Psikodinamik Terapi Nedir? Nasıl İşler, Kimlere Uygundur?

Psikodinamik Terapi Nedir? Nasıl İşler, Kimlere Uygundur?

Kısa cevap: Psikodinamik terapi, bugünkü duygu, düşünce ve ilişki sorunlarının farkında olunmayan iç çatışmalar ve erken yaşantılarla bağlantısını ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Psikanalizden gelişmiştir, ancak ondan daha kısa ve daha az yoğundur: haftada bir ya da iki seans, yüz yüze oturarak yapılır. Kısa süreli biçimleri 16 ile 30 seans, uzun süreli biçimleri bir yıl ve üzeri sürer. Depresyon, kaygı ve yineleyen ilişki sorunlarında etkili olduğunu gösteren araştırmalar vardır.

Psikodinamik terapi nedir?

Psikodinamik terapi, kişinin belirtilerini gidermenin yanında, o belirtileri doğuran yinelenen duygusal örüntüleri anlamayı hedefleyen bir konuşma terapisidir. Temel varsayımı şudur: davranışlarımızı ve duygularımızı, farkında olmadığımız istekler, korkular ve çatışmalar da yönlendirir.

Sigmund Freud’un psikanalizinden doğmuş, sonraki yüz yılda nesne ilişkileri kuramı, kendilik psikolojisi ve bağlanma kuramı gibi katkılarla gelişmiştir. Bugün uygulanan psikodinamik terapi, Freud dönemindekinden oldukça farklıdır: ilişkiye daha çok, cinselliğe ve dürtülere daha az odaklanır.

“Dinamik” sözcüğü, zihindeki güçlerin birbiriyle etkileşimini anlatır: bir yanımız yakınlık isterken diğer yanımız incinmekten korkar.

Psikodinamik terapinin temel kavramları

Kavram Anlamı Örnek
Bilinçdışı Farkında olmadığımız duygu, istek ve anılar Nedenini bilmeden hep aynı tür partneri seçmek
İç çatışma Karşıt isteklerin çarpışması Başarmak istemek ve başarınca terk edilmekten korkmak
Savunma düzenekleri Kaygıdan korunmak için zihnin otomatik hamleleri Kızgınlığı yok sayıp aşırı kibar olmak
Aktarım Geçmişteki önemli kişilere duyulan duyguların terapiste yöneltilmesi Terapistin eleştireceğinden emin olmak; babası gibi
Karşıaktarım Terapistin danışana verdiği duygusal tepkiler Terapist bunu bir bilgi kaynağı olarak kullanır
Yineleme Çözülmemiş örüntünün farklı ilişkilerde tekrar sahnelenmesi Her işyerinde aynı tür çatışma
Direnç Değişime ve acı veren konulara yaklaşmaya karşı bilinçdışı çekince Tam önemli konuya gelince seansı unutmak
İçgörü Örüntüyü duygusal olarak da kavramak “Demek hep bunu yapıyorum”

Bu kavramların çoğu gündelik dile de girmiştir: “bastırmak”, “yansıtmak”, “dil sürçmesi”.

Psikodinamik terapi seansı nasıl geçer?

Psikodinamik terapide gündem ya da ev ödevi yoktur. Danışan aklına geleni, önemsiz ya da ilgisiz görünse bile, anlatmaya davet edilir; terapist dinler, bağlantıları fark eder ve zamanı geldiğinde paylaşır.

Terapistin yaptığı Örnek
Dinleme Yalnızca söyleneni değil; söylenmeyeni, kaçınılanı, duygunun değiştiği yeri
Açıklığa kavuşturma “Kızdınız dediniz; kızgınlık nasıl bir şeydi?”
Yüzleştirme “Annenizden söz ederken gülümsüyorsunuz ama anlattığınız şey üzücü.”
Yorum “Yöneticinizin onayını beklemeniz, babanızdan duyamadığınız ‘aferin’i hatırlatıyor olabilir mi?”
Aktarımı ele alma “Geçen hafta izne çıkacağımı söyledikten sonra geç geldiniz; bununla bir ilgisi olabilir mi?”

Seans 45 ile 50 dakika sürer; danışan ve terapist karşılıklı koltuklarda oturur. Aynı gün ve saat, aynı oda: çerçevenin sabitliği yöntemin parçasıdır. Rüyalar, dil sürçmeleri, seansa geç kalmak ya da ödemeyi unutmak da konuşulacak malzemedir.

