Eyüpsultan’da Depresyon İçin Terapi Seçenekleri
Eyüpsultan'da depresyon için terapi seçenekleri: yas ile depresyonu ayırt etmek, uzamış yas belirtileri, yas terapisi, aile desteği ve ulaşılabilir uzmanlar.
Devamını oku
Kısa cevap: Borderline kişilik bozukluğu; duygularda hızlı ve yoğun dalgalanma, terk edilme korkusu, inişli çıkışlı ilişkiler, değişken benlik algısı ve dürtüsel davranışlarla seyreden bir ruhsal bozukluktur. Türkçede “sınırda kişilik bozukluğu” olarak da adlandırılır. Tedavi edilebilir bir durumdur: diyalektik davranış terapisi başta olmak üzere bu bozukluk için geliştirilmiş psikoterapilerle belirtiler çoğu kişide belirgin biçimde azalır. Tanıyı psikiyatrist koyar; kendine zarar verme riski varsa acil yardım gerekir.
Borderline kişilik bozukluğu, kişinin duygularını düzenlemekte, ilişkilerini dengede tutmakta ve tutarlı bir benlik duygusu sürdürmekte belirgin güçlük yaşadığı, genç yetişkinlikte belirginleşen bir örüntüdür.
Bozukluğun özü duygu düzenleme güçlüğüdür: duygular çabuk tetiklenir, çok yoğun yaşanır ve yatışması uzun sürer. Dışarıdan “aşırı tepki” gibi görünen şey, içeride gerçekten dayanılmaz bir acıdır.
Toplumda kabaca yüz kişiden bir ya da ikisinde görülür. Tanı kural olarak yetişkinlikte konur.
Tanı için aşağıdaki dokuz özellikten en az beşinin kalıcı bir örüntü olarak bulunması gerekir.
| Ölçüt | Örnek |
|---|---|
| 1. Terk edilmekten kaçınmak için yoğun çaba | Geç gelen bir mesaj yanıtının “beni bırakıyor” olarak yaşanması |
| 2. İnişli çıkışlı, yoğun ilişkiler | Aynı kişiyi önce göklere çıkarma, sonra yerin dibine sokma |
| 3. Kimlik karmaşası | “Ben kimim, ne istiyorum?”; hedef ve değerlerin sık değişmesi |
| 4. Kendine zarar verebilecek dürtüsellik | Ölçüsüz harcama, riskli cinsellik, madde kullanımı, tıkınırcasına yeme, tehlikeli araç kullanma |
| 5. Yineleyen intihar girişimleri ya da kendine zarar verme | Kendini kesme, yakma |
| 6. Duygusal dalgalanma | Saatler içinde değişen yoğun üzüntü, öfke, kaygı |
| 7. Süreğen boşluk duygusu | “İçim bomboş” |
| 8. Yoğun, denetlenmesi güç öfke | Patlamalar; ardından utanç ve suçluluk |
| 9. Stres altında geçici şüphecilik ya da kopma | Kendine ya da çevreye yabancılaşma |
Bu özelliklerin birkaçı birçok insanda zaman zaman görülür; özellikle ergenlikte. Tanı, yalnızca bir psikiyatristin ayrıntılı değerlendirmesiyle konur. İnternetteki testlerle kendine ya da bir yakınına tanı koymak yanıltıcıdır.
Diyalektik davranış terapisini geliştiren psikolog Marsha Linehan’ın benzetmesi yaygın olarak kullanılır: borderline kişilik bozukluğu olan insanlar, duygusal açıdan derisi olmayan yanık hastaları gibidir; en hafif dokunuş bile büyük acı verir.
| Dışarıdan görünen | İçeride yaşanan |
|---|---|
| “Küçük şeye büyük tepki” | Gerçekten dayanılmaz yoğunlukta duygu |
| “İlgi çekmeye çalışıyor” | Acıyı durdurmak için bildiği tek yol |
| “Manipülasyon yapıyor” | Terk edilme dehşeti içinde çaresizce tutunma |
| “Bir sevip bir nefret ediyor” | Aynı kişide hem iyi hem kötüyü birlikte tutamama |
| “Kararsız, tutarsız” | Kim olduğunu bilememe |
Bu anlayış davranışı mazur göstermez, ama doğru yanıt vermeyi sağlar.
