İlişkinizdeki iletişim kalıpları için destek almak isterseniz İstanbul’da psikolog arayabilirsiniz.