Çekmeköy Oyun Terapisi Nedir, Hangi Yaşta Uygulanır?

Kısa cevap: Çekmeköy’de oyun terapisi, evde rahatça konuşan ama okulda ya da yabancıların yanında hiç konuşamayan çocuklara da destek sunar. Bu durum seçici konuşmazlık olarak adlandırılır ve genellikle 3-8 yaş arasında fark edilir. Çocuk konuşmamayı seçmez; yoğun kaygı nedeniyle konuşamaz. Oyun temelli ve kademeli yaklaşımlar, okul ve ailenin iş birliğiyle çocuğun konuşma cesareti kazanmasına yardımcı olur.

Evde neşeyle konuşan, şarkı söyleyen, kardeşiyle tartışan bir çocuk; okula gittiğinde ise tek kelime etmiyor. Öğretmeni sorular soruyor, arkadaşları konuşmaya çalışıyor ama çocuk sadece başını sallıyor ya da hiç tepki vermiyor. Çekmeköy’de bazı aileler, öğretmenden gelen “Çocuğunuz okulda hiç konuşmuyor” haberiyle şaşkına dönüyor. Bu yazıda seçici konuşmazlığı ve oyun terapisinin bu durumda nasıl, hangi yaşlarda uygulandığını anlatıyoruz.

Oyun Terapisi ve Uygun Yaşlar

Oyun terapisi, genellikle 3-12 yaş arasındaki çocuklara uygulanan ve oyunu terapötik bir araç olarak kullanan bir yöntemdir. Seçici konuşmazlık çoğunlukla okul öncesi ve ilkokulun ilk yıllarında fark edildiği için oyun temelli yaklaşımlar bu durumda özellikle uygundur. Oyunda konuşma baskısı olmadan iletişim kurulabilir.

Seçici Konuşmazlık Nedir?

Seçici konuşmazlık, çocuğun bazı ortamlarda, örneğin evde, rahatça konuşabilmesine rağmen okul gibi diğer ortamlarda sürekli olarak konuşamamasıdır. Bu durum bir aydan uzun sürer ve çocuğun okul ve sosyal hayatını etkiler. Seçici konuşmazlık bir kaygı bozukluğu olarak kabul edilir. Adındaki “seçici” kelimesi yanıltıcı olabilir: Çocuk konuşmamayı bilinçli olarak seçmez; kaygı nedeniyle konuşamaz.

Utangaçlıktan Farkı

Utangaç çocuklar yeni ortamlarda başta çekingen davranır ama zamanla ısınır ve konuşmaya başlar. Seçici konuşmazlık yaşayan çocuklar ise aylar geçse de okulda konuşamaz. Ayrıca bu çocuklar bazen donup kalır, yüz ifadeleri katılaşır ve göz teması kurmakta zorlanır.

Sık Görülen Özellikler

• Evde ve yakın aile içinde rahat konuşma
• Okulda, yabancıların yanında ya da kalabalıkta konuşamama
• Başını sallama, işaret etme ya da yazarak iletişim kurma
• Tuvalete gitmek ya da yardım istemek için bile konuşamama
• Utangaç ve çekingen mizaç
• Bazen evde inatçılık ve öfke nöbetleri

Oyun Terapisi Nasıl Yardımcı Olur?

• Baskısız bir ortam: Terapist çocuğa konuşması için baskı yapmaz. Çocuk önce sözsüz olarak oyuna katılır.
• Güven ilişkisi: Oyun aracılığıyla çocuk terapistle güvenli bir ilişki kurar.
• Kademeli adımlar: İletişim adım adım genişletilir: işaret etmek, ses çıkarmak, hayvan sesleri, kuklayla fısıldamak, tek kelime, kısa cümleler.
• Kaygıyla baş etme: Nefes oyunları ve cesaret becerileri oyunla öğretilir.
• Özgüven: Çocuğun başarabildiği her küçük adım fark edilir ve takdir edilir.

Konuşmayı Okula Taşımak

Seçici konuşmazlıkta en önemli adımlardan biri, çocuğun rahat konuştuğu ortamı yavaş yavaş genişletmektir. Örneğin:

1. Ebeveyn ve çocuk, okul saatleri dışında boş sınıfta oynar ve konuşur.
2. Öğretmen önce uzaktan, sonra yaklaşarak bu oyuna katılır.
3. Çocuk önce ebeveyni aracılığıyla, sonra doğrudan öğretmenle konuşur.
4. Bir arkadaş eklenir.
5. Konuşma, sınıf ortamına kademeli olarak taşınır.

Ebeveynler ve Öğretmenler İçin

• Çocuğu konuşması için zorlamayın, rüşvet ya da ceza kullanmayın.
• “Utangaç”, “konuşmayan çocuk” gibi etiketlerden kaçının.
• Başkalarının yanında çocuğun yerine konuşmayı kademeli olarak azaltın.
• Evet-hayır yerine seçenek sunan sorular sorun: “Kırmızı mı istersin, mavi mi?”
• Çocuk konuştuğunda abartılı tepki vermeyin; doğal bir şekilde karşılık verin.
• Sözsüz iletişimi kabul edin, ama zamanla küçük adımlarla sözlü iletişimi teşvik edin.

Erken Müdahalenin Önemi

Seçici konuşmazlık ne kadar uzun sürerse, konuşmama davranışı o kadar alışkanlık haline gelebilir. Bu nedenle okulda bir aydan uzun süren konuşmama durumunda bir uzmana başvurmak önemlidir. Konuşma ve dil gelişimiyle ilgili bir sorun olup olmadığını anlamak için dil ve konuşma terapisti değerlendirmesi de gerekebilir.

Çekmeköy’de Oyun Terapisi

Çekmeköy’de merkez, Taşdelen ve Alemdağ çevresinde çocuklarla çalışan uzmanlar bulunuyor. Okul rehberlik servisleri süreçte önemli bir iş birliği ortağıdır. Ümraniye ve Sancaktepe‘deki çocuk terapistleri de seçenekler arasında.

Acil Durumlar

Çocuğunuzda kendine zarar verme davranışları ya da güvenliğini tehdit eden bir durum fark ederseniz beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Çekmeköy’deki uzmanları görmek için Çekmeköy psikologları listesine göz atabilirsiniz.