Sarıyer BDT Terapisi: Düşünce ve Davranış Odaklı Destek
Sarıyer BDT terapisi rehberi: yaygın kaygı bozukluğunda BDT, sürekli "ya olursa" düşünceleri, endişenin işlevine dair inançlar ve belirsizliğe tahammülü artırmak.
Devamını oku
Kısa cevap: Psikanaliz, Sigmund Freud’un geliştirdiği, ruhsal sorunların kaynağını bilinçdışı çatışmalarda arayan hem bir kuram hem de bir tedavi yöntemidir. Klasik uygulamada kişi divana uzanır, aklına geleni sansürlemeden anlatır ve haftada üç ile beş seans, yıllarca sürer. Bugün çok daha yaygın olan biçimi, aynı kuramdan doğan ve haftada bir ya da iki seansla yüz yüze yürütülen psikodinamik terapidir. Psikanalist olmak için temel meslek eğitiminin üzerine yıllar süren ayrı bir eğitim ve kişisel analiz gerekir.
Psikanaliz, 19. yüzyılın sonunda Viyana’da nörolog Sigmund Freud tarafından geliştirilmiştir. Üç ayrı anlamda kullanılır:
| Anlam | Açıklama |
|---|---|
| Bir zihin kuramı | Davranışlarımızın büyük bölümünü, farkında olmadığımız istek, korku ve çatışmaların yönlendirdiğini öne sürer |
| Bir araştırma yöntemi | Serbest çağrışım, düşler ve dil sürçmeleri yoluyla bilinçdışını inceler |
| Bir tedavi yöntemi | Bu çatışmaları analist ile kurulan ilişki içinde görünür kılarak çözmeyi hedefler |
Temel varsayım şudur: bugünkü sıkıntılarımız, çoğu zaman erken dönem ilişkilerinde biçimlenmiş ve farkında olmadan yinelediğimiz kalıplardan beslenir. Bu kalıplar anlaşıldıkça, kişi yinelemek yerine seçebilir hale gelir.
Psikanalizin hedefi yalnızca belirtiyi gidermek değil, kişinin kendini derinlemesine tanıması ve kişilik düzeyinde değişimdir.
| Kavram | Anlamı | Gündelik örnek |
|---|---|---|
| Bilinçdışı | Farkında olmadığımız, ama davranışı etkileyen düşünce, istek ve anılar | Hep aynı tip insana âşık olmak |
| İd, ego, süperego | Dürtüler; gerçeklikle arabuluculuk yapan yan; içselleştirilmiş kurallar ve vicdan | “İstiyorum” – “Şimdi sırası değil” – “Ayıp” |
| Savunma düzenekleri | Kaygıdan korunmak için kullanılan, çoğu bilinçdışı yollar | Aşağıdaki tablo |
| Aktarım | Geçmişteki önemli kişilere yönelik duygu ve beklentilerin analiste yönelmesi | Analistin sessizliğini, soğuk bir babanın ilgisizliği gibi yaşamak |
| Karşı aktarım | Analistin danışana verdiği duygusal tepkiler; bilgi kaynağı olarak kullanılır | |
| Direnç | Acı veren malzemeye yaklaşırken ortaya çıkan, farkında olunmayan kaçınma | Seansı unutmak; “bugün anlatacak bir şey yok” |
| Yineleme zorlantısı | Çözülmemiş bir yaşantıyı farklı kişilerle yeniden sahnelemek | Her işte patronla aynı çatışmayı yaşamak |
| Savunma | Nasıl çalışır |
|---|---|
| Bastırma | Rahatsız eden şeyi farkındalığın dışına itmek |
| Yadsıma (inkâr) | Gerçeği kabul etmemek: “Bir sorun yok” |
| Yansıtma | Kendi duygusunu başkasına atfetmek: “Asıl o beni kıskanıyor” |
| Yer değiştirme | Duyguyu daha güvenli bir hedefe yöneltmek: patrona kızıp evdekilere bağırmak |
| Mantığa bürüme | Kabul edilebilir bir gerekçe uydurmak |
| Karşıt tepki kurma | Duygunun tersini abartarak göstermek |
| Yüceltme | Dürtüyü toplumca değer verilen bir etkinliğe dönüştürmek: öfkeyi spora, acıyı sanata |
| Mizah | Güç bir durumu, gerçeği çarpıtmadan hafifletmek |
Savunmalar hastalık değildir; herkes kullanır. Sorun, katı ve olgunlaşmamış savunmaların yaşamı daraltmasıdır.
