Esenyurt Yas Süreci ve Travma Sonrası Destek

Kısa cevap: Esenyurt’ta yas süreci desteği, belirsiz kayıp yaşayan kişiler için de önemlidir. Belirsiz kayıp, kaybın net olmadığı durumlardır: Bir yakının kaybolması ya da kendisinden haber alınamaması, ya da bir yakının fiziksel olarak yanında olup demans, ağır hastalık veya bağımlılık nedeniyle ruhsal olarak “kaybedilmiş” olması. Bu kayıplarda yas tamamlanamaz ve kişi umut ile acı arasında sıkışır.

Esenyurt, farklı şehirlerden ve ülkelerden gelen insanların bir arada yaşadığı büyük bir ilçe. Burada yaşayan bazı aileler, yıllardır haber alamadıkları yakınlarını bekliyor. Bazıları ise sevdikleri bir annenin, babanın ya da eşin demans nedeniyle her gün biraz daha uzaklaştığını izliyor. Bu kayıplar, ölümden farklı olarak bir sonuca ulaşmıyor; aile belirsizliğin içinde yaşamaya devam ediyor. Bu yazıda belirsiz kaybı ve bu durumla baş etmenin yollarını anlatıyoruz.

Belirsiz Kayıp Nedir?

Belirsiz kayıp, kaybın gerçekleşip gerçekleşmediğinin ya da tam olarak ne kaybedildiğinin belirsiz olduğu durumlardır. İki temel türü vardır:

• Fiziksel olarak yok ama ruhsal olarak var: Kişi fiziksel olarak ortada değildir ama ailesinin zihninde ve kalbinde hâlâ vardır. Kaybolan ya da kendisinden haber alınamayan yakınlar, afetlerde bulunamayan kişiler, göç sırasında iletişimin koptuğu aile üyeleri bu türe örnektir.
• Fiziksel olarak var ama ruhsal olarak yok: Kişi fiziksel olarak yanınızdadır ama eskisi gibi değildir. Demans, ağır beyin hasarı, ağır ruhsal hastalıklar ya da bağımlılık bu türe örnektir.

Belirsiz Kayıp Neden Bu Kadar Zor?

• Yas başlayamaz: Kayıp kesinleşmediği için yas tutmak “ihanet” gibi hissedilebilir.
• Umut ve acı bir arada: Kişi bir yandan umut eder, bir yandan acı çeker.
• Ritüel yoktur: Cenaze, taziye ya da anma gibi ritüeller olmadığı için topluluğun desteği de sınırlı kalır.
• Roller belirsizdir: “Ben hâlâ evli miyim?”, “Kararları kim verecek?” gibi sorular cevapsız kalır.
• Çevre anlamaz: Çevredekiler durumu tam olarak anlayamayabilir ve “Artık hayatına devam et” baskısı yapabilir.
• Bitmez: Belirsizlik yıllarca sürebilir.

Demans ve Yaşarken Kaybetmek

Bir yakının demansa yakalanması, ailelerin en sık yaşadığı belirsiz kayıplardan biridir. Hastalık ilerledikçe kişi, sevdiklerini tanımamaya, ortak anıları unutmaya ve farklı biri gibi davranmaya başlayabilir. Bakım veren aile üyeleri, hâlâ yaşayan birinin yasını tutar. Bu yas, ağır bakım yükü ve yorgunlukla birleştiğinde çok zorlayıcı olabilir. Bakım verenlerin kendi duygularını tanıması ve destek alması çok önemlidir.

Bağımlılık ve Ağır Ruhsal Hastalık

Bir yakının bağımlılık ya da ağır ruhsal hastalık nedeniyle değişmesi de belirsiz bir kayıp yaşatabilir. Aile, eskiden tanıdığı kişiyi özlerken bugünkü kişiye bakım vermeye ve onu desteklemeye çalışır. Bu durumda öfke, suçluluk ve tükenmişlik sık görülür.

Belirsizlikle Yaşamanın Yolları

• Belirsizliği adlandırmak: Yaşadığınız durumun bir kayıp olduğunu ve belirsizliğin kendisinin acı verici olduğunu kabul etmek.
• “Hem … hem de” düşüncesi: “Ya yaşıyor ya da ölü” yerine “Hem umut ediyorum hem de yas tutuyorum” demek; “O hem burada hem de değil.”
• Anlam bulmak: Belirsizliğin içinde bile anlamlı olan şeyleri bulmak.
• Kontrol edilebilenlere odaklanmak: Kontrol edemediğiniz belirsizlik yerine kendi hayatınızda kontrol edebildiğiniz şeylere odaklanmak.
• Rolleri yeniden düzenlemek: Aile içindeki sorumlulukları yeniden paylaşmak.
• Kendi ritüellerinizi oluşturmak: Anma günleri, mektuplar ya da sembolik eylemler.
• Destek ağı: Benzer durumları yaşayan kişilerle bağlantı kurmak.

Bakım Verenlere

Demans ya da ağır hastalıklı bir yakına bakım veriyorsanız kendinize de iyi bakmanız gerekir. Bakım yükünü diğer aile üyeleriyle paylaşın, gündüz bakım hizmetleri ve evde bakım destekleri gibi kaynakları araştırın, kısa da olsa kendinize zaman ayırın ve duygularınızı ifade edebileceğiniz bir alan bulun.

Terapide Neler Yapılır?

Belirsiz kayıp yaşayan kişilerle çalışan terapistler, kaybın kesinleşmesini beklemeden yasa alan açar. Terapi; belirsizliğe tahammülü artırmayı, umut ile acıyı bir arada taşıyabilmeyi, aile içindeki rolleri yeniden düzenlemeyi ve kişinin kendi hayatına yeniden anlam kazandırmasını hedefler. Aile terapisi de bu süreçte faydalı olabilir.

Esenyurt’ta Destek

Esenyurt’ta merkez, Saadetdere ve Kıraç çevresinde yas alanında çalışan uzmanlar bulunuyor. Demans hastalarının yakınları için hastanelerin nöroloji ve geriatri bölümleri ile bakım veren destek grupları da kaynak olabilir. Beylikdüzü ve Avcılar‘daki uzmanlar da seçenekler arasında.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Esenyurt’taki uzmanları görmek için Esenyurt psikologları listesine göz atabilirsiniz.