Fatih Yas Süreci ve Travma Sonrası Destek

Kısa cevap: Fatih’te yas süreci desteği, ağır hasta bir yakınının son dönemine eşlik eden aileler için de önemlidir. Kayıp gerçekleşmeden önce başlayan yasa beklenen yas denir. Bu dönemde aileler hem bakım verir hem de vedalaşmaya hazırlanır; yorgunluk, umut ile umutsuzluk arasında gidip gelme ve suçluluk sık görülür. Söylenmek istenenleri söylemek, kendine de bakmak ve destek almak bu süreci kolaylaştırır.

Fatih, İstanbul‘un en köklü hastanelerinin bulunduğu ilçelerden biri. Bu hastanelerin koridorlarında her gün, ağır hasta yakınlarının yanında bekleyen, gece nöbetleri tutan, doktorlardan haber bekleyen aileler var. Bu aileler bir yandan sevdiklerinin bakımını üstlenirken bir yandan da onu kaybetme ihtimaliyle yüzleşiyor. Bu yazıda Fatih’te ağır hasta bir yakınının son dönemine eşlik eden aileler için beklenen yası ve destek yollarını anlatıyoruz.

Beklenen Yas Nedir?

Beklenen yas, sevilen bir kişinin ölümünden önce, ölümün yaklaştığının bilinmesiyle başlayan yastır. Kanser, ileri evre kalp ya da akciğer hastalıkları, demans ve diğer ilerleyici hastalıklarda sık görülür. Kişi, henüz kaybetmediği biri için yas tutar: ortak geleceğin, sağlıklı günlerin, eski rollerin ve yaklaşan ayrılığın yasını.

Bu Dönemde Sık Yaşanan Duygular

• Derin üzüntü ve önceden hissedilen kayıp
• Umut ile umutsuzluk arasında gidip gelme
• Kaygı: hastanın acı çekmesi, son anlar, sonrası
• Bakım yükü nedeniyle fiziksel ve duygusal yorgunluk
• Öfke: hastalığa, doktorlara, diğer aile üyelerine
• Suçluluk: yeterince yapamadığı ya da bazen “bitse artık” diye düşündüğü için
• Yalnızlık

“Bitse artık” düşüncesi, hasta yakınlarının sık yaşadığı ve çok suçluluk duyduğu bir düşüncedir. Bu düşünce, sevdiğinin acı çekmesini görmekten ve uzun süredir taşınan yükten kaynaklanır; sevgisizlik anlamına gelmez.

Vedalaşma Fırsatı

Beklenen yasın zorlukları olduğu kadar bir fırsatı da vardır: vedalaşmak. Bu dönemde aileler ve hasta:

• Söylemek istedikleri şeyleri söyleyebilir: “Seni seviyorum”, “Teşekkür ederim”, “Özür dilerim”, “Seni affediyorum.”
• Ortak anıları paylaşabilir.
• Hastanın isteklerini öğrenebilir: tedavi, bakım ve sonrası ile ilgili.
• Birlikte fotoğraflar çekebilir, mektuplar ya da sesli mesajlar kaydedebilir.
• Kırgınlıkları onarabilir.

Her hasta ve her aile bu konuları konuşmaya hazır olmayabilir. Ama küçük adımlar bile sonrasında büyük bir teselli kaynağı olabilir.

Palyatif Bakım

Palyatif bakım, ağır ve ilerleyici hastalığı olan kişilerde ağrıyı ve diğer belirtileri hafifletmeyi, yaşam kalitesini artırmayı ve hasta ile aileye psikososyal destek sunmayı amaçlayan bir yaklaşımdır. Pek çok hastanede palyatif bakım servisleri bulunur. Bu servisler, hem hastanın konforunu artırır hem de aileye bu zor dönemde rehberlik eder.

Bakım Verenin Kendine Bakması

• Bakım yükünü diğer aile üyeleriyle paylaşın.
• Kısa da olsa düzenli molalar verin.
• Uyumaya ve yemek yemeye özen gösterin.
• Duygularınızı paylaşabileceğiniz birini bulun.
• Hastane sosyal hizmet uzmanları ve psikologlarından destek isteyin.
• Her şeyi kontrol edemeyeceğinizi kabul edin.

Kayıptan Sonra

Beklenen bir kayıp, yası ortadan kaldırmaz. Bazı aileler, uzun süre bakım verdikten sonra kaybın ardından yoğun bir rahatlama ve ardından gelen suçluluk yaşar. Bazıları ise bakım rolünün sona ermesiyle büyük bir boşluk hisseder. Bu duyguların hepsi doğaldır. Bakım sürecinde yaşanan zor anlar ve hastanede görülen görüntüler, kayıp sonrasında da zihinde canlanabilir.

Ne Zaman Uzman Desteği Gerekir?

• Bakım yükü nedeniyle tükenmişlik, depresyon ya da kaygı belirtileri varsa
• Yoğun suçluluk sizi bırakmıyorsa
• Kayıptan aylar sonra bile günlük hayatı sürdüremiyorsanız
• Hastanede yaşanan zor anlarla ilgili istemsiz anılar ve kabuslar varsa

Fatih’te Destek

Fatih’teki üniversite ve eğitim hastanelerinin psikiyatri, palyatif bakım ve sosyal hizmet birimleri hasta yakınlarına destek sunabilir. Aksaray, Çapa ve Vefa çevresinde yas alanında çalışan uzmanlar da bulunuyor. Bakım verenler için online seanslar da pratik bir seçenektir.

Acil Durumlar

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da kendinizi güvende hissetmiyorsanız beklemeden 112’yi arayın.

Sık Sorulan Sorular

Fatih’teki uzmanları görmek için Fatih psikologları listesine göz atabilirsiniz.