Bayrampaşa Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Bayrampaşa bilişsel davranışçı terapi (BDT) rehberi: sigara ve istenmeyen alışkanlıkları bırakmada BDT, tetikleyiciler, isteklerle baş etme ve kaymalar.
Devamını oku
Kısa cevap: Psikodinamik terapi, bugünkü duygu, düşünce ve ilişki sorunlarının farkında olunmayan iç çatışmalar ve erken yaşantılarla bağlantısını ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Psikanalizden gelişmiştir, ancak ondan daha kısa ve daha az yoğundur: haftada bir ya da iki seans, yüz yüze oturarak yapılır. Kısa süreli biçimleri 16 ile 30 seans, uzun süreli biçimleri bir yıl ve üzeri sürer. Depresyon, kaygı ve yineleyen ilişki sorunlarında etkili olduğunu gösteren araştırmalar vardır.
Psikodinamik terapi, kişinin belirtilerini gidermenin yanında, o belirtileri doğuran yinelenen duygusal örüntüleri anlamayı hedefleyen bir konuşma terapisidir. Temel varsayımı şudur: davranışlarımızı ve duygularımızı, farkında olmadığımız istekler, korkular ve çatışmalar da yönlendirir.
Sigmund Freud’un psikanalizinden doğmuş, sonraki yüz yılda nesne ilişkileri kuramı, kendilik psikolojisi ve bağlanma kuramı gibi katkılarla gelişmiştir. Bugün uygulanan psikodinamik terapi, Freud dönemindekinden oldukça farklıdır: ilişkiye daha çok, cinselliğe ve dürtülere daha az odaklanır.
“Dinamik” sözcüğü, zihindeki güçlerin birbiriyle etkileşimini anlatır: bir yanımız yakınlık isterken diğer yanımız incinmekten korkar.
| Kavram | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Bilinçdışı | Farkında olmadığımız duygu, istek ve anılar | Nedenini bilmeden hep aynı tür partneri seçmek |
| İç çatışma | Karşıt isteklerin çarpışması | Başarmak istemek ve başarınca terk edilmekten korkmak |
| Savunma düzenekleri | Kaygıdan korunmak için zihnin otomatik hamleleri | Kızgınlığı yok sayıp aşırı kibar olmak |
| Aktarım | Geçmişteki önemli kişilere duyulan duyguların terapiste yöneltilmesi | Terapistin eleştireceğinden emin olmak; babası gibi |
| Karşıaktarım | Terapistin danışana verdiği duygusal tepkiler | Terapist bunu bir bilgi kaynağı olarak kullanır |
| Yineleme | Çözülmemiş örüntünün farklı ilişkilerde tekrar sahnelenmesi | Her işyerinde aynı tür çatışma |
| Direnç | Değişime ve acı veren konulara yaklaşmaya karşı bilinçdışı çekince | Tam önemli konuya gelince seansı unutmak |
| İçgörü | Örüntüyü duygusal olarak da kavramak | “Demek hep bunu yapıyorum” |
Bu kavramların çoğu gündelik dile de girmiştir: “bastırmak”, “yansıtmak”, “dil sürçmesi”.
Psikodinamik terapide gündem ya da ev ödevi yoktur. Danışan aklına geleni, önemsiz ya da ilgisiz görünse bile, anlatmaya davet edilir; terapist dinler, bağlantıları fark eder ve zamanı geldiğinde paylaşır.
| Terapistin yaptığı | Örnek |
|---|---|
| Dinleme | Yalnızca söyleneni değil; söylenmeyeni, kaçınılanı, duygunun değiştiği yeri |
| Açıklığa kavuşturma | “Kızdınız dediniz; kızgınlık nasıl bir şeydi?” |
| Yüzleştirme | “Annenizden söz ederken gülümsüyorsunuz ama anlattığınız şey üzücü.” |
| Yorum | “Yöneticinizin onayını beklemeniz, babanızdan duyamadığınız ‘aferin’i hatırlatıyor olabilir mi?” |
| Aktarımı ele alma | “Geçen hafta izne çıkacağımı söyledikten sonra geç geldiniz; bununla bir ilgisi olabilir mi?” |
Seans 45 ile 50 dakika sürer; danışan ve terapist karşılıklı koltuklarda oturur. Aynı gün ve saat, aynı oda: çerçevenin sabitliği yöntemin parçasıdır. Rüyalar, dil sürçmeleri, seansa geç kalmak ya da ödemeyi unutmak da konuşulacak malzemedir.