Terapi ilişkisinin kendisi çalışma alanıdır: danışanın dışarıdaki ilişkilerinde yaşadığı örüntü, zamanla terapistle ilişkide de ortaya çıkar ve orada, canlı olarak incelenebilir.

Psikodinamik terapi hangi sorunlarda kullanılır?

Sorun Not
Depresyon Araştırmalar etkili olduğunu gösteriyor; özellikle yineleyen ve süreğen depresyonda
Kaygı bozuklukları Panik ve sosyal kaygı için geliştirilmiş kısa süreli psikodinamik programlar vardır
Yineleyen ilişki sorunları “Neden hep aynı şey başıma geliyor?”
Kişilik örüntüleri Uzun süreli çalışma; aktarım odaklı ve zihinselleştirmeye dayalı terapiler bu gelenekten gelir
Bedensel belirtiler Tıbbi nedeni bulunmayan ağrı ve yakınmalar
Yas, kayıp, yaşam geçişleri Anlam ve duyguların işlenmesi
Boşluk, anlamsızlık, kimlik soruları “Her şey yolunda ama mutlu değilim”
Kendini tanıma isteği Belirgin bir bozukluk olmaksızın

Obsesif kompulsif bozukluk, özgül fobiler ve panik gibi sorunlarda yüzleşme temelli bilişsel davranışçı yöntemlerin kanıtı daha güçlüdür ve çoğunlukla ilk seçenektir.

Psikodinamik terapi ne kadar sürer?

Biçim Sıklık Süre Odak
Kısa süreli psikodinamik terapi Haftada bir 16 ile 30 seans Baştan belirlenen tek bir ana tema
Uzun süreli psikodinamik terapi Haftada bir ya da iki Bir yıl ve üzeri Kişilik örüntüleri; açık uçlu
Psikanaliz Haftada üç ile beş Yıllar Derinlemesine; divanda

Çoğu terapi 8 ile 20 seansta tamamlanırken psikodinamik terapi bu aralığın üst ucunda ya da ötesindedir. Süreyi baştan konuşmak hakkınızdır; iyi bir terapist hedefe göre bir öngörü paylaşır ve belirli aralıklarla birlikte gözden geçirir.

Bazı araştırmalar, psikodinamik terapide kazanımların terapi bittikten sonra da artmayı sürdürdüğünü bildiriyor: kişi kendini gözleme becerisini içselleştirir.

Psikodinamik terapi, psikanaliz ve BDT farkı

Psikodinamik terapi Psikanaliz Bilişsel davranışçı terapi
Odak Bilinçdışı örüntüler; geçmişin bugüne etkisi Aynı; daha derin Şimdiki düşünce ve davranışlar
Sıklık Haftada 1-2 Haftada 3-5 Haftada 1
Oturma Karşılıklı Divan Karşılıklı
Yapı Serbest Serbest çağrışım Gündemli
Ev alıştırması Yok Yok Var
Terapist Az yönlendirici Çok az konuşur Etkin, öğretici
Süre Aylar Yıllar 8-20 seans
Temel soru “Bu neden yineleniyor?” “Bu neden yineleniyor?” “Bunu nasıl değiştiririm?”

Biri diğerinden üstün değildir; sorulara ve kişiye göre uygunluk değişir. Bilişsel davranışçı terapi belirtiyi hedef alır; psikodinamik terapi belirtiyi doğuran örüntüyü. Şema terapi iki yaklaşımı birleştiren bir ara yoldur.

Psikodinamik terapi kimlere uygundur?

Daha uygun Daha az uygun
Kendini anlamaya meraklı olanlar Yalnızca hızlı belirti giderimi isteyenler
Yineleyen örüntüleri fark edenler Akut kriz içinde olanlar
Belirsizliğe ve yavaş ilerlemeye dayanabilenler Somut araç ve ödev bekleyenler
Duygularını sözcüklere dökmeye istekli olanlar Psikotik dönem, ağır madde kullanımı (önce hekim)
Uzun süreli çalışmayı zaman ve bütçe olarak sürdürebilenler Belirli fobi, panik, OKB için ilk seçenek arayanlar

Terapistin sessizliği neden?