Borderline kişilik bozukluğu tek bir nedene bağlı değildir; doğuştan gelen duygusal hassasiyet ile çocukluk ortamının etkileşimiyle gelişir.
| Etken | Açıklama |
|---|---|
| Biyolojik yatkınlık | Duyguları daha çabuk, daha yoğun ve daha uzun yaşayan bir mizaç; kalıtımın payı vardır |
| Geçersiz kılan ortam | Çocuğun duygularının yok sayıldığı, küçümsendiği ya da cezalandırıldığı ortam: “Abartma”, “Ağlanacak ne var?” |
| Travmatik yaşantılar | İhmal, istismar, erken kayıplar; birçok kişide vardır, ancak herkeste yoktur |
| Bağlanma sorunları | Tutarsız, öngörülemez bakım |
Hassas bir çocuk, duygularını anlamlandırmayı öğretmeyen bir ortamda büyüdüğünde, duygularını düzenlemeyi öğrenemez. Bu, anne babayı suçlamak anlamına gelmez; aynı ortam başka mizaçtaki bir çocuk için sorun yaratmayabilir.
| Borderline kişilik bozukluğu | Bipolar bozukluk | |
|---|---|---|
| Duygu değişimi | Saatler içinde; gün içinde birkaç kez | Günler, haftalar süren dönemler |
| Tetikleyici | Çoğunlukla ilişkisel: red, eleştiri, ayrılık | Çoğu zaman belirgin bir tetikleyici olmadan |
| Dönemler arası | Örüntü süreklidir | Dönemler arasında olağan işlev |
| Yükselme | Kısa süreli coşku | Mani ya da hipomani: uyku ihtiyacında azalma, hızlanma, büyüklük düşünceleri |
| Temel tedavi | Psikoterapi | İlaç; psikoterapi destekleyici |
Diğer karışabilen durumlar: karmaşık travma sonrası stres bozukluğu, dikkat eksikliği, depresyon. İkisi birlikte de bulunabilir. Ayırıcı tanıyı psikiyatrist yapar.
Borderline kişilik bozukluğunun temel tedavisi psikoterapidir. Bu bozukluk için özel olarak geliştirilmiş ve etkililiği araştırmalarla gösterilmiş yaklaşımlar vardır.
| Terapi | Odak | Biçim |
|---|---|---|
| Diyalektik davranış terapisi | Duygu düzenleme, sıkıntıya dayanma, farkındalık, kişilerarası etkililik becerileri | Haftalık bireysel seans ve beceri grubu; kriz anında telefon desteği |
| Şema terapi | Çocuklukta oluşan şemalar ve “modlar”; karşılanmamış ihtiyaçlar | Bireysel; uzun süreli |
| Zihinselleştirmeye dayalı terapi | Kendi ve başkalarının zihin durumlarını anlama | Bireysel ve grup |
| Aktarım odaklı psikoterapi | Terapistle ilişkide ortaya çıkan örüntüler | Bireysel; haftada iki seans |
| İyi psikiyatrik yönetim | Yapılandırılmış, destekleyici izlem | Psikiyatrist |
Bu bozukluğu tek başına tedavi eden bir ilaç yoktur. Psikiyatrist, eşlik eden depresyon, kaygı ya da yoğun dürtüsellik için ilaç önerebilir. Psikologlar ilaç yazmaz.
Tedavinin ilk hedefi güvenliktir: kendine zarar verme ve intihar davranışlarının azaltılması. Sonra tedaviyi bozan davranışlar, ardından yaşam kalitesi ele alınır.
Borderline kişilik bozukluğunun tedavisi uzun sürelidir: yapılandırılmış programlar çoğunlukla bir yıl ve üzeri sürer. Bu, kısa süreli terapilerin çoğundan (8 ile 20 seans) belirgin biçimde uzundur.