Terapi ilişkisinin kendisi çalışma alanıdır: danışanın dışarıdaki ilişkilerinde yaşadığı örüntü, zamanla terapistle ilişkide de ortaya çıkar ve orada, canlı olarak incelenebilir.
| Sorun | Not |
|---|---|
| Depresyon | Araştırmalar etkili olduğunu gösteriyor; özellikle yineleyen ve süreğen depresyonda |
| Kaygı bozuklukları | Panik ve sosyal kaygı için geliştirilmiş kısa süreli psikodinamik programlar vardır |
| Yineleyen ilişki sorunları | “Neden hep aynı şey başıma geliyor?” |
| Kişilik örüntüleri | Uzun süreli çalışma; aktarım odaklı ve zihinselleştirmeye dayalı terapiler bu gelenekten gelir |
| Bedensel belirtiler | Tıbbi nedeni bulunmayan ağrı ve yakınmalar |
| Yas, kayıp, yaşam geçişleri | Anlam ve duyguların işlenmesi |
| Boşluk, anlamsızlık, kimlik soruları | “Her şey yolunda ama mutlu değilim” |
| Kendini tanıma isteği | Belirgin bir bozukluk olmaksızın |
Obsesif kompulsif bozukluk, özgül fobiler ve panik gibi sorunlarda yüzleşme temelli bilişsel davranışçı yöntemlerin kanıtı daha güçlüdür ve çoğunlukla ilk seçenektir.
| Biçim | Sıklık | Süre | Odak |
|---|---|---|---|
| Kısa süreli psikodinamik terapi | Haftada bir | 16 ile 30 seans | Baştan belirlenen tek bir ana tema |
| Uzun süreli psikodinamik terapi | Haftada bir ya da iki | Bir yıl ve üzeri | Kişilik örüntüleri; açık uçlu |
| Psikanaliz | Haftada üç ile beş | Yıllar | Derinlemesine; divanda |
Çoğu terapi 8 ile 20 seansta tamamlanırken psikodinamik terapi bu aralığın üst ucunda ya da ötesindedir. Süreyi baştan konuşmak hakkınızdır; iyi bir terapist hedefe göre bir öngörü paylaşır ve belirli aralıklarla birlikte gözden geçirir.
Bazı araştırmalar, psikodinamik terapide kazanımların terapi bittikten sonra da artmayı sürdürdüğünü bildiriyor: kişi kendini gözleme becerisini içselleştirir.
| Psikodinamik terapi | Psikanaliz | Bilişsel davranışçı terapi | |
|---|---|---|---|
| Odak | Bilinçdışı örüntüler; geçmişin bugüne etkisi | Aynı; daha derin | Şimdiki düşünce ve davranışlar |
| Sıklık | Haftada 1-2 | Haftada 3-5 | Haftada 1 |
| Oturma | Karşılıklı | Divan | Karşılıklı |
| Yapı | Serbest | Serbest çağrışım | Gündemli |
| Ev alıştırması | Yok | Yok | Var |
| Terapist | Az yönlendirici | Çok az konuşur | Etkin, öğretici |
| Süre | Aylar | Yıllar | 8-20 seans |
| Temel soru | “Bu neden yineleniyor?” | “Bu neden yineleniyor?” | “Bunu nasıl değiştiririm?” |
Biri diğerinden üstün değildir; sorulara ve kişiye göre uygunluk değişir. Bilişsel davranışçı terapi belirtiyi hedef alır; psikodinamik terapi belirtiyi doğuran örüntüyü. Şema terapi iki yaklaşımı birleştiren bir ara yoldur.
| Daha uygun | Daha az uygun |
|---|---|
| Kendini anlamaya meraklı olanlar | Yalnızca hızlı belirti giderimi isteyenler |
| Yineleyen örüntüleri fark edenler | Akut kriz içinde olanlar |
| Belirsizliğe ve yavaş ilerlemeye dayanabilenler | Somut araç ve ödev bekleyenler |
| Duygularını sözcüklere dökmeye istekli olanlar | Psikotik dönem, ağır madde kullanımı (önce hekim) |
| Uzun süreli çalışmayı zaman ve bütçe olarak sürdürebilenler | Belirli fobi, panik, OKB için ilk seçenek arayanlar |
Psikodinamik terapiye yeni başlayanları en çok şaşırtan şey, terapistin az konuşması, kişisel bilgi vermemesi ve öğüt vermemesidir. Bu soğukluk değil, yöntemdir.