| Öğe | Klasik psikanaliz |
|---|---|
| Sıklık | Haftada 3 ile 5 seans |
| Süre | Her seans 45-50 dakika; toplam süreç çoğunlukla yıllar |
| Düzen | Danışan divana uzanır; analist arkasında, görüş alanının dışında oturur |
| Temel kural | Serbest çağrışım: akla gelen her şeyi, önemsiz, saçma ya da utandırıcı görünse de söylemek |
| Analistin tutumu | Az konuşur; yönlendirmez, öğüt vermez; kendi yaşamından söz etmez |
| Analistin işi | Dinlemek; örüntüleri, dirençleri ve aktarımı yorumlamak |
| Malzeme | Çağrışımlar, düşler, sürçmeler, seans içinde olup bitenler |
| Çerçeve | Sabit gün, saat ve ücret düzeni; kurallar başta konuşulur |
Divan neden kullanılır? Göz teması olmadığında kişi, karşısındakinin tepkilerini izlemeyi bırakır ve iç dünyasına daha kolay döner. Analistin geri planda kalması da danışanın ona kendi beklentilerini yansıtmasını (aktarımı) kolaylaştırır.
Analistin sessizliği ilgisizlik değildir; ama herkese iyi gelmez. Daha etkileşimli bir ilişkiye gereksinim duyan kişiler için başka biçimler daha uygundur.
Değişim nasıl olur? Tek bir “aydınlanma anı”ndan çok, aynı kalıbın farklı bağlamlarda yeniden ve yeniden görülüp üzerinde çalışılmasıyla.
| Klasik psikanaliz | Psikodinamik terapi | Bilişsel davranışçı terapi | |
|---|---|---|---|
| Sıklık | Haftada 3-5 | Haftada 1-2 | Haftada 1 |
| Süre | Yıllar | Kısa biçimleri 12-40 seans; uzun biçimleri bir yıl ve üzeri | Çoğunlukla 8-20 seans |
| Düzen | Divan | Yüz yüze, karşılıklı oturarak | Yüz yüze |
| Terapist | Az konuşur, yorumlar | Daha etkileşimli | Etkin, yapılandırılmış, öğretici |
| Odak | Bilinçdışı; kişilik yapısı | Yineleyen ilişki kalıpları; duygular; belirli bir odak | Bugünkü düşünce ve davranışlar |
| Ev ödevi | Yok | Yok | Var |
| Hedef | Derin kendilik bilgisi; yapısal değişim | Kalıpların fark edilmesi; belirtilerin azalması | Belirtilerin azalması; beceri kazanma |
Bugün “psikanalitik” çalışanların büyük çoğunluğu, klasik psikanaliz değil, psikodinamik (ya da psikanalitik yönelimli) terapi uygular. Bu yöntemle çalışan uzmanlar psikodinamik terapi sayfasında yer alıyor.
“Hangisi daha iyi?” sorusunun tek yanıtı yoktur. Belirli bir belirtiyi (panik atak, fobi, takıntı) kısa sürede azaltmak isteyenler için yapılandırılmış terapiler çoğu zaman ilk seçenektir; yineleyen ilişki sorunlarını ve “neden hep aynı şey başıma geliyor” sorusunu anlamak isteyenler için dinamik yaklaşımlar uygundur.
| Uygun olabilir | Açıklama |
|---|---|
| Yineleyen ilişki kalıpları | Aynı tür ilişkiler, aynı tür ayrılıklar |
| Süregen mutsuzluk, boşluk, anlam arayışı | Belirli bir belirtiden çok genel bir sıkıntı |
| Kişilik düzeyinde güçlükler | Uzun süreli çalışma gerektiren örüntüler |
| Kısa terapilerden yarar görmüş, ama sorunu yineleyen kişiler | |
| Kendini derinlemesine tanımak isteyenler | Merak, önemli bir etmendir |
| Ruh sağlığı alanında çalışanlar | Eğitimin parçası olarak |
| Gerekenler | Açıklama |
|---|---|
| Zaman | Haftada birkaç seans, yıllarca |
| Maddi kaynak | Sık ve uzun süreli seanslar önemli bir yüktür |
| Belirsizliğe dayanma | Hızlı yanıt ve somut öneri verilmez |
| İç gözlem isteği | Duygu ve düşünceleri sözcüklere dökebilme |
| Yeterli yaşam dengesi | Akut kriz dönemi uygun bir başlangıç değildir |
| İlk seçenek değildir | Daha uygun olan |
|---|---|
| Akut kriz, intihar riski | Acil psikiyatri değerlendirmesi; 112 |
| Psikotik bozukluklar, bipolar bozukluğun akut dönemleri | Psikiyatrik tedavi; destekleyici yaklaşımlar |
| Ağır bağımlılık | Önce bağımlılık tedavisi |
| Obsesif kompulsif bozukluk, fobiler, panik bozukluğu | Maruz bırakma içeren bilişsel davranışçı terapi |
| Hızlı ve somut çözüm bekleyenler | Kısa süreli, yapılandırılmış terapiler |
Tanıyı psikiyatrist koyar; psikologlar ilaç yazmaz. Psikanalitik çalışma, gerektiğinde ilaç tedavisiyle birlikte yürütülebilir.