Psikodinamik terapiye yeni başlayanları en çok şaşırtan şey, terapistin az konuşması, kişisel bilgi vermemesi ve öğüt vermemesidir. Bu soğukluk değil, yöntemdir.

Terapistin tutumu Gerekçesi
Az konuşur Alan danışana aittir; aklına gelenin akmasına yer açar
Kendinden söz etmez Danışanın terapiste dair beklenti ve hayalleri (aktarım) görünür olsun diye
Öğüt vermez Kendi bulduğunuz yanıt kalıcıdır; öğüt, bağımlılığı besler
Sessizliği doldurmaz Sessizlikte çoğu zaman önemli bir şey belirir
Çerçeveye sıkı bağlıdır Sabit saat ve süre güven verir; çerçevedeki oynamalar anlam taşır

Sessizlik sizi rahatsız ediyorsa bunu söylemek, terapinin en verimli konuşmalarından birine dönüşebilir. Günümüz psikodinamik terapistlerinin çoğu, eski “boş perde” anlayışına göre daha sıcak ve daha etkileşimlidir.

Savunma düzenekleri: Zihnin gündelik hamleleri

Savunma düzenekleri herkesin kullandığı, çoğu zaman yararlı zihinsel korunma yollarıdır. Sorun, katı ve tek tip kullanıldıklarında başlar.

Düzenek Gündelik örnek
Yadsıma “Bir şeyim yok, sadece yorgunum” (aylardır)
Bastırma Acı veren bir anının hatırlanmaması
Yansıtma Kendi kızgınlığını karşısındakinde görmek: “Bana neden kızgınsın?”
Yer değiştirme Yöneticiye kızıp evde çocuğa bağırmak
Mantığa bürüme “Zaten o işi istemiyordum”
Karşıt tepki kurma Hoşlanılmayan birine aşırı nazik davranmak
Düşünselleştirme Duyguyu hissetmek yerine kuramını anlatmak
Gerileme Stres altında çocuksu davranışlara dönmek
Bölme İnsanları tümüyle iyi ya da tümüyle kötü görmek
Yüceltme Öfkeyi spora, acıyı sanata dönüştürmek
Mizah Zor bir durumu espriyle taşınabilir kılmak

Son ikisi olgun savunmalar sayılır. Bu listeyi bir oyun olarak okuyun: bu hafta hangisini kullandığınızı yakalamak, psikodinamik terapinin yaptığı işin küçük bir örneğidir. Başkalarını etiketlemek için kullanmayın; herkesin kendi listesi vardır.

Sık sorulan sorular

Psikodinamik terapide divana uzanılır mı?

Hayır; karşılıklı oturulur. Divan klasik psikanalizde kullanılır.

Psikodinamik terapi bilimsel mi?

Depresyon, kaygı ve kişilik sorunlarında etkili olduğunu gösteren denetimli çalışmalar ve derlemeler vardır.

Hep çocukluktan mı konuşulur?

Hayır. Bugünkü yaşam, ilişkiler ve terapi ilişkisi de konuşulur; geçmiş, bugünü anlamaya yaradığı ölçüde gündeme gelir.

Psikodinamik terapi kaç seans sürer?

Kısa süreli biçimleri 16 ile 30 seans; uzun süreli biçimleri bir yıl ve üzeri.

Psikodinamik terapi online yapılır mı?

Evet; çerçevenin (sabit saat, mahrem oda) korunması koşuluyla. Ayrıntılar online terapi sayfasında.

Psikodinamik terapisti nasıl seçmeliyim?

Temel mesleğini, psikodinamik eğitimini, süpervizyon alıp almadığını ve kendi terapisinden geçip geçmediğini sorabilirsiniz; bu yaklaşımda terapistin kendi terapisi eğitimin parçasıdır.

Bu yöntemle çalışan uzmanları psikodinamik terapi sayfasında, ilçenize göre seçenekleri İstanbul psikolog sayfasında bulabilirsiniz.

Psikolog Bul logosu
Psikolog Bul

Türkiye'nin 81 ilinde, il ve ilçenize göre psikolog bulun.

Psikolog Bul İstanbul Psikolog

Danışanlar için

Evinizden çıkmadan psikologla görüşün

Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.

Psikologlar için

Psikolog musunuz? Rehbere eklenin

İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.

Psikolog Bul