| Terapistin tutumu | Gerekçesi |
|---|---|
| Az konuşur | Alan danışana aittir; aklına gelenin akmasına yer açar |
| Kendinden söz etmez | Danışanın terapiste dair beklenti ve hayalleri (aktarım) görünür olsun diye |
| Öğüt vermez | Kendi bulduğunuz yanıt kalıcıdır; öğüt, bağımlılığı besler |
| Sessizliği doldurmaz | Sessizlikte çoğu zaman önemli bir şey belirir |
| Çerçeveye sıkı bağlıdır | Sabit saat ve süre güven verir; çerçevedeki oynamalar anlam taşır |
Sessizlik sizi rahatsız ediyorsa bunu söylemek, terapinin en verimli konuşmalarından birine dönüşebilir. Günümüz psikodinamik terapistlerinin çoğu, eski “boş perde” anlayışına göre daha sıcak ve daha etkileşimlidir.
Savunma düzenekleri herkesin kullandığı, çoğu zaman yararlı zihinsel korunma yollarıdır. Sorun, katı ve tek tip kullanıldıklarında başlar.
| Düzenek | Gündelik örnek |
|---|---|
| Yadsıma | “Bir şeyim yok, sadece yorgunum” (aylardır) |
| Bastırma | Acı veren bir anının hatırlanmaması |
| Yansıtma | Kendi kızgınlığını karşısındakinde görmek: “Bana neden kızgınsın?” |
| Yer değiştirme | Yöneticiye kızıp evde çocuğa bağırmak |
| Mantığa bürüme | “Zaten o işi istemiyordum” |
| Karşıt tepki kurma | Hoşlanılmayan birine aşırı nazik davranmak |
| Düşünselleştirme | Duyguyu hissetmek yerine kuramını anlatmak |
| Gerileme | Stres altında çocuksu davranışlara dönmek |
| Bölme | İnsanları tümüyle iyi ya da tümüyle kötü görmek |
| Yüceltme | Öfkeyi spora, acıyı sanata dönüştürmek |
| Mizah | Zor bir durumu espriyle taşınabilir kılmak |
Son ikisi olgun savunmalar sayılır. Bu listeyi bir oyun olarak okuyun: bu hafta hangisini kullandığınızı yakalamak, psikodinamik terapinin yaptığı işin küçük bir örneğidir. Başkalarını etiketlemek için kullanmayın; herkesin kendi listesi vardır.
Hayır; karşılıklı oturulur. Divan klasik psikanalizde kullanılır.
Depresyon, kaygı ve kişilik sorunlarında etkili olduğunu gösteren denetimli çalışmalar ve derlemeler vardır.
Hayır. Bugünkü yaşam, ilişkiler ve terapi ilişkisi de konuşulur; geçmiş, bugünü anlamaya yaradığı ölçüde gündeme gelir.
Kısa süreli biçimleri 16 ile 30 seans; uzun süreli biçimleri bir yıl ve üzeri.
Evet; çerçevenin (sabit saat, mahrem oda) korunması koşuluyla. Ayrıntılar online terapi sayfasında.
Temel mesleğini, psikodinamik eğitimini, süpervizyon alıp almadığını ve kendi terapisinden geçip geçmediğini sorabilirsiniz; bu yaklaşımda terapistin kendi terapisi eğitimin parçasıdır.
Bu yöntemle çalışan uzmanları psikodinamik terapi sayfasında, ilçenize göre seçenekleri İstanbul psikolog sayfasında bulabilirsiniz.

Bayrampaşa bilişsel davranışçı terapi (BDT) rehberi: sigara ve istenmeyen alışkanlıkları bırakmada BDT, tetikleyiciler, isteklerle baş etme ve kaymalar.
Devamını oku
Eyüpsultan oyun terapisi rehberi: kum tepsisi terapisi nedir, figürlerle kurulan dünyalar, çocuğun iç dünyasını yansıtması ve kimlere uygun olduğu.
Devamını oku
Bayrampaşa psikoterapi rehberi: problem çözme terapisi nedir, adımları nelerdir, hangi sorunlarda etkilidir ve Bayrampaşa'da bireysel terapiye başlama yolları.
Devamını okuDanışanlar için
Türkiye'nin ve dünyanın her yerinden güvenli görüntülü görüşmeyle destek alın. Online görüşme yapan psikologları inceleyin.
Psikologlar için
İlçenizde sizi arayan danışanlara görünür olun. Paketleri inceleyin, kayıt formunu doldurun.