Psikanaliz, psikolojinin en çok tartışılan yaklaşımıdır.
| Eleştiri | Açıklama |
|---|---|
| Sınanması güç | Bazı kavramlar, yanlışlanabilecek biçimde tanımlanmamıştır |
| Vaka temelli | Freud’un kuramı, az sayıda hastanın gözlemine dayanır |
| Dönemin önyargıları | Kadınlara ve cinselliğe ilişkin bazı görüşler bugün kabul görmez |
| Uzun ve pahalı | Erişilebilirliği sınırlıdır |
| Klasik psikanalizin kanıtı sınırlı | Yıllar süren, haftada dört seanslık bir tedaviyi kontrollü çalışmayla sınamak çok güçtür |
| Destekleyen bulgular | Açıklama |
|---|---|
| Psikodinamik terapinin etkililiği | Kontrollü çalışmalar ve derlemeler, depresyon, kaygı, bedensel belirti bozuklukları ve kişilik bozukluklarında yararlı olduğunu; etkisinin diğer kanıta dayalı terapilerle benzer düzeyde bulunduğunu bildiriyor |
| Kalıcılık | Bazı çalışmalarda kazanımların tedavi bittikten sonra da sürdüğü, hatta arttığı görülmüştür |
| Bilinçdışı süreçler | Çağdaş bilişsel bilim, zihinsel işleyişin büyük bölümünün farkındalık dışında gerçekleştiğini doğrulamıştır; ancak bu, Freud’un tanımladığı bilinçdışıyla aynı şey değildir |
| Bağlanma araştırmaları | Erken ilişkilerin sonraki ilişkileri etkilediği güçlü biçimde desteklenmiştir |
| Terapi ilişkisinin önemi | Bütün terapi türlerinde sonucu öngören en tutarlı etmenlerden biridir |
Özet: Freud’un bazı özgül savları (örneğin gelişim evrelerine ilişkin ayrıntılar) araştırmalarla desteklenmemiş; bazı temel sezgileri ise (bilinçdışı süreçler, erken ilişkilerin etkisi, savunmalar, terapi ilişkisinin gücü) çağdaş psikolojinin parçası olmuştur.
“Psikanalist” adı, uzun ve ayrı bir eğitimi tamamlayanlar için kullanılır.
| Eğitimin öğeleri | Açıklama |
|---|---|
| Temel meslek | Çoğunlukla psikiyatrist ya da klinik psikolog |
| Kişisel analiz | Adayın kendisi yıllarca, haftada birkaç seans analizden geçer |
| Kuramsal eğitim | Yıllar süren seminerler |
| Süpervizyonlu vakalar | Deneyimli bir analistin denetiminde yürütülen analizler |
| Kurum | Uluslararası psikanaliz kuruluşlarına bağlı dernek ve enstitüler |
Eğitim çoğunlukla on yıla yakın sürer. Bu nedenle psikanalist sayısı azdır ve çoğu büyük kentlerde çalışır.
| Sorulabilecekler |
|---|
| “Temel mesleğiniz nedir?” |
| “Psikanaliz eğitiminizi hangi kurumda aldınız; tamamladınız mı, sürüyor mu?” |
| “Psikanaliz mi, psikanalitik yönelimli terapi mi uyguluyorsunuz?” |
| “Haftada kaç seans öneriyorsunuz ve neden?” |
| “Süreç ne kadar sürebilir? Nasıl değerlendireceğiz?” |
Birkaç haftalık kurs ya da okuma ile “psikanalist” olunmaz. Psikanalitik kuramdan yararlanan bir psikolog ile eğitimini tamamlamış bir psikanalist aynı şey değildir; ikisi de değerli olabilir, ama farkı bilmek hakkınızdır.