İyi haber şudur: uzun dönemli izleme çalışmaları, borderline kişilik bozukluğu tanısı alan kişilerin büyük bölümünün yıllar içinde tanı ölçütlerini artık karşılamadığını gösteriyor. “Kişilik bozukluğu düzelmez” inancı araştırmalarla çürütülmüştür.
| Zamanla en çabuk azalanlar | Daha yavaş değişenler |
|---|---|
| Kendine zarar verme, intihar girişimleri | Boşluk duygusu |
| Dürtüsel davranışlar | Terk edilme kaygısı |
| Öfke patlamaları | İş ve sosyal yaşamda süreklilik |
| Yapın | Yapmayın |
|---|---|
| Duyguyu onaylayın: “Çok incindiğini görüyorum” | “Abartıyorsun”, “saçmalama” |
| Davranışa sınır koyun: “Bağırırken konuşamam; sakinleşince devam edelim” | Tehdit etmek ya da sınırsız katlanmak |
| Tutarlı olun; söz verdiğinizi yapın | Bir gün çok yakın, bir gün ortadan kaybolmak |
| Kriz dışındaki zamanlarda da ilgi gösterin | Yalnızca kriz anında ilgilenmek |
| Tedaviyi destekleyin | “İlaçla, terapiyle olmaz bu iş” |
| Kendinize de bakın; destek alın | Bütün yükü tek başına taşımak |
| Kendine zarar verme sözlerini ciddiye alın | “Yapmaz, ilgi çekiyor” diye geçiştirmek |
Onaylamak, haklı bulmak değildir: duygunun gerçek olduğunu kabul edersiniz, davranışı kabul etmek zorunda değilsiniz.
Kendine zarar verme ya da intihar riski varsa: 112’yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.
Diyalektik davranış terapisinde öğretilen “DUR” becerisinin yalın bir uyarlaması; duygu çok yükseldiğinde, pişman olunacak bir şey yapmadan önce:
Bedeni hızla yatıştırmak için: yüzü soğuk suyla yıkamak, kısa süreli yoğun hareket, nefes verişi uzatmak. Bu beceriler tedavinin yerini tutmaz; bir uzmanla çalışıldığında güçlenir.
| Yanlış | Doğrusu |
|---|---|
| “Tedavisi yok” | Etkililiği gösterilmiş terapiler vardır; çoğu kişi düzelir |
| “Yalnızca kadınlarda görülür” | Erkeklerde de görülür; erkeklerde daha az tanınır |
| “Manipülatif insanlardır” | Davranışlar çoğunlukla çaresizlikten doğar, hesaptan değil |
| “Kendine zarar verenler ilgi istiyor” | Çoğu zaman amaç dayanılmaz duyguyu durdurmaktır; risk gerçektir |
| “Kötü anne babalık yüzünden olur” | Yatkınlık ile ortamın etkileşimidir |
| “İlişki kuramazlar” | Tedaviyle dengeli ilişkiler kurulabilir |
| “Kişilik değişmez” | Kişilik örüntüleri zamanla ve tedaviyle değişir |
“Borderline” sözcüğünün gündelik dilde hakaret gibi kullanılması, tedavi arayanları yaralar ve başvuruyu geciktirir.
Psikiyatrist. Klinik psikologlar değerlendirmeye katkı verir ve psikoterapiyi yürütür.
Bozukluğun kendisini tedavi eden bir ilaç yoktur; temel tedavi psikoterapidir. İlaç, eşlik eden belirtiler için kullanılabilir.
Uzun dönemde tanı alanların büyük bölümü belirgin biçimde düzelir.
Tanı konusunda temkinli davranılır; ancak belirtiler varsa erken destek önemlidir. Çocuk ve ergen psikiyatristine başvurulur.
Tedavi, karşılıklı sınırlar ve sabırla yürüyebilir. Yakınların da destek alması yararlıdır.
Beceri çalışmaları ve bireysel seanslar görüntülü yürütülebilir; yüksek risk dönemlerinde yüz yüze izlem gerekir. Ayrıntılar online terapi sayfasında.
İlçenize göre uzmanları görmek için İstanbul psikolog sayfasını inceleyebilirsiniz.

Eyüpsultan'da depresyon için terapi seçenekleri: yas ile depresyonu ayırt etmek, uzamış yas belirtileri, yas terapisi, aile desteği ve ulaşılabilir uzmanlar.
Devamını oku
Adalar'da depresyon için terapi seçenekleri: kış aylarında ada yalnızlığı, mevsimsel depresyon belirtileri, online terapi, vapurla ulaşılan uzmanlar ve öneriler.
Devamını oku
Büyükçekmece'de depresyonla başa çıkmak: emeklilik sonrası boşluk ve depresyon, rol ve anlam kaybı, yeni bir günlük düzen kurmak ve destek seçenekleri.
Devamını okuDanışanlar için
Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.
Psikologlar için
İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.