Tuzla BDT Terapisi: Düşünce ve Davranış Odaklı Destek

Kısa cevap: Tuzla’da BDT terapisinin en güçlü araçlarından biri davranış deneyleridir. Bu yöntemde kişi, “Hayır dersem arkadaşım bana küser” gibi bir düşüncesini sadece kafasında tartışmak yerine gerçek hayatta küçük ve planlı bir deneyle test eder. Önce bir tahmin yazılır, deney yapılır ve sonuç tahminle karşılaştırılır. Yaşanarak elde edilen bu bilgi, düşünce ve inançları değiştirmede çoğu zaman sadece konuşmaktan daha etkilidir.

“Bir düşünceyi sorgulamak iyi de, ben yine de inanıyorum.” BDT’ye başlayan pek çok kişi, düşüncelerini mantıklı olarak sorgulayabildiğini ama duygusal olarak hâlâ aynı şekilde hissettiğini söyler. Bu durum çok yaygındır; çünkü inançlarımız sadece düşünerek değil, deneyimleyerek değişir. BDT’de bu boşluğu dolduran araç, davranış deneyleridir. Bu yazıda Tuzla’da BDT’yi araştıranlar için davranış deneylerinin ne olduğunu ve nasıl yapıldığını anlatıyoruz.

“Kafamla Biliyorum Ama Hissedemiyorum”

Bir düşüncenin mantıklı olmadığını bilmek ile ona inanmamak farklı şeylerdir. Örneğin uçakların istatistiksel olarak en güvenli ulaşım araçlarından biri olduğunu bilen biri, yine de uçuş sırasında yoğun bir korku yaşayabilir. Duygusal inançları değiştirmenin en etkili yolu, yeni deneyimler yaşamaktır. Davranış deneyleri, bu yeni deneyimleri planlı ve güvenli bir şekilde yaşamayı sağlar.

Davranış Deneyi Nedir?

Davranış deneyi, bir düşüncenin ya da inancın doğruluğunu test etmek için gerçek hayatta yapılan, önceden planlanmış bir etkinliktir. Bir bilim insanının hipotezini test etmesine benzer. Kişi, kendi düşüncelerine bir araştırmacı gibi yaklaşır.

Davranış Deneyinin Adımları

1. Test edilecek düşünceyi belirlemek: “Toplantıda bir soru sorarsam herkes beni aptal sanar.” Bu düşünceye ne kadar inandığınızı 0-100 arasında puanlayın.
2. Tahmin yazmak: Deney sırasında tam olarak ne olacağını düşünüyorsunuz? “İnsanlar birbirine bakıp gülecek, yöneticim kaşlarını çatacak.”
3. Deneyi planlamak: Ne yapacaksınız, ne zaman, nerede? “Salı günkü ekip toplantısında bir soru soracağım.”
4. Olası engelleri düşünmek: Deneyi zorlaştırabilecek şeyler neler ve bunlarla nasıl baş edeceksiniz?
5. Deneyi yapmak: Planı uygulayın ve dikkatle gözlemleyin.
6. Sonucu kaydetmek: Gerçekte ne oldu? “Yöneticim soruyu cevapladı ve ‘İyi soru’ dedi. Kimse gülmedi.”
7. Değerlendirmek: Bu sonuç ilk düşünceniz hakkında ne söylüyor? Düşünceye inancınızı yeniden puanlayın.

Davranış Deneyi Türleri

• Test deneyleri: Belirli bir tahmini doğrudan test etmek. Örneğin “Hayır dersem arkadaşım küser” düşüncesini test etmek için küçük bir isteğe hayır demek.
• Keşif deneyleri: Ne olacağını bilmediğiniz bir durumu keşfetmek. Örneğin bir şeyi farklı bir şekilde yapıp ne olduğunu görmek.
• Anketler: Başkalarına bir konu hakkındaki görüşlerini sormak. Örneğin “Birinin sunumda heyecandan sesi titrese ne düşünürsün?”
• Gözlem deneyleri: Başkalarının davranışlarını gözlemlemek. Örneğin insanların ne sıklıkla hata yaptığını ve bunun nasıl karşılandığını fark etmek.
• Güvenlik davranışı deneyleri: Bir durumu güvenlik davranışlarıyla ve onlar olmadan yaşayıp karşılaştırmak.

Örnekler

• Panik: “Merdivenleri koşarak çıkarsam kalbim durur.” Deney: Terapistle birlikte merdivenleri hızla çıkmak ve kalp atışını gözlemlemek.
• Mükemmeliyetçilik: “E-postada bir yazım hatası olursa beni profesyonel bulmazlar.” Deney: Bilerek küçük bir yazım hatasıyla bir e-posta göndermek.
• Depresyon: “Hiçbir şeyden zevk almam, denememin anlamı yok.” Deney: Eskiden sevilen bir etkinliği yapıp öncesi ve sonrasında ruh halini puanlamak.
• Sosyal kaygı: “Sessizlik olursa karşımdaki sıkılır.” Deney: Bir sohbette bilerek birkaç saniyelik sessizlik bırakmak.

Deney Beklendiği Gibi Gitmezse

Bazen deneyin sonucu korkulan tahmini kısmen doğrulayabilir. Örneğin hayır dediğinizde arkadaşınız gerçekten biraz bozulabilir. Bu durumda da değerli bir şey öğrenilir: “Arkadaşım biraz bozuldu ama ertesi gün normal davrandı. Bununla baş edebildim.” BDT’de hiçbir deney başarısız değildir; her sonuç bir bilgidir.

Neden Bir Uzmanla?

Davranış deneyleri basit görünse de iyi planlanmaları önemlidir. Deneyin test edilecek düşünceyle doğrudan ilişkili olması, güvenli olması, kişinin hazır olduğu düzeyde olması ve sonuçların doğru değerlendirilmesi gerekir. Bir BDT uzmanı bu süreçte rehberlik eder.

Tuzla’da BDT

Tuzla’da merkez, Aydınlı, İçmeler ve Postane çevresinde BDT ile çalışan uzmanlar bulunuyor. Pendik ve Kartal‘daki uzmanlar da seçenekler arasında. Vardiyalı ya da proje bazlı çalışanlar için online ve esnek saatli seanslar da mevcut.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Tuzla’daki uzmanları görmek için Tuzla psikologları listesine göz atabilirsiniz.