Psikanaliz tek bir kuram olarak kalmamış, yüz yılı aşkın sürede birçok kola ayrılmıştır.
| Yaklaşım | Öne çıkan adlar | Vurgu |
|---|---|---|
| Klasik (dürtü) kuramı | Freud | Dürtüler, çatışma, bilinçdışı |
| Ego psikolojisi | Anna Freud, Hartmann | Savunmalar; uyum |
| Nesne ilişkileri | Melanie Klein, Winnicott, Fairbairn | İçselleştirilmiş erken ilişkiler; “yeterince iyi anne” |
| Kendilik psikolojisi | Kohut | Empati; kendilik değeri; narsisizm |
| Bağlanma kuramı | Bowlby | Bakım verenle bağın yaşam boyu etkisi |
| Lacancı psikanaliz | Lacan | Dil; arzu |
| İlişkisel psikanaliz | Mitchell ve diğerleri | Terapi, iki kişinin birlikte kurduğu bir ilişkidir |
| Zihinselleştirme temelli terapi, aktarım odaklı terapi | Fonagy; Kernberg | Kişilik bozuklukları için yapılandırılmış, araştırmalarla desteklenmiş biçimler |
Genel yön: dürtülerden ilişkilere; sessiz ve mesafeli analistten daha etkileşimli bir tutuma; haftada beş seanstan daha esnek düzenlere; vaka anlatılarından kontrollü araştırmalara.
Freud’un kendisi de kuramını yaşamı boyunca defalarca değiştirmiştir.
Psikanaliz hakkında ne düşünürseniz düşünün, onun sözcükleriyle konuşuyorsunuz.
| Gündelik söz | Psikanalitik kaynak |
|---|---|
| “Bilinçaltıma işlemiş” | Bilinçdışı (Freud “bilinçaltı” sözcüğünü tercih etmezdi) |
| “Egosu çok yüksek” | Ego; ama kuramda ego, kibir değil, gerçeklikle arabuluculuk yapan yandır |
| “İnkâr aşamasında” | Yadsıma savunması |
| “Bastırmış” | Bastırma |
| “Kendi kusurunu bana yansıtıyor” | Yansıtma |
| “Dil sürçmesi; aklından geçeni söyledi” | “Freudyen sürçme” |
| “Baba sorunu var” | Erken ilişkilerin etkisi; Oedipus karmaşası |
| “Anal tip”, “takıntılı titiz” | Gelişim evreleri kuramı |
| “İçindeki çocuk” | Sonraki kuşak kuramcılar |
| “Savunmaya geçti” | Savunma düzenekleri |
Bir de karikatür: divan, sakallı ve gözlüklü bir adam, “Annenizden söz edin.” Bu imge, yüz yıl önceki bir odanın fotoğrafıdır. Bugünkü psikanalitik çalışmada annenizden de söz edersiniz; ama en çok, şu anda yaşamınızda ve o odada olup bitenlerden.
Freud’un Viyana’daki divanı, üzerindeki İran halısıyla birlikte, bugün Londra’daki evinde, müzede sergileniyor.
Klasik psikanaliz çoğunlukla birkaç yıl sürer; haftada üç ile beş seans yapılır.
Psikoterapi geniş bir şemsiye kavramdır; psikanaliz onun en yoğun ve uzun biçimlerinden biridir.
Hayır. Bugünkü ilişkiler, düşler, seansta olanlar da konuşulur; çocukluk, bugünü anlamaya yardım ettiği ölçüde.
Yalnızca hekimse (psikiyatrist). Psikologlar ilaç yazmaz.
Yönlendirmemek ve danışanın kendi çağrışımlarına yer açmak için. Daha etkileşimli bir çalışma isteyenler için psikodinamik terapi daha uygundur.
Psikodinamik terapi görüntülü görüşmeyle yürütülebilir; klasik psikanalizde yüz yüze çalışma tercih edilir, ancak uzaktan uygulamalar da vardır. Ayrıntılar online terapi sayfasında.
İlçenize göre uzmanları görmek için İstanbul psikolog sayfasını inceleyebilirsiniz.

Sarıyer BDT terapisi rehberi: yaygın kaygı bozukluğunda BDT, sürekli "ya olursa" düşünceleri, endişenin işlevine dair inançlar ve belirsizliğe tahammülü artırmak.
Devamını oku
Beykoz bilişsel davranışçı terapi (BDT) rehberi: ileri yaşta kaygı ve endişe, yaşlılara uyarlanmış BDT, sağlık ve düşme korkusu, yalnızlık ve aileler için bilgiler.
Devamını oku
Sultangazi psikoterapi rehberi: genç yetişkinlerde bireysel terapi, 18-25 yaş arasının zorlukları, kimlik ve gelecek kaygısı, aileden ayrışma ve ilçedeki seçenekler.
Devamını okuDanışanlar için
Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.
Psikologlar için
İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.